Minder kanker gevonden, en dat is geen goed nieuws

Voor het eerst in dertig jaar is in 2020 bij minder patiënten kanker vastgesteld. Dat is geen goed nieuws, maar een direct gevolg van de coronacrisis. Daardoor is in het voorjaar minder zorg verleend, werden bevolkingsonderzoeken stopgezet en huisartsenbezoeken uitgesteld.

Mammografie, de controle op borstkanker, is een van de bevolkingsonderzoeken die in 2020 minder zijn uitgevoerd als gevolg van de coronacrisis. Beeld Getty Images
Mammografie, de controle op borstkanker, is een van de bevolkingsonderzoeken die in 2020 minder zijn uitgevoerd als gevolg van de coronacrisis.Beeld Getty Images

Er is vorig jaar bij 115.000 Nederlanders kanker vastgesteld, een daling van vierduizend diagnoses ten opzichte van 2019. De cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) laten een scherpe daling zien tussen maart en mei: bijna een kwart minder kankerdiagnoses gesteld dan in voorgaande jaren in dezelfde periode.

Vanaf de zomer is een inhaalslag gemaakt, maar de achterstand is nog altijd niet ingelopen. Over heel 2020 zijn 3,5 procent minder kankerdiagnoses gesteld. De achterstand is het grootst bij borstkanker, darmkanker en prostaatkanker.

Langzaam groeien

Er is geen enkele reden om aan te nemen dat minder mensen kanker hebben gekregen, zegt Sabine Siesling, hoogleraar epidemiologie aan de Universiteit Twente en het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). “Kanker wacht niet. De daling in het aantal diagnoses is echt veroorzaakt door uitstel van huisartsenbezoek, het stopzetten van de bevolkingsonderzoeken en het afschalen van de zorg.”

Zeker vierduizend Nederlanders lopen als gevolg van de coronacrisis dus rond met nog niet ontdekte kanker. Wat de gevolgen zijn, is onduidelijk. Voor sommige kankersoorten, zoals borstkanker en darmkanker, zal pas over een paar jaar blijken of de vertraging tot hogere sterfte leidt, zegt Siesling. “Die tumoren worden vaak ontdekt via de bevolkingsonderzoeken als ze nog klein zijn en langzaam groeien.”

Serieuze schade

Voor een aantal patiënten zal de uitgestelde diagnose tot aanzienlijke gezondheidsschade leiden, of zelfs te laat komen, voorspelt zij. “Je wilt tumoren het liefst in een zo vroeg mogelijk stadium vinden. Dan is de behandeling het effectiefst en minst zwaar, en is de overlevingskans hoger. Bij agressieve, snel groeiende tumorsoorten levert twee of drie maanden uitstel van de diagnose serieuze schade op.”

Net als voorgaande jaren is huidkanker (22.000 diagnoses) de meest voorkomende kanker. Longkanker (14.000) komt op de tweede plaats. In voorgaande jaren was dat borstkanker (13.200), maar door het stilleggen van het bevolkingsonderzoek zijn zo’n 2000 diagnoses minder gesteld. Hierna volgen prostaatkanker (12.800) en darmkanker (11.700), met respectievelijk 700 en 1100 diagnoses minder.

Kanker komt het meest voor bij ouderen: een derde van de patiënten was in 2020 bij diagnose 75 jaar of ouder, ruim 40 procent tussen de 60 en 75 jaar oud. Van alle nieuwe kankerpatiënten was 6 procent jonger dan 45 jaar. In deze leeftijdsgroep is het aantal nieuwe kankerdiagnoses in 2020 niet gedaald. “Hoewel er ook bij deze jonge patiënten een daling van het aantal diagnoses te zien was door de coronacrisis in het voorjaar, is die achterstand in de loop van het jaar helemaal ingelopen,” aldus Siesling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden