PlusInterview

Minister Koolmees: ‘Noodpakket blijft genereus en gericht’

Minister Wouter Koolmees (D66) wil doen wat hij belooft: banen redden. Juist daarom moet de boete op ontslag in het tweede noodpakket verdwijnen. ‘De economie staat deels stil. Dat blijft niet zonder gevolgen.’

Minister Koolmees van Sociale Zaken houdt vast aan het schrappen van de ontslagboete. Beeld ANP

Als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft Wouter Koolmees betere dagen gekend. In de maand april kwamen 160.000 Nederlanders zonder werk te zitten. Toch durft hij de stelling aan dat het noodpakket voor banen en economie erger heeft voorkomen.

“De werkloosheid is opgelopen van 2,9 naar 3,4 procent,” rekent Koolmees voor. “Dat is minder dan in andere landen om ons heen. Die hebben een minder groot steunpakket en een kleiner sociaal vangnet, zoals bij ons de WW. Om nog maar te zwijgen van de situatie in de VS, waar ineens 15 procent werkloos is geworden.”

Het doel van het noodpakket is baanbehoud. Toch stijgt de werkloosheid op.

“Je ziet dat het totaal aantal uren dat we in Nederland werken door de coronacrisis fors is afgenomen. Maar tegelijkertijd houden veel mensen hun baan en inkomen, omdat de overheid een groot deel van de loonkosten betaalt. Die mensen hadden anders een uitkering moeten aanvragen.”

Valt dit voor de overheid vol te houden?

“Niet voor alles. Ik heb vanaf het begin gezegd: ik ga geen sprookjes vertellen, deze crisis gaat leiden tot werkloosheid en faillissementen. De economie is deels stil komen te staan. Dat blijft niet zonder gevolgen. De grootste onzekerheid is dat we niet weten hoelang het duurt. Sommige sectoren zullen nooit terugkeren naar het oude normaal. Mensen zullen meer thuiswerken en minder zakenreizen maken. Dat heeft blijvende gevolgen voor bedrijfsrestaurants, de reisbranche en vliegmaatschappijen.”

Hoe erg wordt het, vreest u?

“Dat is heel moeilijk te zeggen. Er gaan sectoren weer open, en die hebben het prompt drukker dan ooit. Neem de kappers, die zitten helemaal vol. Binnenkort mag de horeca deels open, maar voor de ene zaak zal het makkelijker zijn om het omzetverlies in te halen dan voor de andere. En er zijn bedrijven, zoals in de industrie, die tot nu toe konden doordraaien, maar nu het orderboek leeg zien raken. Om recht te doen aan die verschillen passen we nu het noodpakket aan, maken we het genereuzer en gerichter.”

Een partij als GroenLinks vindt dat multinationals die worden geholpen de steun moeten terugbetalen.

“Het steunpakket is voor alle bedrijven hetzelfde. We maken geen onderscheid. Maar ik begrijp heel goed de irritatie, dat een bedrijf het ene jaar nog heel veel winst maakt en het jaar erop heel veel steun krijgt.”

“Er is veel gedoe geweest over Booking.com. Maar dat bedrijf verkoopt niks meer, heeft 700 miljoen verlies gedraaid. Als je niet helpt, loop je het risico dat al die werknemers hun baan verliezen.”

Had het kabinet in de eerste drie maanden meer kunnen doen om de economie op de been te houden?

“Ik kan niets bedenken. We stutten als overheid heel veel, maar er is ook verantwoordelijkheid voor onder­nemers zelf, voor pandeigenaren en leveranciers. Het maakt verschil of je een groot terras aan de rand van het park hebt of een pijpenla in de Jordaan. Die verschillen zijn er helaas.”

Bedrijven die looncompensatie aanvragen en toch mensen ontslaan, moeten de subsidie terugbetalen en krijgen nu een boete. U wilt die boete schrappen. Waarom?

“De regel was en blijft: we subsidiëren alleen het behoud van banen. Maar ik heb gesproken met ondernemers die zeggen: het wordt in onze sector niet meer normaal. Ik zal mensen misschien moeten ontslaan, maar als ik dan een boete moet betalen, trek ik liever meteen de stekker eruit, want dan ga ik alsnog failliet.”

Bent u niet bang dat u een verkeerd signaal afgeeft? Dat u het oké vindt dat mensen worden ontslagen?

“Dat is echt een rare voorstelling van zaken. Het schrappen van de boete is geen stimulans voor ontslag. Er zijn bedrijven die twee, drie maanden hebben stilgestaan. Die hebben ingeteerd op hun reserves. Zij weten niet hoelang ze het bedrijf nog overeind kunnen houden. Als zij het risico lopen dat ze straks een boete moeten betalen omdat ze mensen voor wie ze steun kregen, alsnog moeten ontslaan, gaan ze misschien failliet. Dan is iedereen in dat bedrijf zijn baan kwijt. Ik zou geen knip voor de neus waard zijn als ik dat signaal negeer.”

Vakbonden zijn boos, oppositiepartijen dreigen tegen het tweede steunpakket te stemmen. Is het niet gevaarlijk om draagvlak te verspelen?

“Mijn oprechte inschatting is dat we het paard achter de wagen spannen als we de ontslagboete laten bestaan. Dat we er over vier maanden achter komen dat we veel meer banen hadden kunnen redden als we hem geschrapt hadden. Ik ga niet mijn kop in het zand steken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden