PlusAchtergrond

Nederland heeft het RIVM-model ‘verslagen’: ‘Deze explosieve groei kun je niet voorspellen’

De explosie van het aantal infecties was zo extreem, dat geen model erop berekend was. Het aantal ic-opnames kan in het slechtste geval nog tot zeshonderd oplopen, al lijkt het aantal dagelijkse besmettingen wat af te vlakken. Woensdag komt de Tweede Kamer terug van reces voor het coronadebat.

Bezoekers van club Shelter laten hun coronatestbewijs zien tijdens een Fieldlab-evenement. Beeld ANP
Bezoekers van club Shelter laten hun coronatestbewijs zien tijdens een Fieldlab-evenement.Beeld ANP

Het ‘dansen met Janssen’ was kort, krachtig en daarna kwam al snel de kater. Nederland gooide eind juni het nachtleven open, maar direct explodeerde het aantal corona-infecties. Met 51.957 besmettingen turfde het RIVM afgelopen week een verzesvoudiging ten opzichte van een week eerder. “België en Duitsland hadden hun nachtleven niet versoepeld,” zei RIVM-expert Aura Timen dinsdag in de Tweede Kamer. “Dan zie je bij ons dus de explosieve stijging met jongvolwassenen die samenkwamen, tegelijkertijd met de sterke opmars van de deltavariant.”

Reproductiegetal

Het reproductiegetal van het coronavirus ligt volgens de laatste schattingen boven de twee, zo hoog is het sinds de eerste maand van de corona-uitbraak niet meer geweest. Vooral in de leeftijdsgroep 18 tot 24 jaar leek er geen rem op het virus te staan, met een stijging van bijna 900 (!) procent. Zo verschiet de coronakaart van Nederland in krap twee weken tijd compleet van kleur: van de veilige groene en gele zones staan veel regio’s nu op oranje en zelfs rood. Vooral in Groningen, Amsterdam en Utrecht schieten de curves omhoog.

Feestjes in de horeca werden superspread-events. Het RIVM telde 137 clusters van tien of meer besmettingen, waarbij er ook brandhaarden zijn met ‘meer dan honderden gevallen’. “Verreweg de meeste clusters zijn in de horeca, festivals en studentenverenigingen,” zei Timen. Zo was er een tweedaags festival met tienduizend bezoekers en ‘meerdere honderden besmettingen’. Inmiddels is het nachtleven weer op slot gegooid tot 14 augustus.

Explosieve groei

Geen epidemiologisch model kon deze samenloop van omstandigheden vangen, denkt Timen. “Deze explosieve groei kan je niet voorspellen.” Zo heeft Nederland letterlijk gedaan waartoe Rutte in het voorjaar nog opriep, al bedoelde de premier wat anders toen hij zei dat we het ‘in de hand hebben om (de modellen van) Jaap van Dissel te verslaan’.

Het RIVM weet niet of de hausse aan besmettingen op superspread-events ook zal leiden tot een flinke toename van het aantal coronapatiënten. Omdat veel (jong-)volwassenen gevaccineerd zijn of worden, en versoepelingen deels zijn teruggedraaid, rekenen de modelleurs met een ‘ondergrens’ van 150 coronapatiënten op de ic (dat zijn er nu nog 84) en een bovengrens van 600 bezette bedden. “Maar het is omgeven met onzekerheden, dit zijn de extremen die we schetsen.”

Voorlopig lag de meest recente piek van het aantal positieve tests op zaterdag, met ruim 10.000. Daarna telde het RIVM elke dag wat minder besmettingen.

Daarbij lijken vaccinaties het beoogde effect te hebben, stelt Timen: “We zien dat gevaccineerden een klein risico lopen om besmet te raken, ten opzichte van de gedeeltelijk en niet-gevaccineerden. Van de twintigers die positief testten is slechts 1 procent volledig gevaccineerd, en 2 procent deels gevaccineerd.”

Het kabinet zal woensdag in een speciaal ingelast coronadebat opnieuw door het stof moeten voor de ruige juni-versoepelingen en het gebrek aan zelfreflectie daarover bij de coronapersconferentie van vrijdag. Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) herhaalde in debat met de Eerste Kamer dinsdag al zijn excuses: de verruimingen waren ‘een inschattingsfout’: “We hebben het inhaalgedrag onderschat. Niet alleen bij jongeren, iedereen zal herkennen dat die 1,5 meter echt niet overal wordt nageleefd. En het toegangstesten was een te grote sprong, het was te vroeg. Controles bij de poort waren niet altijd scherp, de geldigheidsduur van een negatieve test was wat lang, en een klein percentage vals-negatieve tests kan bij zulke grote feesten al snel toch tot spreiding leiden.”

‘Rode seinen’

De Jonge wil goed bij zichzelf te rade gaan of hij en collega’s ‘rode seinen’ gemist hebben. “Wat hebben we over het hoofd gezien? Stonden we voldoende open voor alle signalen?”

Diverse fracties in de Tweede Kamer willen weten waarom het kabinet niet alle OMT-adviezen opvolgt. Zo stellen de epidemiologen en virologen dat het raadzaam is om het thuiswerk-advies in stand te houden, de horeca te sluiten om 22.00 uur en nog acht personen thuis te ontvangen. “En waarom kiezen ze er niet − net als ziekenhuizen − voor om in kwetsbare situaties weer mondneusmaskers te adviseren,” zegt PvdA-Kamerlid Attje Kuiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden