Motie van afkeuring voor Ollongren, eerste sinds 1875

Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) heeft dinsdagmiddag de politieke geschiedenisboekjes gehaald. Blij zal ze er niet mee zijn: de D66-minister is de eerste bewindspersoon sinds 1875 met een aangenomen motie van afkeuring aan haar broek.

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (D66).Beeld ANP

Zowel GroenLinks, Forum voor Democratie, PvdA, Partij voor de Dieren, PVV, 50Plus, OSF en SP stemden vanmiddag allemaal voor de motie, die Ollongren oproept om vanwege de coronacrisis de huren te bevriezen. Samen hebben zij 39 van de 75 zetels in de Senaat. De coalitiepartijen (VVD, CDA, D66 en CU) stemden allemaal tegen. Zij kregen steun van de SGP en de Fractie Otten. Hun 36 stemmen waren echter onvoldoende.

Uniek

De aangenomen motie van afkeuring door de Eerste Kamer valt zonder overdrijving uniek te noemen. De laatste keer dat zoiets gebeurde was bijna anderhalve eeuw geleden. In 1875 traden de ministers van Binnenlandse Zaken en Financiën af na een motie van afkeuring in de Eerste Kamer. De reden was een spoorwegverbinding naar Rotterdam. De Koning weigerde hun ontslag toen overigens.

Voor een volgend voorval moeten we ruim een eeuw vooruit: in 1997 sprak toenmalig minister Jorritsma in de Eerste Kamer het onaanvaardbaar uit over wederom een spoormotie, namelijk een snelle verbinding tussen Amsterdam en Parijs. Twee fracties krabbelden terug, waarop de motie werd ingetrokken. In 2012 en 2018 kwam de senaatsfractie van de PVV met moties van wantrouwen over Europa. De partij stond echter alleen, de moties werden ruim verworpen.

Derde motie

De stemming in de Eerste Kamer leverde vuurwerk op. Voorafgaand deed de VVD een uiterste poging om te voorkomen dat een meerderheid voor zou stemmen. “Een motie van afkeuring is een buitengewoon zwaar en bijzonder middel,” prentte VVD-senator Eric van der Burg zijn 74 collega’s voorafgaand in. Vorige week hadden de liberalen al een hoofdelijke stemming aangevraagd, waardoor alle 75 senatoren openlijk hom of kuit moesten geven. “Ieder Kamerlid dient te beseffen dat hij het primaat van de Tweede Kamer ter discussie stelt,” beklemtoonde Van der Burg. Hij stelde dat elke senator verder dient te kijken dan het partijbelang. “Wij zitten hier als Eerste Kamer om buiten de hectiek om wetten te beoordelen, geen ministers.”

Andere partijen dachten daar diametraal anders over. Paul Cliteur, fractievoorzitter van Forum voor Democratie, wees er op dat het al de derde motie is die Ollongren tegen zich kreeg over de huren. Twee eerdere moties werden met ruime meerderheid aangenomen. “Daarmee is de motie politieke realiteit,” stelde Cliteur, wiens partij dinsdagmiddag de sleutel in handen had. 

Toch blijft Ollongren weigeren de Eerste Kamer tegemoet te komen. Dat wel doen zou haar in conflict brengen met de Tweede Kamer. “Dat de minister de wens van de Senaat niet honoreert is haar goed recht, maar tegelijk de wortel aan de bijl van dit parlement.” Cliteur refereerde vervolgens fijntjes aan partijleider Thierry Baudet: “Met gevoel voor dramatiek zou je Ollongrens houding een sluipmoord op de parlementaire mores kunnen noemen.” Vorige week haalde Baudet de woede van de Tweede Kamer over zich heen toen hij minister Schouten (Landbouw) een sluipmoordenaar noemde.

Politieke leven

Vraag is wat er nu gebeurt. De aangenomen motie betekent niet dat ze weg hoeft, het is geen motie van wantrouwen. Het politieke leven van Ollongren is daarmee niet in gevaar. Tegelijk verziekt de bewindsvrouw zo de verhoudingen met de Eerste Kamer nog verder.

SP-senator en indiener van de motie Tiny Kox heeft weinig goede woorden over voor de minister. “Haar politieke assistent belde afgelopen week rond om senaatsfracties nog eens uit te leggen hoe het zit. Maar senatoren zijn wel oud, maar niet gek.” Ook ergerde hij zich er aan dat Ollongren de motie framede als één van de SP. De minister is nu aan zet, stelt Kox. “Als de minister niet snapt dat ze moet bewegen, begrijpt ze niet hoe de verhouding tussen parlement en regering in elkaar zit.”

Maandag verwacht de Eerste Kamer een reactie van het kabinet, stelde Kox na afloop van de stemming namens alle voorstanders. De vraag is wat Ollongren nu gaat doen. De bewindsvrouw en het kabinet zijn van mening dat het bevriezen van de huren per 1 juli een te zwaar middel is. Maatwerk voor individuele huurders die door de coronalockdown in financiële problemen zijn geraakt werkt véél beter, meent de bewindsvrouw. Wel is ze bereid om komende augustus in aanloop van Prinsjesdag er nogmaals naar te kijken. Ook een huurstop kan dan eventueel op tafel komen.

Ollongren was van 2014 tot 2017 wethouder in Amsterdam. 

Ollongren: nog beter kijken of ik meer voor huurders kan doen 

Minister Ollongren  wil met haar huurbeleid doorgaan op de ingeslagen weg. “Ik neem deze motie nu mee terug naar het kabinet. Ik zie de motie als een aanmoediging om nog meer op zoek te gaan naar wat ik nog meer kan doen voor huurders.”

De minister denkt dat het belangrijk is voor de huurders en voor de woningbouw. “En ik heb al in het vooruitzicht gesteld dat ik ontzettend goed de inkomenspositie van de huurders in de gaten blijf houden. Dat is ook mijn zorg.” Ze zei dat huurders haar verantwoordelijkheid zijn, maar de woningbouw is dat ook. Als de huurverhoging niet doorgaat, kunnen woningbouworganisaties volgens haar veel minder nieuwe woningen bouwen.

Ollongren zei dat dit de Eerste Kamer is en dat ze ook nog te maken heeft met de Tweede Kamer. Daar wordt volgende week gestemd over een motie van de coalitiepartijen die juist uitspreekt dat een generieke huurstop niet proportioneel is. De aanpak van problemen van huurders met betalingsproblemen, zoals Ollongren doet, helpt volgens haar beter en er zijn minder schadelijke neveneffecten.

De minister is niet verrast dat de ongebruikelijke motie werd aangenomen, maar het “hoort een beetje bij dit werk. Iedere minister wil graag geschiedenis schrijven, maar niet zo.” (ANP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden