Plus

Minister De Jonge nu ook in eigen kring onder druk over trage vaccinaties

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) ligt onder vuur. De achterstand die Nederland bij de vaccinaties heeft opgelopen, is een blamage. Advies van de Kamer aan De Jonge: leid dit project als een militaire operatie.

De oppositiepartijen natuurlijk, maar ook partijgenoten bij het CDA en zelfs zijn collega’s in het kabinet maken er geen geheim van: Hugo de Jonge moet tempo maken met het vaccinatieprogramma. Zij eisen daadkracht van de veelgeplaagde coronaminister. “We kunnen nog vijf keer herhalen dat we te traag zijn begonnen, maar nu moeten we vooruit!” vat CDA-Kamerlid Joba van den Berg het samen. Ze noemt de mislukte deal met farmaceut AstraZeneca ‘verontrustend’. Die fabrikant zal het eerste kwartaal veel minder vaccins leveren dan beloofd. “Dat betekent iets voor de keuzes in de vaccinatiestrategie.”

Pas deze week zijn de eerste kwetsbare ouderen gevaccineerd. Ze kregen daarbij wel bezoek van minister Hugo de Jonge (rechts).  Beeld ANP
Pas deze week zijn de eerste kwetsbare ouderen gevaccineerd. Ze kregen daarbij wel bezoek van minister Hugo de Jonge (rechts).Beeld ANP

Ook coalitiegenoot Rob Jetten vindt dat De Jonge veel meer voortvarendheid aan de dag moet leggen. De D66-fractieleider heeft diverse artsen gesproken die zeggen dat het sneller kan als de uitvoering simpeler gemaakt wordt. “Volgende week moeten we dat op scherp zetten in het debat met de minister,” zegt hij.

Beroerd

Zelfs in de ministerraad zou een collega tegen De Jonge hebben gezegd: “Dit is niet best, Hugo.” Een prominente minister verzucht: “We bungelen onderaan in Europa, de vaccinatiecampagne komt traag op gang. We vragen heel veel van mensen. Er is veel onzekerheid.” De vorderingen worden door ingewijden van coalitiepartijen ‘tamelijk zorgwekkend’ en ‘beroerd’ genoemd.

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken is zelfs bereid ‘om 24 uur per dag te gaan prikken’, zegt ze: “Het vaccinatieprogramma moet worden bevrijd uit de huidige bureaucratische ketenen, en worden opgezet als een centraal geleide militaire operatie.”

Volgens CDA’er Van den Berg staan de GGD’s klaar om extra prikstraten te openen, maar zijn er simpelweg te weinig vaccins beschikbaar. Kuiken snapt dat de minister er niks kan doen dat AstraZeneca onvoldoende levert, maar verder moet alles uit de kast worden getrokken. “Dat gebeurt niet. Er zijn al ruim 500.000 vaccins geleverd, waarvan er meer dan 300.000 nog steeds in een vriezer liggen.”

Commandostructuur

Het steekt haar dat een aanbod voor extra doses vaccins van Moderna is afgeslagen. En terwijl de Gezondheidsraad adviseerde de meest kwetsbaren als eerste te vaccineren, duurde het tot deze week voordat de eerste oudere een prik kreeg.

GroenLinks pleitte eerder al voor een vaccinatiecommissaris met een verregaand mandaat, maar die motie kreeg niet genoeg stemmen in de Kamer. “De vaccinatie tijdens de Mexicaanse griep in 2009 werd als een militaire operatie geleid,” herinnert Kamerlid Suzanne Kröger zich. “Die commandostructuur missen we nu. Daardoor bungelen we onder aan de lijst. Dieptriest, want elke dag telt.”

Volgens het GroenLinks-Kamerlid is het nog steeds een probleem dat de distributie van vaccins ‘uitgesmeerd’ wordt. Ook krijgen bewoners van één verpleeghuis soms niet tegelijk een inenting.

Glunderen in pak

“Er is sprake van totale versnippering bij de distributie,” zegt SP’er Maarten Hijink. “Men had er geen puzzel van moeten maken die zo uiteen kan vallen als er een stukje wegvalt. Laat daarbij veel over aan zorgprofessionals en gebruik je boerenverstand.”

Hijink: “De beeldvorming lijkt voor hem belangrijker te zijn dan de aanpak. Dan staat de minister daar te glunderen in pak als er iemand een eerste prik krijgt! Dat roept ergernis op. Zorg liever dat iedereen die inenting zo snel mogelijk te pakken heeft.”

‘We trekken ons been echt bij’

Minister Hugo de Jonge belooft beterschap. “In de komende twee à drie weken gaan we meer wegprikken dan wat er aan vaccins binnenkomt. Dat betekent dat we met een paar weken bij zijn. We trekken ons been écht bij. In de laatste week van februari zal de voorraad zo klein zijn dat je ternauwernood genoeg in voorraad hebt om te kunnen prikken wat er de week daarna op de agenda staat.”

“Ik snap dat iedereen mij momenteel op de vingers kijkt. Ik baal natuurlijk ook dat we op dit moment onderaan staan in de staatjes met inentingscijfers. Een deel van de verklaring zit ’m in de wat trage start. Een ander deel is te wijten aan het feit dat wij een voorzichtiger voorraadbeheer hebben dan andere landen. We zagen wekelijks aanpassingen in de leveringen, vandaar de aanvankelijke terughoudendheid.”

Dat gaat de komende weken veranderen, belooft de bewindsman. De voorraden worden zo snel mogelijk gebruikt. “Mijn zorg zit eerder bij de iets langere termijn: nemen we niet te veel risico? Ik snap dat mensen er nu nog anders over denken, maar we moeten wel zorgen dat we over een tijdje ook nog genoeg op voorraad hebben om de ingeplande prikken te kunnen garanderen. Dat is telkens een moeilijke afweging.”

Wat zou er gebeuren als we nu 24 uur per dag, zeven dagen per week alles wat op voorraad is wegprikken? “Dan sta je daarna twee weken stil,” aldus De Jonge. “En heb je grote problemen: dan kun je wellicht niet meer waarmaken dat je de tweede prik op tijd zet als er één levering later komt dan gepland. Ook moet je alle afspraken verzetten en dan loopt de logistieke operatie in de soep. Dan maken we onszelf heel kwetsbaar.”

De bottleneck, en dat geldt ook voor alle andere landen, zit volgens De Jonge bij de leveringszekerheid. “Er wordt vaak gedacht dat ons relatief lage inentingspercentage te maken heeft met de capaciteit. Daarom hoor je dingen als: ‘zet het leger in’ en ‘hebben we wel voldoende prikkers aangenomen?’ Terwijl er al militairen zijn betrokken bij de logistieke operatie en de beveiliging en we makkelijk meer kunnen prikken. Dat is niet ons probleem. Het gaat maar om één ding: komen er voldoende vaccins binnen? Dat bepaalt het tempo van de vaccinatie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden