PlusAchtergrond

Na hard werken gaan de scholen weer open, maar voor hoelang?

Door zorgen om ventilatiesystemen en het groeiende aantal besmettingen hebben veel scholen een rommelige start van het nieuwe schooljaar. ‘Ik weet niet of we de komende maanden open kunnen blijven.’

Beeld Jakob van Vliet

Hij heeft nog nooit zoveel geleerd over ventilatiesystemen als afgelopen week, zegt Spinoza Lyceumrector Jan Paul Beekman lachend. Zoals vrijwel alle Nederlandse scholen moest ook hij deze week in conclaaf met experts om uit te zoeken of de ventilatie op zijn school wel coronaproof is. “De ventilatie blijkt gelukkig in orde, maar het effect van de airco was wat twijfelachtig, dus die houden we voor de zekerheid maar uit,” zegt Beekman.

De start van het schooljaar verloopt rommeliger dan hij had gehoopt. “We zijn blij dat alle leerlingen weer komen, maar ik maak me zorgen, zeker nu de besmettingen in de regio toenemen. Ik heb er nog geen vertrouwen in dat we de komende maanden open kunnen blijven.”

Voor veel schooldirecteuren was het de afgelopen weken hard werken om te zorgen dat ze maandag hun leerlingen weer kunnen ontvangen. “Ik heb nog geen scholen gesproken die helemaal niet open kunnen,” zegt Rob Oudkerk, voorzitter van de vereniging van schoolbesturen in het Amsterdamse voortgezet onderwijs (Osvo). “Maar het is een onzekere tijd: 60 tot 80 procent van de leraren voelt zich onrustig om weer te beginnen, en ik snap dat. Sommige scholen kiezen daarom deels voor virtueel onderwijs. Dat kan een oplossing zijn.”

Mondkapjes

Kan elke school worden ingericht volgens de RIVM-richtlijnen? Scholen met een relatief nieuw gebouw zijn vaak goed af: er zijn grote lokalen, ruime gangen en de ventilatie is op orde. In oude, krappere gebouwen is het lastiger om aan de richtlijnen te voldoen. Bijvoorbeeld als de lokalen te klein zijn om voldoende afstand te houden tussen docent en leerlingen. “De lokalen in een van onze scholen zijn hierdoor eigenlijk echt niet te gebruiken,” zegt Montessori­bestuurder Alle van Steenis. “De gemeente kijkt nu met spoed naar vervangende huisvesting, ik heb goede moed dat dat snel geregeld is.”

Ook het advies om leerlingen de hele dag in hetzelfde lokaal te laten zitten, om het aantal bewegingen door de school te minimaliseren, is volgens Van Steenis niet altijd haalbaar. “In sommige lokalen kunnen we dan niet goed luchten. Alle deuren en ramen staan nu tegen elkaar open, maar we weten nog niet hoe we dat in de winter gaan oplossen.”

De meeste scholen lijken nog niet te kiezen voor het dragen van mondkapjes. Op het Stedelijk Gymnasium Haarlem doen ze dat wel. “We hebben een staf met veel oudere docenten,” zegt rector Jan Henk van der Werff. “In de lokalen lukt het om voldoende afstand te houden, maar bij het verplaatsen door het gebouw is dat lastiger. Om de kwetsbare groepen te beschermen en te zorgen dat iedereen een veilig gevoel heeft, kiezen we voor mondkapjes. Of dat afdoende is weten we nog niet, we nemen de proef op de som. Na de eerste week gaan we dat evalueren.”

Twee weken thuisquarantaine

Uit een peiling van vakbond Leraren in Actie bleek deze week dat zo’n 80 procent van de respondenten het niet veilig vindt om de scholen volledig te openen. Andere vakbonden schetsen een milder beeld; zo blijkt uit een peiling van het Lerarencollectief dat ongeveer de helft van de leraren de huidige richtlijnen onvoldoende acht om weer aan het werk te gaan. Er zijn geen signalen dat leraren om deze reden besluiten niet te komen.

“Uiteindelijk zijn we toch plichtsgetrouw, denk ik,” zegt Thijs Roovers van het Lerarencollectief. “Er is natuurlijk een risicogroep. Die mensen gaan in gesprek met hun schoolleiders. Uiteindelijk willen we allemaal aan de slag. Ik hoor wel dat veel docenten zich zorgen maken over leerlingen die in risicolanden zijn geweest. Hoe weten we dat zij in quarantaine gaan?”

Voor leerlingen vanaf 12 jaar en volwassenen die terugkomen van vakantie in een land met een oranje of rood reisadvies geldt op dit moment het advies zich te laten testen op corona, of twee weken in thuisquarantaine te gaan. “Op een van onze scholen geldt dit waarschijnlijk voor een groot deel van de leerlingen,” zegt Van Steenis.

“Daar gaan de mentoren leerlingen bellen om met ze te bespreken of ze in quarantaine moeten.” Wie thuisblijft moet afstandsonderwijs volgen, een extra organisatorische uitdaging. “De docent die dit moet verzorgen, staat op dat moment ook voor de klas,” zegt Steenis. “Gelukkig zijn montessorileerlingen gewend om zelfstandig te werken. Ze krijgen in zo’n situatie op afstand instructies en feedback op hun werk.”

Andersom kan het ook zijn dat een docent in quarantaine moet. Dan kan het scenario ontstaan dat de klas wel op school is, maar de docent vanuit huis lesgeeft. “U kunt wel raden hoe een groep pubers daarop reageert,” zegt Steenis. “Dus daarvoor trekken we extra ondersteunend personeel aan, zodat er wel bijvoorbeeld een pedagogisch medewerker voor de klas staat.”

Uiteindelijk is het afwachten hoe de eerste schoolweken verlopen, zegt Osvovoorzitter Rob Oudkerk. “We weten niet hoe het gaat als we weer gaan werken met volle scholen, of als er een tweede golf komt. We zullen ongetwijfeld tegen dingen aanlopen, maar ik zeg: geef het ook een kans.”

‘We hebben het laten versloffen’

Deze week zorgde de vraag of de ventilatie op scholen wel op orde is voor veel onrust onder schoolleiders, docenten en leerlingen. Het RIVM benadrukte dinsdag dat de bestaande richtlijnen voor scholen voldoende zijn. De eisen van het Bouwbesluit zijn leidend: scholen die hier niet aan voldoen, kunnen luchten door in de pauzes deuren en ramen tegen elkaar open te zetten. Zwenkventilatoren en mobiele airco’s worden afgeraden. Scholen die twijfelen moeten hun systeem laten checken door een expert. Daarmee zijn de problemen nog niet verholpen. “Veel scholen geven al jaren aan dat hun ventilatie tekortschiet of verouderd is,” zegt oud-basisschooldirecteur Cordula Rooijendijk. “Dat hadden we als samenleving op orde moeten hebben. Dat er nu ineens van alles moet gebeuren, komt doordat we het hebben laten versloffen.”

De regels op een rij

Voor ouders en leerlingen boven de 12 jaar die terugkomen uit een risicoland geldt het dringende advies twee weken in quarantaine te gaan, of zich te laten testen op corona. Kinderen onder de 12 mogen wel naar school, mits ze geen klachten hebben. Scholen hoeven geen verzuimmelding te maken voor leerlingen in quarantaine, wel moeten ze zich inspannen om afstandsonderwijs aan te bieden. Leerlingen hoeven onderling geen afstand te houden. Kinderen boven de 12 en docenten houden wel 1,5 meter afstand van elkaar. Kleuters mogen met een verkoudheid naar school en de opvang. Leerlingen die in een risicogroep vallen, of gezinsleden hebben die dat doen, kunnen in overleg worden vrijgesteld van fysiek onderwijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden