PlusInterview

Minister Grapperhaus: ‘Politie kan verlenging avondklok aan’

Ferd Grapperhaus is demissionair minister van van Justitie en Veiligheid. Beeld ANP
Ferd Grapperhaus is demissionair minister van van Justitie en Veiligheid.Beeld ANP

Als de avondklok verlengd wordt, is de politie daar klaar voor, stelt minister Ferd Grapperhaus (Justitie). Wel maakt hij zich zorgen omdat foto’s en huisadressen van agenten door relschoppers online worden gezet. ‘Dat is echt het lafste en laagste wat er is.’

Hij verzette zich in oktober in de ministerraad tegen de avondklok, wil minister Grapperhaus wel verklappen. De minister hoorde bij het kamp ministers dat vond dat er ‘nog ander gereedschap in de kist lag’. De situatie is nu anders, zegt hij. “Met de oprukkende mutaties zijn het spannende tijden en kunnen we dit middel niet buiten beschouwing laten.”

Een dezer dagen beslist het kabinet of de avondklok toch verlengd moet worden. Premier Mark Rutte zal naar Grapperhaus kijken.

Kan de politie dat aan?

Antwoord nu: “Ja.”

Na de invoering van de avondklok twee weken geleden werd de politie zwaar op de proef gesteld tijdens onlusten in binnensteden. De minister stapte in de dienstauto en ging langs agenten in zeven steden. Van Almere tot Amsterdam en van Rotterdam tot Den Bosch bleken ‘zijn’ dienders soms ‘aangedaan’, maar ‘in control’, zegt de minister.

“Ik ben onder de indruk. ME’ers die geen dienst hadden, maar via de radio’s of appjes hoorden dat ze weleens nodig zouden kunnen zijn, haastten zich naar het bureau. Het is hier en daar spannend geweest, maar ik heb bij evaluaties gezeten en dan zie je hoe er is opgetreden. Zo professioneel, daar kan geen politieserie tegenop.”

Niettemin waren er flinke rellen. Deze jongeren gingen niet een maand geleden de straat op, maar nu, sinds de avondklok. Wat zegt dat?

“Mensen raken uitgeput van de strijd tegen het virus. Het is ook lastig. Nu weer met de Britse mutant, andere varianten. Het is pittig. We hebben een extreem sober leven nu, maar we moeten erdoorheen. Het is niet anders. En de rellen leveren ook verschillende beelden op, hè? In sommige steden waren het 14-jarigen, in andere 15- tot 24-jarigen. Soms verveelde jeugd, soms haast professionele opruiers die anderen vertelden hoe ze filmpjes moesten maken, of hoever ze konden gaan.”

De teller loopt nog, maar sinds het begin van de avondklok zijn zeker 1400 mensen aangehouden voor rellen, opruiing en opstootjes bij demonstraties. Daarnaast zijn bijna 20.000 boetes uitgedeeld in verband met het overtreden van de avondklok.

Is 20.000 boetes eigenlijk veel of weinig?

“Dat vind ik een groot getal. Tegelijk sprak ik een ME’er die echt tussen de rellen heeft gestaan en die mij ook zei: ja, maar minister, het is ook wel echt stukken rustiger op straat. Het overgrote deel van de bevolking heeft toch echt wel een soort Elfstedentocht-mentaliteit. Zo van de-kiezen-op-mekaar.”

De politie heeft wel even op haar tandvlees gelopen tijdens de rellen. Is de avondklok nog wel houdbaar vanuit het oogpunt van handhaving?

“Dagelijks bel ik de korpsleiding en het antwoord is: ja. Sommige mensen werden wat paniekerig in de media, maar we kunnen dit. Het lastige van de handhaving in ons land is wel dat we enorm veel vragen van agenten. De Guardia Civil in Spanje schopt een overtreder van coronaregels gewoon de benen onder het lijf vandaan. In ons land is de politie handhaver, buurtcoach en hulpverlener tegelijk. Dat hebben we ook graag zo, maar dat vraagt wel veel van hen.”

Een verlenging van de avondklok lijkt aanstaande. Verwacht u dan niet weer of zelfs meer problemen?

“Ik heb daar in Almere een uur lang met agenten over gediscussieerd. Zij vroegen mij ook: is het middel niet erger dan de kwaal? Maar daags erna hoorde ik steeds meer andere geluiden. Zo sprak ik ook een agent in Haarlem. Die zei: degenen die we nu oppakken, behoren tot de luttele procenten aan Nederlanders die zich toch al niet hielden aan maatregelen. Het is een kleine groep.”

Tegelijk klinkt breder protest dat het demonstratierecht wordt uitgehold.

“Dat is een groot goed in dit land en dat blijft zo. Ik heb ook tegen kernwapens gedemonstreerd in de jaren 80. Ja ja, ook CDA’ers liepen daarin mee. Maar wat nu gaande is, is dat het demonstratierecht wordt uitgewoond door kwaadwillenden. Gewelddadige opruiers die het ook voor anderen onmogelijk maken vreedzaam protest te voeren. En dat is in deze uitzonderlijke tijden, dat zal ik niet ontkennen, gewoon al ingewikkeld genoeg.”

Waar hij ‘buikpijn’ van krijgt, is het zogenoemde ‘doxing’ van agenten en andere hulpverleners. Relschoppers maken volgens de minister filmpjes waarbij ze de beelden zo knippen dat het lijkt dat agenten rellen uitlokken, of uit het niets klappen uitdelen of mensen om niets arresteren. Wat eraan vooraf is gegaan, wordt weggelaten. Vervolgens worden privégegevens of documenten van die agenten (vandaar de term doxing, van docs, documenten) opgezocht via platforms als Facebook en dan online gezet. “Foto’s van hen, voorzien van allerlei privégegevens die ze kunnen vinden, tot huisadressen aan toe. Zo van: dit is Jan, hij is gewelddadig en hij woont aan die en die singel. Dat is echt het lafste en laagste dat er is.”

Hoe groot is dat probleem?

“We hebben al tientallen gevallen gezien. In enkele gevallen stonden er echt van die idioten in de tuin van de agent. Kom je terug van je dienst, staan er mensen voor de deur. Zo laf. Zo laag. Iemand die een stap naar voren doet namens de maatschappij, diens ziel wordt gewoon kapotgemaakt.”

Kan dat aangepakt worden? Het adres van uw collega-minister Hugo de Jonge werd ook online geknald en wat online staat, is er niet meer af te halen.

“Je zou nog kunnen zeggen dat wij als politici eelt op de ziel moeten hebben. Al is dat voorbeeld ook van de gekke. Maar agenten, nee, dat gaat nog eens een grens over. Ik wil ook in gesprek met internetbedrijven om zaken meer van het net te kunnen halen. Zoals ik met die bedrijven in gesprek ben gegaan over kinderporno. Want dit gaat echt alle grenzen voorbij.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden