Nationale herdenking 75 jaar bevrijding van voormalig Nederlands-Indië

Het Indisch Monument na de bekladding afgelopen donderdag. Inmiddels is het monument schoongemaakt.Beeld ANP

Zaterdag is na het middaguur de nationale herdenking begonnen van de bevrijding van voormalig Nederlands-Indië, dan precies 75 jaar geleden. Premier Mark Rutte herdacht de verhalen van zijn eigen vader.

Op 15 augustus 1945 gaf Japan zich over. Daarmee werd niet alleen de voormalige kolonie bevrijd, maar ook het volledige Koninkrijk der Nederlanden. Na de oorlog in Indië zijn meer dan 350.000 mensen naar Nederland gekomen, zo zegt de Stichting Nationale Herdenking 15 augustus 1945. 

Indisch Monument

De herdenking vindt plaats bij het Indisch Monument in Den Haag. Dat monument is pas 40 jaar na de bevrijding tot stand gekomen. Nadat dat afgelopen donderdagnacht beklad en gedeeltelijk vernield is, is het monument bewaakt en beveiligd. 

Bovendien mogen door de coronamaatregelen er geen aanwezigen zijn bij de herdenking, terwijl er normaal gesproken duizenden mensen aanwezig zijn. Het monument is daarom zaterdag hermetisch afgesloten.

De bekladding is opgeëist door de groep Aliansi Merah Putih (de Rood-Witte Alliantie, verwijzend naar de kleuren van de vlag van Indonesië). Eerder heeft deze groepering ook het standbeeld van Johan van Oldenbarnevelt, tevens in Den Haag, beklad.

Eerder is in Amsterdam-Oud-Zuid, op het Olympiaplein, het monument Indië-Nederland beklad met de tekst ‘Van Heutsz leeft! Stop alle vormen van racisme! Next stop: Coentunnel #BLM’. Dat monument vereerde tot het begin van deze eeuw gouverneur-generaal Joannes van Heutsz van Nederlands-Indië, die meer dan honderdduizenden doden op onder meer Atjeh op zijn geweten heeft.

Rutte senior

Tijdens de herdenking in Den Haag haalde premier Mark Rutte de verhalen van zijn vader aan, die als krijsgevangene in een Japans kamp terechtkwam, gescheiden van zijn vrouw en kinderen. Zijn vrouw stierf een maand voor de bevrijding van uitputting. Rutte zelf is voortgekomen uit een nieuw huwelijk. 

Rutte heeft in 2015 ook al gesproken bij het monument, maar nog nooit zoveel persoonlijke details uit de doeken gedaan als dit jaar.

“Mijn ouderlijk huis was vol geuren en smaken die aan de tijd in Indië deden denken," zei de premier. Hij luisterde vaak naar de verhalen van zijn vader over Nederlands-Indië. “Vaak spannend en leerzaam, maar je merkte ook dat je soms niet moest doorvragen.” 

Zo wilde zijn vader bijvoorbeeld ‘slechts mondjesmaat’ vertellen over de ervaringen in het gevangenenkamp, en ontweek hij een film in 1983 die ging over krijgsgevangenen in Japanse kampen. “De verhalen van mijn vader behoren nu tot mijn bagage,” zei de premier.

VOC-straatnamen

Overigens heeft EenVandaag gepeild in hoeverre Indische en Molukse Nederlanders vinden dat straatnamen die verwijzen naar het Nederlandse VOC-verleden, aangepast moeten worden. Voor 73 procent van de 2821 ondervraagden hoefde dat niet; 15 procent ziet dat wel graag.

Veel respondenten hebben aangegeven dat ze de geschiedenis niet willen uitwissen, maar dat je er juist van moet leren. Zo suggereerden enkelen om een bordje te plaatsen met toelichting bij deze straatnamen.

Ook premier Rutte benadrukte het belang van ‘verhalen, bewustwording, erkenning en herdenkingen’ over de oorlog: elk jaar opnieuw, en ook de komende 75 jaar.

In Amsterdam zullen de straatnamen met een koloniaal verleden onderzocht worden door studenten Publieksgeschiedenis van de Universiteit van Amsterdam. Per jaar gaan ze een wijk onderzoeken. Wethouder Rutger Groot Wassink (Diversiteit) stelde echter dat deze onderzoeken niet zullen leiden tot de verwijdering van straatnaambordjes. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden