Ministerie slaat terug naar Belastingdienst: Onze wet vroeg niet om ontspoorde fraudejacht

Topambtenaren van Sociale Zaken erkennen dat de wet voor kinderopvangtoeslag veel te streng uitpakte. Maar het ministerie heeft de Belastingdienst nooit gevraagd mensen die een foutje maakten aan te pakken als fraudeurs. ‘Er zijn spijkers op laag water gezocht.’

Loes Mulder, secretaris-generaal bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, tijdens de hoorzitting.Beeld ANP

Je kon erop wachten: nadat (oud-)topambtenaren van de Belastingdienst eerder met de beschuldigende vinger hun kant op hadden gewezen, was het donderdag de beurt aan kopstukken van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) om met een weerwoord te komen. En afgaand op de reactie van de parlementaire verhoorcommissie kinderopvangtoeslag wordt er aan de lezing van SZW nét wat meer geloof gehecht.

De soms ronduit vijandige benadering die de fiscusbazen eerder ten deel was gevallen, liet de commissie ditmaal achterwege. De ambtenaren van Sociale Zaken toonden dan ook aanmerkelijk meer schuldbesef én verantwoordelijkheidsgevoel dan de commissie tot dusver vanuit de Belastingdienst had gehoord.

“Je kan dit nooit goedmaken,” zei een zichtbaar aangedane directeur kinderopvang Maaike van Tuyll van Serooskerken over de toeslagenaffaire. “Natuurlijk is het goed dat we compensatie geven, maar je wist het niet uit. Dat zit mij dwars.”

Buikpijn

De topvrouw van het departement, secretaris-generaal Loes Mulder, zei het belangrijk te vinden dat betrokkenen hun verantwoordelijkheid nemen. Het was haar tegengevallen dat de voormalige directeur van de Belastingdienst Hans Blokpoel maandag tegen de commissie had gezegd dat hij ‘buikpijn’ had gekregen van de ‘alles-of-niets-benadering’, waardoor ouders duizenden euro’s aan toeslag volledig terug moesten betalen. Zij kende Blokpoel nog van vroeger. “Ik wou dat Blokpoel mij had gebeld en gezegd: Loes, ik heb buikpijn.”

Dat is nooit gebeurd. Mulder: “Het is lelijk als we elkaar de schuld gaan geven. We moeten zelf verantwoordelijkheid nemen. Ik heb niet iedereen dat horen doen.”

Ja, zeggen de ambtenaren van Sociale Zaken, de keiharde ‘alles-of-niets-benadering’ (waardoor ouders hun ontvangen toeslag volledig terug moesten betalen) volgde uit wetgeving van SZW. Daarvoor was PvdA-minister Lodewijk Asscher destijds verantwoordelijk. Voormalig directeur-generaal Werk Marcelis Boereboom erkende dat die wet ‘disproportioneel’ uitpakte voor ouders.

Dat was ook de reden waarom hij zich destijds hard maakte om een ‘rigoureuze stap’ te zetten: kinderdagverblijven konden beter direct gefinancierd worden dan via een toeslag aan ouders. Dan was het probleem in één keer opgelost. Maar dat plan was te ambitieus, zo bleek pas jaren later, toen het werd ingetrokken. Dat heeft hij zichzelf verweten: ‘met de kennis van nu’ was het verstandiger geweest als er toen al noodwetgeving was gekomen ‘om de scherpe randjes eraf’ te halen.

Spijkers op laag water

Maar daarmee is Sociale Zaken nog niet hoofdschuldig aan de ‘ontspoorde fraudeaanpak’, stelde Boereboom. Het ministerie was niet betrokken bij de opzet van het beruchte Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) binnen de Belastingdienst. En dat de rechtsbescherming van ouders is geschaad, had niets met de uitvoering van de wet te maken.

Van Tuyll sprak er haar afschuw over uit dat ouders door het ontbreken van een handtekening als fraudeur werden behandeld. “Dat is spijkers op laag water zoeken,” meent ze. Volgens haar was sprake van een ‘fraudejacht’, die veel ellende heeft aangericht. “Het kan niet zo zijn dat wanneer het bewijs zo dun is dat je mensen wegzet als fraudeur.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden