PlusInterview

Minister Wopke Hoekstra: ‘We kunnen dit varkentje wassen’

De vier kinderen van Wopke Hoekstra gaan op sommige dagen ‘gewoon’ naar school. Zo gaat dat, als beide ouders een vitaal beroep hebben. “Ik ben alleen nog maar met corona bezig,” zegt Hoekstra via een videoverbinding. “Al heeft Liselot er als huisarts natuurlijk nog veel directer mee te maken.”

Beeld ANP

De familie Hoekstra worstelt met dezelfde dilemma’s als andere gezinnen. “Leg maar eens uit aan een kind van vier dat ze opa en oma niet mogen zien of dat ze bij het verstoppertje spelen afstand moeten houden. Dat is best lastig.”

Tegelijkertijd ziet hij als minister van Financiën hoe Nederland met gemeenschapszin het beste probeert te maken van de coronacrisis. “De initiatieven om elkaar te helpen, de waardering voor mensen in de gezondheidssector. Ik vind het hartverwarmend. Ik hoop dat we de positieve dingen die we in de samenleving zien kunnen behouden.”

U kunt aan die waardering bijdragen door zorgpersoneel beter te betalen. Wat let u?

“Zeker. Kamerbreed en ook door het kabinet is al gezegd dat we wat extra’s willen doen voor de mensen in de zorg. Ik vind het niet zo netjes om nu de langetermijndiscussie hier te voeren. Juist omdat mijn punt fundamenteler is.”

Met waardering is geen huur te betalen.

“Nee, maar voor dat gevoel van saamhorigheid kun je een beroep doen op elkaar. Mensen, help elkaar om dit zo goed mogelijk samen door te komen. Verhuurders kunnen iets doen voor huurders, bedrijven voor toeleveranciers. Je kunt wat doen voor de mensen in je buurt die het extra moeilijk hebben. En ga dus ook op een fatsoenlijke manier om met de regelingen die we als kabinet nu hebben neergelegd.”

“Dat noodpakket bestaat uit belastinggeld dat Nederlanders met hard werken hebben verdiend. En dus roep ik bedrijven die het niet nodig hebben op om er geen gebruik van te maken. We zitten in een lastige situatie, we kunnen dit varkentje wassen, maar het vraagt wel iets van ons allemaal.”

Wat staat ons nog te wachten?

“Ik erken dat dit pittige tijden zijn met grote onzekerheid. Het zal nog wel even duren, maar ik wil mensen ook op het hart drukken: we kunnen dit aan. We hebben niet voor niets een massief pakket opgetuigd. Als het nodig is zullen we het langer volhouden en het pakket desnoods voor een tweede of derde keer verlengen.”

In het zwartste scenario van het Centraal Planbureau (CPB) raakt een half miljoen Nederlanders hun baan kwijt. Schrikt u daar niet van?

“We weten zeker dat de gevolgen voor de komende maanden fors zijn, ook voor de economie. Drie van de vier CPB-scenario’s laten een grotere klap zien dan we in 2009 hebben gehad. Dat is heel fors. Tegelijkertijd komen we uit een periode van economische groei. De werkgelegenheid is daardoor groot, dat maakt heel veel uit. Daarom gaan we alles op alles zetten om die zo veel mogelijk te behouden.”

Heeft u geen angst dat het medicijn straks erger blijkt dan de kwaal?

“Dit is in alle gevallen goed besteed geld. Als de beperkingen langer duren, zijn we in staat het noodpakket te verlengen. Nederland heeft een goede kredietrating en kan daardoor goedkoop lenen. Ook loont het dat we de afgelopen jaren buffers hebben opgebouwd. We moeten ons wel realiseren dat de onderliggende schade aan de economie veel groter wordt als dit langer duurt. Dan begint het wel te piepen en te kraken.”

President Trump zegt dat we de economie niet kapot kunnen laten gaan door corona. Heeft hij gelijk?

“We moeten gezondheid en economie niet tegenover elkaar zetten. Er zijn mensen die op dit moment hun ouder of partner verliezen, die een broer of zus op de ic hebben en die in doodsangst zijn. De aanpak van deze gezondheidscrisis staat op plaats één, twee en drie.”

“Tegelijkertijd moeten wij werknemers, bedrijven en zelfstandigen in de benen houden. Wie zijn baan verliest, merkt dat niet alleen in zijn portemonnee. Werk gaat ook om zingeving. Daarnaast hebben we het geld dat we met elkaar verdienen nodig om de zorg te betalen, net als ons onderwijs of de politie.”

Een groot deel van de zelfstandigen doet nu een beroep op het vangnet van de overheid, terwijl zij geen premies afdragen. Hoe terecht is dat?

“Geen misverstand: dit pakket is er voor alle Nederlanders en dus ook voor de zzp’ers. De inkleuring die jullie geven past niet bij de werkelijkheid: het gaat om heel veel mensen met relatief kleine salarissen die niet eens zo graag zelfstandige wilden worden maar geen andere keuze hadden. Ik vind het een morele plicht hen te helpen. Tegelijkertijd laat deze crisis zien dat deze mensen heel kwetsbaar zijn. Zij zouden in een veel zekerder positie verkeren als ze nu dezelfde baan hadden gehad in een vast dienstverband. Dat is een vaststelling waar we als kabinet mee aan de slag moeten. Jullie zullen begrijpen dat we daar de afgelopen weken geen tijd voor hebben gehad.”

Binnen het kabinet wordt doorgaans om elk miljoen gevochten. En nu geeft u in één klap 15 miljard uit, en misschien wel meer. Is dat slikken voor een minister van Financiën?

“Nee, integendeel. Dit is bittere noodzaak.”

U gaat lenen. Kost dat ons welvaart?

“Op korte termijn kunnen we fors bijlenen. Wel zullen we veel minder belastinginkomsten binnenkrijgen. De reissector en de horeca krijgen vreselijke klappen, en dus komt er ook veel minder geld binnen. Een deel daarvan komt nooit meer terug. De begroting van een half jaar geleden kan de prullenbak in.”

Geldt dat ook voor het Wopke-Wiebesfonds?

“Nee, daar gaan we mee door, net als veel andere plannen.”

De tientallen miljarden die u wilde lenen om de economie te versterken, heeft u nu nodig om de economie te redden.

“We drukken de pauzeknop in. We zijn nu heel erg bezig met de coronacrisis. Dat heeft als consequentie dat alles waar we vier weken geleden nog als kabinet mee dachten te komen even stilstaat. Omdat de wereld veranderd is.”

Na de vorige crisis in 2009 heeft Nederland fors bezuinigd en de lasten verhoogd. Is die methode voor herhaling vatbaar?

“We kunnen nog niet zeggen hoe de economie zich zal ontwikkelen. De kunst is om uit de vorige crisis lessen te trekken, over de zaken die goed en minder goed zijn verlopen. En er komt vast een moment, over een jaar of zes, dat mensen zeggen: dat hadden Hoekstra en het kabinet van toen toch anders moeten doen. Laten we wel eerlijk zijn: het vermogen om bij te springen is hier groter dan in andere landen van Europa. Dat is niet mijn verdienste, maar onze uitgangspositie is echt veel beter.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden