PlusInterview

Minister Yeşilgöz richt pijlen op georganiseerde misdaad: ‘Iedereen moet hier wakker van liggen’

Om bedreigde politici, rechters, advocaten en journalisten beter te beschermen, trekt het kabinet de komende jaren in totaal ruim 96 miljoen euro uit en richt het speciale politieteams op. Minister Dilan Yeşilgöz (44): ‘Iedereen moet wakker liggen van dit probleem.’

Tobias den Hartog
Minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD). Beeld Brunopress
Minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD).Beeld Brunopress

De rechtsstaat kreeg klap na klap te verteren. Eerst met de moord op de broer van kroongetuige Nabil B. in 2018, toen met het doodschieten van advocaat Derk Wiersum (2019) en weer twee jaar daarna met de moord op misdaadjournalist Peter R. de Vries. En dat terwijl het aantal bedreigingen van ministers (Sigrid Kaag, Hugo de Jonge) en Tweede Kamerleden (Wilders) al bijna begint te wennen.

Staan ‘we’ niet al gigantisch achter?

“Er is nog nooit zoveel geld geweest voor de aanpak van georganiseerde misdaad. En er is veel gebeurd, ook sinds die moorden. Maar de trend dat het verhardt, was al te zien. Een afgehakt hoofd voor een coffeeshop, kogelgaten in kinderkamers na een schietpartij, ‘vergismoorden’ waarbij onschuldige mensen gewoon afgemaakt worden. En dan treuren we twee weken en gaan we weer door. Terwijl, iedereen moet hier wakker van liggen. Dit is iets anders dan criminelen die elkaar op een industrieterrein afschieten.”

Geert Wilders (PVV) flyert in Purmerend, te midden van beveiligers.  Beeld ANP / Ramon van Flymen
Geert Wilders (PVV) flyert in Purmerend, te midden van beveiligers.Beeld ANP / Ramon van Flymen

Maar hebben we de strijd niet al verloren?
“Nee zeg, we hebben het niet verloren. We hebben wel snel een been bij moeten trekken, de aanpak heel snel volwassen moeten maken. Dat doen we nu. Want dit gebeurt bij ons om de hoek, je ziet het aantal bedreigingen ook breed in de samenleving toenemen. Dat accepteren, nee, dat gaat er bij mij niet in.”

Het wringt daarom dat juist het hele stelsel van bewaken en beveiligen al jaren piept en kraakt. Er is een tekort aan beveiligers. Te lang is het een neventaak geweest. Speciale diensten als de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) kampen al jaren met onvervulde vacatures. Politieagenten worden uit wijkteams gehaald om aan beveiliging te doen, of observaties uit te voeren. Dat laatste moet verleden tijd worden.

Er komen extra mensen bij de politie bij, Defensie helpt tijdelijk bij het beveiligen van de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam en ook wordt onderzocht of private bedrijven hulp zouden kunnen bieden, bijvoorbeeld als veilige reisroutes in kaart moeten worden gebracht, of door observaties uit te voeren. Yeşilgöz is van plan om bij alle tien regionale politie-eenheden in ons land speciale teams aan te stellen die zich met dreiging gaan bezighouden. In totaal wordt tot en met 2024 ruim 96 miljoen euro uitgetrokken, uitgesmeerd over die jaren.

Hebben we het dan toch niet te lang laten versloffen?
“Het is niet zo dat we er nu ineens achter zijn komen dat we een probleem hebben, maar het gevoel van urgentie is wel gegroeid. En als je ziet hoe hard de vraag is gestegen door het toenemend aantal bedreigingen, komt dit geen dag te vroeg. Bedreigd worden is de realiteit van steeds meer mensen geworden. Dit gaat, helaas, niet meer weg.”

Ze sprak ze en vond dat ‘heftig’. Bedreigde politici, officieren van justitie die ineens anoniem optreden in zaken. Journalisten die twijfelen hun baan op te zeggen, ook als ze beveiligd worden. “Want ineens is alle spontaniteit uit je leven weg, als je altijd met beveiligers op pad moet. Dat is heftig. Je mag gerust weten: een van de redenen dat ik op deze stoel zit als minister, is om hén te beschermen. Die hoeders van de rechtsstaat. Want we koesteren onze democratie, maar die vraagt wel onderhoud.”

Ik wil u een citaat voorleggen. ‘Ik vraag me af of we wel scherp genoeg in beeld hebben met welke veiligheidskwesties we inmiddels te maken hebben’. U zei dat, twee jaar geleden nog, na de moord op de broer van de kroongetuige. Hebben we dan niet stilgestaan?
“Nee, als nu een grote rechtszaak wordt gestart, brengen we in kaart wie beveiligd moeten worden, en dan nemen we de nodige maatregelen. Daar zijn stappen in gezet, we zijn scherper geworden, maar we zijn er nog niet. Maar ik denk dat we vroeger naar landen als Italië keken en dachten: dat kan hier niet. Maar dat gaat niet helemaal meer op.”

Wat het kabinet hoopt te leren van andere landen is welk spectrum er mogelijk is aan beveiliging. In Nederland is het nu nog vaak alles of niets: of hele intensieve persoonsbeveiliging zoals enkele advocaten en politici krijgen, zoals Wilders en Hugo de Jonge een tijdje, of een veel ‘lichter’ pakket. Yesilgöz gaat dat ‘nader analyseren’. “Meer ruimte voor maatwerk.” Zo buigt ze zich ook over de vraag: hoe ver gaat de zorgplicht van de overheid? Kan iemand die bedreigd wordt bijvoorbeeld worden beloofd dat diens leven zoveel mogelijk doorgaat als voorheen?

Is het niet ongemakkelijk beleid aan te kondigen, terwijl er misschien is gefaald bij het beveiligen van Peter R. de Vries?
“Die zaak wordt nog onderzocht en het is niet aan mij daarover te speculeren. Maar ik zeg dus ook juist: tot de conclusies er zijn, wil ik niet stil zitten. We mogen niet wachten. En als we beleid moeten aanpassen, doen we dat.”

Nog even. U belooft meer mensen. Maar de politie kampt al met tekorten. Hoe gaat u dat waarmaken?
“Er is nu geld, we zijn mensen aan het opleiden en we zoeken nog steeds mensen. Ik zou zeggen: wees welkom.”

Maar in het verleden is gebleken hoe moeilijk het was aanwas te krijgen voor de politieopleiding.
“Ik kan vooral zorgen dat er genoeg geld voor is. En ja, er is krapte. Maar de politiesterkte gaat richting 2024 op orde zijn, er komen jaarlijks duizenden mensen bij. En dan nog, het klopt: er is nog veel werk te doen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden