Minister Hoekstra: stijgende zorgkosten zijn niet vol te houden

De kosten van de gezondheidszorg stijgen de komende jaren in een tempo dat Nederland niet kan volhouden. Volgens minister van Financiën Wopke Hoekstra is het ‘heel simpel’: “Deze groei van de kosten van de zorg is op termijn niet houdbaar en niet organiseerbaar.”

Beeld ANP

Het is er toch nog van gekomen. Donderdag staat Wopke Hoekstra met zijn vier kinderen op het ijs voor de jaarlijkse schaatslessen. Voor het eerst bindt ook zijn jongste de ijzers onder, en die primeur bezorgt vader behalve een grote grijns ook een ‘groot gevoel van dankbaarheid’.

Zijn zoon is nu drie jaar ‘schoon’, nadat in 2016 bij hem leverkanker werd geconstateerd. Hoekstra: “De vlag mag pas uit na vijf jaar, en de controles zijn nog altijd geen prettige momenten, maar ik moet zeggen dat het geweldig goed met hem gaat. Wat men in het ziekenhuis heeft gedaan is echt fantastisch. Toen ik nog jong was ging je hier gewoon hartstikke hard aan dood.”

Het schaatsuitje met de familie is een welkome onderbreking van een reces dat door het sneuvelen van staatssecretaris Menno Snel heel anders begon. Plots was de minister van Financiën ook verantwoordelijk voor de Belastingdienst én de nasleep van de toeslagaffaire.

De geplande vakantie met het gezin werd een dag uitgesteld en de eerste dagen was hij er haast continu mee bezig om er zeker van zijn dat de eerste slachtoffers de toegezegde schadevergoeding daadwerkelijk op hun rekening kregen. “Desnoods had ik het geld zelf overgemaakt,” zegt Hoekstra. “Deze mensen zijn op zo’n lelijke manier met hun vingers tussen de deur gekomen, dat ik het als een grote en belangrijke opdracht zie om hen recht te doen. Zij staan in januari voor mij op plaats 1, 2 en 3.”

En hoe zit het met de periode daarna, als de opvolger van Snel is benoemd?
“Dan hebben we als kabinet nog een vol jaar en een kwartaal te gaan. In die periode zijn we het aan onze stand verplicht om vaart te maken. Niet alleen met afhandeling van de toeslagenaffaire, maar ook op tal van andere dossiers die er nog liggen. Regeren is vooruitzien, niet vooruitschuiven.”

U moet ook zelf nog de knoop doorhakken of u lijsttrekker van het CDA wilt worden. Heeft u een voorkeur voor een lijsttrekkerstrijd of een voordracht door het partijbestuur?
“Het lid Hoekstra uit Noord-Holland kan met beide varianten uit de voeten. De partij gaat er over. Hier geldt: schoenmaker, blijf bij je leest.”

Intussen bent u de minister van Financiën die een groot overschot erfde van zijn voorganger en straks zijn termijn eindigt met een tekort. Heeft dit kabinet het geld verjubeld?
“Nee, we hebben investeringen gedaan in de samenleving die echt broodnodig waren, want er was veel achterstallig onderhoud. Tegelijkertijd hebben we de lasten verlaagd én de rekening voor de volgende generaties zo klein mogelijk gehouden. We hebben afgelost op de staatsschuld, waardoor die straks is gedaald van 60 procent naar iets tussen de 50 en 45 procent. Dat geeft ruimte.”

Volgens berekeningen het Centraal Planbureau kunnen we in de toekomst de verzorgingsstaat niet betalen. Moet er opnieuw worden bezuinigd?
“Op korte termijn zijn bezuinigingen niet nodig. Maar als we al die mooie voorzieningen structureel willen volhouden, zal de economie harder moeten groeien. Dat is precies waarom minister Wiebes en ik met een investeringsfonds komen om die groei mogelijk te maken. We moeten onszelf niet de put in praten.”

De kosten van de zorg stijgen in de volgende kabinetsperiode tot 100 miljard euro, ofwel tien procent van het bedrag dat in Nederland jaarlijks wordt verdiend. Is dat volgens u dan vol te houden?
“Heel simpel. Nee, deze groei van de kosten van de zorg is op termijn niet houdbaar en niet organiseerbaar. Vooral de zorg heeft het vermogen om als een koekoeksjong andere vogeltjes uit het nest te duwen. Dat betekent dat je zult moeten kijken: hoe geef je het geld verstandig uit, terwijl je de mooie kanten van ons stelsel in stand houdt. Onze ziekenhuizen zijn van wereldklasse, de zorg is voor iedereen toegankelijk. Vergelijk dat eens met Amerika, waar mensen die onverzekerd zijn soms met rotte tanden in de mond zitten.”

Partijen raken langzaam in de verkiezingsstand. Het optimisme dat deze regeringsploeg eerder nog uitstraalde lijkt verdwenen.
“Het is enorm belangrijk dat we snel met een antwoord komen op de stikstofproblematiek, zodat er gebouwd kan worden en dit land aan de gang blijft. Ik heb daar zelf afgelopen najaar, net als andere collega’s, heel veel tijd aan besteed. Tegelijkertijd blijft het belangrijk dat we ook blijven kijken naar de lange termijn.”

Dat kan u in een jaar voor de verkiezingen weleens gaan tegenvallen.
“Een week is een lange tijd in de politiek, dat heb ik als relatieve buitenstaander afkomstig uit het bedrijfsleven inmiddels gemerkt. Gelukkig zijn er nog altijd partijen, ook in de oppositie, die de afgelopen tijd verantwoordelijkheid hebben willen nemen. Maar het is me ook opgevallen hoezeer het op die Haagse postzegel soms draait om de poppetjes, terwijl mensen buiten die kaasstolp daar echt hun schouders over ophalen.”

Was dat wennen voor u?
“Hoe zeg ik dat nou netjes… De meeste politici hier zijn echt wel bezig met de vraag hoe ze dit land een beetje beter kunnen maken. Maar tegelijkertijd is men in Den Haag ook heel erg bezig met Den Haag, terwijl mensen van ons verwachten dat we dingen aanpakken en oplossen. Zij hebben te maken met onveiligheid in de buurt, een bouwproject dat door de stikstofproblematiek stilligt of een klas zonder leraar. Daar moeten we mee door. Dat is een appèl aan de verantwoordelijkheid van de politiek. We moeten 2020 ten volle benutten. Vooruit met de geit.”

Vooruit met de geit?
“Je kunt de tijd die je hebt maar één keer besteden. Kijk naar dit kabinet: door de lange formatie hebben we minder dan vier jaar, en dan kan het ook nog eerder zomaar ineens afgelopen zijn. Zolang we missionair zijn, en dat is nog een heel jaar, moeten we zaken met grote voortvarendheid oppakken. We mogen die tijd niet vermorsen, want straks komt er een nieuwe formatie aan, en die gaat toch al niet met de snelheid van het licht hier, en dan ligt de boel weer een tijd stil. Onze opdracht is om nu de handen uit de mouwen te steken en even flink te poetsen.”

Tegen wie zegt u dat?
“Tegen de mensen op mijn ministerie, tegen het kabinet, maar ook tegen de coalitiepartijen.”

En in de tussentijd verspilt u tijd met het optuigen van een investeringsfonds.
“Integendeel! Als we onze uitgaven betaalbaar willen houden is het juist heel belangrijk dat we investeren in economische groei.”

Haagse processen duren lang. Er is járen gepraat over een nationale investeringsbank. Invest NL is deze maand pas eindelijk begonnen.
“Ik geloof dat het de Dalai Lama was die zei: ik geloof in de eeuwigheid, dus ik heb haast. We willen tempo maken, Wiebes en ik. Voor 1 april komen we met een voorstel. Maar zo’n fonds is ook best een beetje spannend. Je moet het zo organiseren dat het geld niet gaat naar politieke hobby’s maar naar dingen die de economie wat opleveren, zoals innovatie, infra en artificial intelligence.”

Maar gaat dat lukken met zóveel partijen met zóveel wensen?
Grijnst: “Er komt elke dag wel een brief of telefoontje hier binnen waarin iemand aanbiedt om mee te denken over wat er het best met het geld uit het fonds kan worden gedaan. Vaak zijn ze op zoek naar geld voor hun eigen idee. Ik snap dat wel en het is goed dat mensen meedenken, maar ik moet daar ook van schaterlachen.”

U sprak laatst op Twitter over het ‘Wiebesfonds’. Was dat een plaagstootje aan het adres van uw collega-minister, nadat hij eerder had geclaimd de bedenker van het fonds te zijn?
“Als er nou één iemand is met wie ik hierin samen optrek… Wiebes en ik zijn allebei overtuigd van de noodzaak van dit fonds. Wij zijn vooral bezig met de inhoud, maar zien ook dat veel mensen geïnteresseerd zijn in de naam. Ik geef toe, ik heb daar met Wiebes ook veel plezier om gehad. Maar het is geen issue. We hebben ons er slap om gelachen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden