Achtergrond

Mutatie E484K nu ook in Nederland: ‘Dit lijkt geen goed nieuws’

Met E484K heeft een zorgelijke extra mutatie van de Britse variant van het coronavirus voet aan wal gezet in Nederland, maakte het RIVM dinsdag bekend. Wat is E484K precies, en hoeveel zorgen moeten we ons maken?

Studies in Zuid-Afrika laten inderdaad een verminderde werking van coronavaccins zien.  Beeld Getty Images
Studies in Zuid-Afrika laten inderdaad een verminderde werking van coronavaccins zien.Beeld Getty Images

Eerst maar eens de techniek. E484K is een verandering in het spike-eiwit van het coronavirus, die inmiddels in zowel de Britse, de Zuid-Afrikaanse als de Braziliaanse variant is opgedoken. Al deze varianten dragen zo'n twintig mutaties, waarvan het merendeel in het spike-eiwit zit, en E484K is er dus eentje van. Het spike-eiwit is voor het virus van belang voor het binnendringen van menselijke cellen, maar is ook het doelwit van de antilichamen die worden opgewekt door iemand die corona krijgt of door vaccinatie.

De vrees bestaat dat de extra mutatie, E484K dus, het virus zodanig verandert dat dit twee gevolgen heeft. Een: dat immuniteit die is opgewekt door een eerdere coronabesmetting geen garanties meer biedt tegen herbesmetting. Twee: dat het veranderde virus slechter wordt herkend door de coronavaccins. Die zijn immers ontwikkeld tegen het ‘oude’ coronavirus.

Zuid-Afrika en Brazilië

Studies in Zuid-Afrika laten inderdaad een verminderde werking van coronavaccins zien. Experts vrezen dat dat komt omdat de Zuid-Afrikaanse variant de E484K-mutatie draagt. Het vaccin van AstraZeneca bleek in Zuid-Afrika zo slecht te werken, dat in het land gestopt werd met het toedienen van dat vaccin.

En het Braziliaanse Manaus kreeg onlangs te maken met een hevige nieuwe golf van coronabesmettingen, terwijl de eerste golf vorig jaar al nietsontziend was geweest voor de afgelegen stad in de Amazone. De mogelijke verklaring: door de hoge immuniteit onder de bevolking moest het virus iets verzinnen om in leven te blijven, en E484K hielp daarbij een handje.

Artsen op de ic van het Gilberto Novaes ziekenhuis in Manaus, Brazilië.  Beeld AFP
Artsen op de ic van het Gilberto Novaes ziekenhuis in Manaus, Brazilië.Beeld AFP

Als laatste van de drie varianten ging ook de Britse variant voor de bijl voor E484K. Volgens het RIVM is in het Verenigd Koninkrijk nu bij 23 mensen de Britse variant met de extra mutatie aangetroffen. En in Nederland is dat het geval bij één iemand uit de regio Utrecht. Het is nog niet bekend hoe die persoon de gemuteerde variant onder de leden heeft gekregen: het bron- en contactonderzoek loopt nog. Ook de Zuid-Afrikaanse variant breidt zich in ons land langzaam uit, schrijft het RIVM.

‘Geen goed nieuws’

Hoe gevaarlijk is die extra mutatie voor Nederland? Volgens Eric Snijder, hoogleraar moleculaire virologie van het Leids Universitair Medisch Centrum, is het nog te vroeg om daar definitieve uitspraken over te doen, omdat het onderzoek naar de mutatie zich nog in een pril stadium bevindt.

“Dus we weten nog niet goed of E484K de virusverspreiding beïnvloedt, en wat de precieze uitwerking is op immuniteit en de werking van coronavaccins. Maar de eerste studies geven aan dat deze mutatie een serieus probleem veroorzaakt. Als dat nu al gebeurt, is dat geen goed nieuws. Normaal zie je dit soort mutaties ontstaan als virussen het moeilijk hebben om zich verder te verspreiden. Maar daar is nu nog weinig sprake van, want veel mensen hebben nog geen corona gehad en zijn ook nog niet gevaccineerd.”

Vacilda Pereira Queiroz, 73, wordt begraven in Manaus, nadat ze overleed aan de gevolgen van het coronavirus. Beeld REUTERS
Vacilda Pereira Queiroz, 73, wordt begraven in Manaus, nadat ze overleed aan de gevolgen van het coronavirus.Beeld REUTERS

Vaccineren

Volgens Snijder is E484K mogelijk de eerste, maar zéker niet de laatste mutatie die de wereld voor problemen gaat stellen. “Het hele proces van pogingen om door toevallige veranderingen aan immuniteit te ontsnappen, is eigen aan dit soort virussen. Het is niet verrassend dat het gebeurt.”

Voor nu de beste oplossing: vaccineren, zo rap als mogelijk? “Ja. Hoe meer je het virus terugdringt, hoe kleiner de kans op nog meer varianten, zo simpel is het. Maar dat moet je dan wel wereldwijd doen. Daarom is het zo belangrijk dat vaccins eerlijk verdeeld worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden