Nieuws

Nederland gaat weer vaccineren met AstraZeneca

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) geeft opnieuw groen licht voor het AstraZeneca-vaccin, nadat het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) heeft geoordeeld dat het vaccin veilig is. De vaccinatiecampagne wordt volgende week hervat.

Een huisarts vaccineert met AstraZeneca in februari.  Beeld ANP
Een huisarts vaccineert met AstraZeneca in februari.Beeld ANP

“Het het Europees Geneesmiddelenbureau heeft haar werk heel voortvarend gedaan, het is hartstikke helder welke conclusie daaraan mag worden verbonden,” aldus De Jonge. “AstraZeneca is een werkzaam vaccin, een veilig vaccin. Er is geen oorzakelijk verband aangetoond met de onderzochte complicaties. En zelfs al zou dat er zijn, dan is de kans daarop heel klein.”

Donderdagavond sloot het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) zich aan bij het oordeel van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) dat de voordelen van het AstraZeneca-vaccin groter zijn dan de mogelijke risico’s. CBG-voorzitter Ton de Boer noemde het aantal meldingen van ernstige complicaties door het AstraZeneca-vaccin ‘enorm klein’. Hij wilde niet zeggen of Nederland de vaccinatiecampagne met de prik weer moet hervatten. “Dat is niet onze rol.”

‘Voordelen duidelijk, risico's klein’

Volgens De Boer zijn er in de Europese Unie en Groot-Brittannië tot nu toe 25 meldingen binnengekomen van ernstige complicaties die met trombose te maken hebben. “En dat op bijna 20 miljoen prikken.” Volgens De Boer is de balans van het AstraZeneca-vaccin daarmee nog altijd positief. “De voordelen zijn duidelijk, de risico's blijven klein.”

Wel krijgen alle mensen die het vaccin toegediend krijgen straks een brief waarin actief wordt gewezen op de zeldzame complicaties. De Boer: “Het gaat om ernstige gevallen, er zijn mensen overleden.”

De complicaties traden tot dusver met name op bij vrouwen onder de 55 jaar. In zeven gevallen ging het om meldingen van bloedstolsels en een verlaagd aantal bloedplaatjes en in elf gevallen om trombose in de vaten die het bloed uit de hersenen afvoeren. Volgens De Boer is niet aangetoond dat er een relatie is tussen het vaccin en de complicatie. Ook een relatie met het slikken van de anticonceptiepil noemt hij onwaarschijnlijk. “Het zou in theorie nog wel een gevolg kunnen zijn van een coronabesmetting. Want ook Covid-19 kan dit ziektebeeld geven. Maar dat moet allemaal verder worden onderzocht.”

Impasse

De Boer deed zijn uitspraken op een persconferentie die het CBG donderdagavond hield over de impasse die afgelopen week is ontstaan rond het AstraZeneca-vaccin. Uit verschillende landen kwamen signalen over een ernstige complicatie die mogelijk met het vaccin te maken had. Diverse Europese landen legden hun vaccinatiecampagne daarop tijdelijk stil.

Donderdagmiddag stelde het Europees geneesmiddelenagentschap EMA al dat het vaccin van AstraZeneca veilig is en moet blijven worden gebruikt om een uitweg te vinden uit de coronacrisis. Wel is er sprake van een piepkleine kans op de complicatie, stelde ook het EMA. Het is nog niet uit te sluiten dat die complicatie met het vaccin te maken heeft, zei directeur Emer Cooke.

Het EMA adviseert daarom om ‘bewustzijn te creëren’ over de zeldzame complicatie en die op te nemen in de bijsluiter. “Dat helpt om de bijwerkingen eventueel op tijd op te merken en de gevolgen ervan te beperken.”

Heel weinig meldingen

Het EMA gaat ondertussen door met onderzoek naar de complicatie. EMA-directeur Emer Cooke benadrukte donderdagmiddag tijdens een persconferentie op het hoofdkantoor in Amsterdam dat er heel weinig meldingen zijn gedaan van dat ziektebeeld. “Het is echt een klein aantal gevallen, terwijl er al 7 miljoen mensen in de EU en 11 miljoen mensen in Groot-Brittannië het vaccin hebben gekregen.”

De voordelen van vaccineren wegen daarom duidelijk op tegen het mogelijke kleine risico, stelt Cooke. Het vaccin voorkomt immers in de meeste gevallen dat mensen ernstig ziek worden van het coronavirus of eraan sterven. Volgens de EMA-directeur is er statistisch gezien sowieso geen aanwijzing dat de AstraZeneca-prik leidt tot meer trombosegevallen in het algemeen.

Noorwegen

De meldingen kwamen uit onder meer Denemarken, Noorwegen en Duitsland. Donderdag stelde een team Noorse onderzoekers de oorzaak van de opgetreden complicaties met het AstraZeneca-vaccin te hebben achterhaald. Volgens Pål Andre Holme en zijn team van het universitair ziekenhuis van Oslo lokt het vaccin in sommige gevallen een onverwachte immuunrespons uit, en zou dat de complicatie veroorzaken. Volgens Holme is dat een reactie die bekend is van andere medicijnen, maar is in het geval van drie Noorse zorgmedewerkers geen andere verklaring aan te wijzen dan het vaccin.

De drie zorgmedewerkers kwamen volgens de Noorse krant VG het ziekenhuis binnen met acute pijn, bloedstolsels op ongewone plaatsen zoals de maag en de hersenen, en bloedingen en een ongewoon laag aantal bloedplaatjes. Één van hen overleed.

Lareb: twee meldingen

Bijwerkingencentrum Lareb heeft in Nederland tot nu toe twee meldingen ontvangen waarbij zowel trombose als een verlaagd aantal bloedplaatjes genoemd werd na vaccinatie met AstraZeneca. “Deze zijn qua beeld niet vergelijkbaar met de meldingen in andere landen. In deze meldingen is de aard van de trombose anders en de verlaging van de bloedplaatjes minder sterk,” aldus het centrum. Het ging om patiënten boven de vijftig jaar.

Lareb ontving ook één melding van een sterke verlaging van het aantal bloedplaatjes na vaccinatie met het AstraZeneca-vaccin, dat is geduid als ITP (immuun trombocytopenie). “Hierbij was echter geen sprake van trombose. ITP is een zeldzame bekende bijwerking van vaccins in het algemeen, maar kan ook diverse andere oorzaken hebben,” aldus het bijwerkingencentrum.

Lareb gaf eerder deze week al aan geen aanwijzingen voor een verband te zien tussen stollingsproblemen en vaccins tegen corona. Volgens het centrum zijn er tot nu toe enkele tientallen meldingen van stollingsproblemen zoals trombose en longembolie bij alle coronavaccins binnengekomen. “De meldingen geven tot nu toe geen aanleiding om te denken dat trombose een bijwerking is. Er wordt uiteraard ook goed gekeken of de combinatie van trombose en een sterk verlaagd aantal bloedplaatjes optreedt,” aldus de organisatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden