PlusUitleg

Nederland in harde lockdown. Maar hoe moet het hierna?

De lockdown moet Nederland terugbrengen naar het laagste risico­niveau: waakzaam. Hoe Nederland vervolgens uit die lockdown gaat en op welke wijze de vaccinatiestrategie daarbij helpt, is nog onduidelijk.

Het zal de komende weken weer een stuk rustiger worden in de stad. Beeld Jakob van Vliet
Het zal de komende weken weer een stuk rustiger worden in de stad.Beeld Jakob van Vliet

1. Waarom gaat Nederland op slot?

“Ik merk dagelijks in het ziekenhuis dat het water aan de lippen staat,” zegt hoogleraar virologie en lid van het Outbreak Management Team Menno de Jong (Amsterdam UMC). Net als in het voorjaar piept en kraakt de zorg.

De harde ingreep is nodig door de gebrekkige naleving van zachte maatregelen, aldus De Jong. Bovendien worden in de winterse feestmaand sowieso meer besmettingen verwacht. Het virus springt makke­lijker over bij koud weer en een lage luchtvochtigheid. Verder is de natuurlijke weerstand van mensen dan wat trager.

Ook blijven virusdeeltjes op oppervlakten langer in leven en zoeken mensen elkaar op in slecht geventileerde ruimten. “Voor een zachte heelmeester was simpelweg geen plaats meer,” aldus De Jong.

2. Waar moet Nederland na vijf weken lockdown staan?

“Het doel is uit te komen bij het laagste risiconiveau: waakzaam,” aldus De Jong. Daar verkeerde Nederland in juni en juli, maar het lukte niet er te blijven. Het ontbreekt nog aan een vastomlijnde strategie hoe dat ditmaal wel moet lukken, maar het OMT werkt eraan, aldus De Jong.

“Hoe sneller het duidelijk is, hoe beter,” zegt RedTeamlid Amrish Baidjoe, veldepidemioloog-microbioloog bij de London School of Hygiene and Tropical Medicine en humanitair crisisadviseur. Ook de manier waarop Nederland straks uit de lockdown gaat komen, is gebaat bij een duidelijke strategie en overzichtelijkheid, aldus Baidjoe.

3. Hoe kunnen vaccins helpen bij de exitstrategie?

Dat hangt af van de strategie die het kabinet kiest. Nederland wil kwetsbaren beschermen, de zorg overeind houden en het virus laten uitsterven via groepsimmuniteit door vaccinatie. Maar het is onmogelijk die drie doelen te verenigen bij de vaccinschaarste die ons wacht.

Zo staan verpleeghuisbewoners hoog in de vaccinatieorde van het kabinet. Omdat zij het virus niet of nauwelijks verspreiden in de samenleving, leidt dat niet tot opbouw van de groepsimmuniteit die de beperkende maatregelen overbodig maakt. En aangezien verpleeghuisbewoners vaak een slechte gezondheid hebben, worden ze bij ernstige Covid-19 niet opgenomen in ziekenhuizen. Zo blijft alleen de bescherming van kwetsbaren als doelstelling overeind.

4. Is er geen vaccinatiestrategie die meer doelen verenigt?

“Je kunt zorgmedewerkers in verpleeghuizen als eerste vaccineren,” zegt De Jong. “Zo hoop je dat minder verpleeghuisbewoners worden besmet. Tegelijkertijd werk je dan al een beetje aan de opbouw van groepsimmuniteit. Niet voor niets staan die zorgmedewerkers als allerhoogste op de prioriteitenlijst van het kabinet.”

Hetzelfde geldt voor het zorgpersoneel in ziekenhuizen. Om uitval te voorkomen adviseert het OMT ook voor hen snelle vaccinatie.

De Jong benadrukt echter dat de discussie over de vaccinatiestrategie ook een ethische is, niet alleen een virologische. Bovendien adviseert het Outbreak Management Team er slechts summier over, dat is primair het terrein van de Gezondheidsraad. Het kabinet beslist.

5. Spelen gewonnen levensjaren een rol bij de vaccinatiestrategie?

Vooralsnog niet. Het is een ongemakkelijke discussie, maar er zijn mensen die vinden dat de vaccinatie van verpleeghuisbewoners het minst zinvol is, omdat je er weinig levensjaren mee wint. Gemiddeld wonen mensen een kleine drie jaar in een verpleeg­huis voordat ze overlijden, aldus onderzoek uit 2017 van Verenso, de beroepsvereniging voor specialisten ouderengeneeskunde. Verpleeghuisbewoners kampen doorgaans met meerdere lichamelijke en mentale problemen.

Zo’n kosten-batenanalyse vindt in Nederland wel plaats bij de afweging om dure medicatie al dan niet te vergoeden. Een gewonnen levensjaar in relatief goede gezondheid mag zo’n 80.000 euro kosten.

“Een Afrikaans gezegde luidt: met elk oud persoon die sterft, gaat een bibliotheek aan kennis verloren,” zegt RedTeamlid Baidjoe. “Ik heb persoonlijk veel aan mijn grootouders te danken, dus ik zou alle verpleeghuisbewoners vaccineren. Maar ik begrijp dat andere mensen er anders over kunnen denken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden