PlusNieuws

Miljonairs openen aanval op ‘ziekmakend’ Tata Steel: ‘We gaan het zelf wel oplossen’

Drie stichtingen en een aantal kapitaalkrachtige ondernemers beginnen een eigen onderzoek naar de oorzaak van de verhoogde kans op kanker en andere ziektes in de regio rond staalgigant Tata Steel.

Het RIVM concludeerde dit jaar dat de kans op onder meer kanker in de regio rond Tata veel groter is dan in de rest van het land. Beeld Hollandse Hoogte/Robin Utrecht
Het RIVM concludeerde dit jaar dat de kans op onder meer kanker in de regio rond Tata veel groter is dan in de rest van het land.Beeld Hollandse Hoogte/Robin Utrecht

De groep heeft geen vertrouwen in de onafhankelijkheid van GGD en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De rijksdiensten zouden ‘te gevoelig zijn voor de lobby van Tata Steel’ en zouden bovendien ‘cruciaal onderzoek laten liggen’. “We hebben gezegd: dan lossen wij het zelf op,” aldus documentairemaakster Ellen Windemuth die nu optreedt als woordvoerster van de stichting IJmondig.

De zorgen in de regio zijn enorm sinds het RIVM op basis van gegevens van huisartsen en GGD’s in april concludeerde dat de kans op onder meer kanker in de regio rond Tata veel groter is dan in de rest van Nederland. Chronische hartaandoeningen, longkanker en diabetes komen vaker voor in het gebied, naast veel voorkomende klachten als buik- of maagklachten, misselijkheid of braken, last van de ogen, pijn of druk op de borst, hoofdpijn, duizeligheid, benauwdheid en jeuk.

De onderzoekers legden echter geen direct verband met Tata Steel, de aandoeningen zouden ook aan andere industriële bronnen kunnen hebben of zelfs een gevolg zijn van de leefgewoontes van de patiënten. “Wij vragen al jaren om brononderzoek: wáár komt dit nou vandaan,” zegt Windemuth.

Begin juli werd het wantrouwen richting de overheid nog groter toen bleek dat de GGD-directeur van Kennemerland ervoor gezorgd zou hebben dat de naam van staalconcern Tata Steel, de grootste bron van luchtvervuiling in de IJmond, helemaal uit het rapport werd geschrapt. Het Noordhollands Dagblad onthulde de kwestie na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur. Daaruit bleek dat de GGD-directeur persoonlijk had ingegrepen om Tata Steel uit de wind te houden.

Uitgestelde publicatie

De druppel die de emmer voor de initiatiefnemers van het nieuwe onderzoek helemaal deed overlopen, is het feit dat de resultaten van een tweede onderzoek naar de gezondheid in de ­IJmond te lang op zich laten wachten. Het gaat om gezondheidsonderzoek naar de neergedaalde stoffen die elke dag over de regio dwarrelen waardoor onder meer speeltuinen regelmatig moeten worden schoongemaakt. Hiervoor zijn 420 veegmonsters genomen die het RIVM onderzoekt.

Hoewel de resultaten er al zijn, is de publicatie van het rapport uitgesteld tot na het Tweede Kamerdebat over de toekomst van Tata dat voor 9 september op de agenda staat. Het RIVM heeft de stichtingen (IJmondig, Frissewind.nu en Schapenduinen) laten weten dat er meer tijd nodig is. Dat leidt tot veel argwaan bij omwonenden. Geprobeerd wordt via een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur de resultaten van het ‘veegmonsteronderzoek’ eerder in handen te krijgen.

Gebrek aan onafhankelijkheid

Het RIVM heeft geen onderzoek gedaan naar de bronnen van die uitstoot van schadelijke stoffen. ‘Dat ligt niet in de opdracht’, zo schrijft het RIVM in een e-mail, al ‘kan het wel relevant zijn’. “Het RIVM, de GGD en de provincie zijn veel te gevoelig geworden voor de lobby van Tata Steel,” aldus de Bloemendaalse multimiljonair Jan de Jong, de grote man van investeringsmaatschappij Nedamco en woordvoerder van de stichting Schapenduinen.

Het gebrek aan onafhankelijkheid zorgt ervoor dat de genoemde stichtingen samen met enkele (anonieme) kapitaalkrachtigen uit de regio een miljoen euro hebben uitgetrokken voor onderzoek ‘aan de bron’. Metingen met drones bij de schoorstenen en onderwaterrobots uitgevoerd door een onafhankelijk bureau moeten voor eens en altijd duidelijk maken dat de gevaarlijke uitstoot daadwerkelijk van Tata komt. De organisatie doet een openbaar aanbod aan alle toezichthouders op Tata om zich aan te sluiten bij het onderzoek.

De enige voorwaarde is dat de resultaten worden gepubliceerd op een voor iedereen toegankelijke website. “Doen ze niet mee, dan moeten ze maar eens uitleggen waarom,” aldus De Jong. Het onderzoek – waarvoor de organisatie nog een onafhankelijk ingenieursbureau zoekt – komt er sowieso. De initiatiefnemers hebben daarmee straks een extra wapen in handen om eventueel bij een rechter maatregelen af te dwingen.

“Elke provincie in Nederland stroopt de mouwen op om vervuilende industrie aan te pakken, behalve hier,” zegt Windemuth die vanwege de slechte lucht verhuisde naar Bergen, maar zich nog steeds hard maakt voor de zaak. “Wat hier gebeurt is een schande.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden