Minister Slob: ‘Ouders hebben recht op informatie over foutief toetsadvies’

Op zondag respecteert Arie Slob (ChristenUnie) doorgaans de zondagrust. Afgelopen weekend was dat wel anders voor de minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs. Hij was, met een groot aantal van zijn ambtenaren, ‘knetterhard’ aan het werk vanwege verkeerde toetsadviezen aan achtstegroepers.

Minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media (ChristenUnie) Beeld ANP

Een week geleden hoorde Slob het voor het eerst: er waren ‘zorgwekkende verschillen’ tussen de adviezen van de centrale eindtoets en die van de andere vier toetsaanbieders.

En wat gebeurde er toen?

“We hebben alle betrokkenen bij elkaar geroepen. We moesten weten: is het dit keer gewoon wat hoger dan we gewend zijn? Of zit er wat achter dat niet klopt? Toen kwam boven tafel dat er met verkeerde cijfers is gewerkt. Bij de doorvertaling – want je wil dat er bij alle toetsen geen verschil tussen leerlingen bestaat bij de indeling naar schoolsoort – is een fout gemaakt bij alle toetsen, behalve de centrale eindtoets. We hebben nieuwe berekeningen gemaakt en hebben twee onafhankelijke partijen dat werk laten controleren, om te kunnen verifiëren dat er nu geen onduidelijkheid over was.”

Check, check, dubbelcheck dit keer?

“Daar zaten we bovenop. De volgende stap was dat we keken naar hoeveel leerlingen een verkeerd toetsadvies hebben gekregen. Dat bleken er een kleine 20 duizend te zijn. De meeste een te hoog advies, een enkeling te laag. Echt heel erg vervelend.”

Leerlingen krijgen eerst een schooladvies van de docent vóór ze de toets maken en een toetsadvies krijgen. Dat schooladvies leek juist te zijn. Dat laat ook wel zien dat het oordeel van de leraar…

“…belangrijk is? Ja.”

Weet u al bij hoeveel leerlingen het advies op basis van het toetsadvies werd aangepast?

“Nee, dat wordt nu pas officieel op iedere school vastgesteld. Op basis van cijfers van voorgaande jaren weten we dat het om 8 procent gaat van het totaal aantal leerlingen dat de eindtoets maakt. Dan kom je op ongeveer tweeduizend leerlingen uit. Maar dat kan net zo goed hoger zijn, of lager. Dat weten we nog niet en daar ga ik ook niet over speculeren. Of het er nou twee- of drieduizend zijn, iedere leerling die dit meemaakt, is er één te veel. Het had niet moeten gebeuren, maar het is wel gebeurd. Die werkelijkheid kan ik niet meer anders maken.’’

Dit is een menselijk drama voor leerlingen en hun ouders. Op sociale media toonden een aantal van hen zich zo trots op het hogere toetsresultaat van hun kind.

“Dit is een moment in het schoolleven waar heel veel gevoel bij zit. Een belangrijk moment: je verlaat je basisschool en gaat naar het voortgezet onderwijs. Iedereen vraagt: waar ga je heen? Ouders hechten er ook veel belang aan. Als dan blijkt dat er een keuze is gemaakt en je hoort ineens dat er een fout is gemaakt. ‘Wat?! Een fout?!’ En die fout heeft gevolgen voor jóúw kind! Dat is een moment van grote teleurstelling en misschien ook wel van woede. Dat snap ik allemaal.” Slob wijst naar zijn borst: “Hier zit óók een minister met gevoel. Ik vind dit ook verschrikkelijk.”

U moest de fout naar buiten brengen.

“Ik stop dit niet weg. Ouders hebben ook recht op deze informatie. Want het is ook niet in het belang van een leerling dat het op basis van een foutief beoordeelde eindtoets straks op een hogere schoolsoort terechtkomt waar het toch ten diepste niet gelukkig zal worden.”

Wat betekent het voor scholieren die al gematcht zijn met een school, zoals bijvoorbeeld in Amsterdam gebeurt?

“De grote steden zijn ook geïnformeerd. We vragen ook aan middelbare scholen om bij volgende stappen het belang van de kinderen steeds scherp voor ogen te houden. Voor hen is het ook vervelend. Vaak zijn het brede scholengemeenschappen waar een leerling intern makkelijk ergens anders geplaatst kan worden, maar soms moet het misschien ook een heel andere school worden. Het oordeel van de docent is hierbij ook bepalend.”

Het kan zo zijn dat een docent zegt: we heroverwegen geen tweede keer?

“Ja. Dat hij of zij zegt: we laten het zo. Zou kunnen. Dat zal per situatie verschillend zijn. Voor de docenten is het ook heel pittig.”

Bij het diplomadrama bij VMBO Maastricht was het voor leerlingen lang onduidelijk waar ze aan toe waren. Wilde u dat dit keer voorkomen?

“Nee, dat wordt nu pas officieel op iedere school vastgesteld. *Op basis van cijfers van voorgaande jaren komen we op ongeveer 2000 leerlingen uit.* Maar dat kan net zo goed hoger zijn, of lager. Dat weten we nog niet en daar ga ik ook niet over speculeren. Of het er nou 2000 of 3000 zijn, iedere leerling die dit meemaakt, is er één te veel. Het had niet moeten gebeuren, maar het is wel gebeurd. Die werkelijkheid kan ik niet meer anders maken.’’

Hoe reageerden de aanbieders van de commerciële toetsen?

“Die hadden zelf ook signalen gehad. Voor hen is het vooral vervelend dat de indruk kan worden gewekt dat het aan de toets ligt. Maar daar ligt het niet aan.”

Bent u bang dat scholen nu zeggen: volgend jaar kiezen we toch maar de centrale eindtoets?

“Scholen kiezen vaak heel bewust voor een alternatieve toets en vinden die toets ook heel fijn. Met de toets is niks mis.”

Dat één fout zo’n grote impact kan hebben, toont wel de kwetsbaarheid van het systeem aan. Wat gaat u daar aan doen?

“Ik ben al bezig met de evaluatie van de eindtoets. Daar neem ik dit in mee. Als de kruitdampen hiervan zijn neergedaald, kunnen we kijken of we nog iets gemist hebben. Hoe het ook zij: er is wel een fout gemaakt en die is ook opgemerkt, maar niet op het moment dat het had gemoeten. Het is te vroeg om te zeggen of dat had kunnen worden voorkomen.”

Lees verder: Amsterdamse achtstegroepers dupe van rekenfout: ‘Je staat machteloos’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden