PlusAchtergrond

Naar de politieke EHBO: ‘Zwaluwenberg is nuttig om elkaar diep in de ogen te kijken’

Onderhandelen over coalities die niemand wil, doe je op De Zwaluwenberg. Deze Eerste Hulp Bij –politieke- Ongelukken moet nu weer tot resultaat leiden.

Premier Mark Rutte arriveert bij landgoed De Zwaluwenberg voor de voortgang van de formatiegesprekken. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Premier Mark Rutte arriveert bij landgoed De Zwaluwenberg voor de voortgang van de formatiegesprekken.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het uur van de waarheid is aangebroken voor de Nederlandse politiek. Voor de derde keer in de parlementaire geschiedenis strijkt zaterdag een informateur neer op het landgoed De Zwaluwenberg met nukkige toppolitici.

Informateur Johan Remkes heeft drie karakters aan tafel die niet tegengestelder kunnen zijn. De liberale machtspoliticus Mark Rutte die alles overleeft en met iedereen regeert. De net afgetreden D66-minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag die een morele standaard neerzet in de politiek. En de terughoudende CDA-leider Wopke Hoekstra die zijn kaarten hoopt uit spelen met regeringsdeelname.

Dat hedendaagse politici gebruik kunnen maken van de villa naast het perfect afgesloten kazerneterrein is te danken aan prins Bernhard. Voor hem werd niet alleen een functie gecreëerd – inspecteur-generaal der krijgsmacht -, maar ook een landgoed aangekocht door de staat. De onwaarschijnlijk lange oprijlaan met knersend grind naar het met struiken en bomen omzoomde landgoed biedt privacy.

Korte ledikanten

De politici die er dit weekend vertoeven, ontsnappen niet aan de hobby’s van de prins. Een grote bar, de muren zijn bekleed met geweren, bajonetten en geweien. “Het ademt in alles de sfeer van een golfclubhuis,” zegt toenmalig D66-onderhandelaar Alexander Pechtold die er in 2017 tijdens de langste formatie aller tijden zat. “En ik heb nu al medelijden met Hoekstra: de ledikanten zijn er nogal kort.”

Mark Rutte en Alexander Pechtold (D66) in de tuin van landgoed De Zwaluwenberg in 2017. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Mark Rutte en Alexander Pechtold (D66) in de tuin van landgoed De Zwaluwenberg in 2017.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

In 2007 was het informateur Herman Wijffels (CDA) die er voor het eerst gebruik van maakte. De kiezer had de onwillige onderhandelaars Jan Peter Balkenende (CDA) en PvdA’er Wouter Bos in 2006 tot elkaar veroordeeld.

Het was het tweede uitje. Eerder hadden de hoofdrolspelers aan elkaar geroken in Beetsterzwaag op landgoed Lauswolt. Daar brak het ijs. Inhoudelijk werden er zaken gedaan op De Zwaluwenberg.

Wijffels: “Voordeel van De Zwaluwenberg is dat je elkaar de hele dag meemaakt. In de pauzes, tijdens lunch en diner. Je kunt informeel posities uitwisselen. Zo is dit weekend het aftasten van een extra-parlementaire constructie heel geschikt voor De Zwaluwenberg. Rutte kan dan bijvoorbeeld nadenken over hoe het zou zijn dat kabinet als fractievoorzitter te steunen.”

‘Geen geouwehoer’

“Die setting werkte wel: geen geouwehoer of foto’s in de krant,” zegt CDA’er Maxime Verhagen, die in 2007 secondant was van Balkenende. “Om zonder woordvoerders en media elkaar diep in de ogen te kijken voor het beantwoorden van de vraag: zijn we bereid onderhandelingen te beginnen? Daar is De Zwaluwenberg wel nuttig voor.”

Andre Rouvoet (CU) premier Balkenende (CDA) en Wouter Bos (PvdA) staan de pers te woord na de formatiebespreking (januari 2007). Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Andre Rouvoet (CU) premier Balkenende (CDA) en Wouter Bos (PvdA) staan de pers te woord na de formatiebespreking (januari 2007).Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Destijds was Jacques Tichelaar de secondant van Bos. Ook hij ziet het nut van het uitje. “De wederzijdse aversies moesten van tafel. Je kunt elkaar meenemen naar een kamer en elkaar de huid vol schelden. En dan zeggen: zo, die belasting zijn we kwijt. Dit ligt achter ons.”

Tien jaar later was er weer een coalitie die niemand wilde, net als nu. Het huidige demissionaire kabinet werd er in de grondverf gezet met VVD, CDA, D66 en de CU.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden