Milieudefensie wint rechtszaak, Shell moet uitstoot drastisch verminderen

Shell moet van de rechter zijn CO2-uitstoot al in 2030 sterk terugdringen. Dat is de uitkomst van de klimaatzaak die was aangespannen door onder meer Milieudefensie.

Donald Pols, directeur van Milieudefensie, voorafgaand aan de uitspraak van de zaak die de milieuorganisatie tegen Shell had aangespannen. Ook andere organisaties, waaronder Greenpeace en Jongeren Milieu Actief, sloten zich aan als mede-eiser. Beeld REUTERS
Donald Pols, directeur van Milieudefensie, voorafgaand aan de uitspraak van de zaak die de milieuorganisatie tegen Shell had aangespannen. Ook andere organisaties, waaronder Greenpeace en Jongeren Milieu Actief, sloten zich aan als mede-eiser.Beeld REUTERS

Shell kan zich niet verschuilen achter het tempo waarmee de samenleving verduurzaamt. Dat automobilisten bijvoorbeeld nog niet massaal een elektrische auto aanschaffen en benzine blijven tanken, ontslaat Shell niet van de eigen verantwoordelijkheid om klimaatverandering te voorkomen.

Dat oordeelde de rechtbank in Den Haag woensdagmiddag. “Het volgen van de maatschappelijke ontwikkelingen is niet genoeg,” concludeerde de rechter. Daarvoor zijn de invloed die Shell kan uitoefenen op het voorkomen van klimaatverandering en de middelen die het bedrijf daarvoor ter beschikking heeft te groot.

Shell moet al in 2030 zijn eigen CO2-uitstoot met 45 procent terugdringen ten opzichte van 2019. Het olie- en gasbedrijf mag hier naar eigen inzicht invulling aan geven. Als het gaat om zijn leveranciers en klanten heeft Shell volgens de rechter een inspanningsverplichting.

Unicum

Het vonnis is een wereldwijd unicum. Nooit eerder verplichtte een rechtbank een groot oliebedrijf tot meer actie tegen de uitstoot van broeikasgassen. Eerder waren het vooral overheden die voor de rechter werden gedaagd door milieuorganisaties. Voor zover bedrijven werden aangeklaagd, dan ging het vooral om pogingen om bedrijven aansprakelijk te stellen voor de gevolgen van klimaatverandering, als het kwaad al was geschied. Nu wordt Shell al op voorhand verplicht om verdere opwarming van de aarde te voorkomen.

Voor de rechter was daarbij een belangrijke overweging dat Shell wereldwijd een van de grootste uitstoters van broeikasgas CO2 is. “Shell heeft zelfs een grotere uitstoot dan heel veel landen, waaronder Nederland.”

Ook stond de rechter er uitgebreid bij stil dat klimaatverandering gevaren meebrengt in Nederland zelf. Dan gaat het om een grotere kans op overstromingen, maar ook om gezondheidsrisico’s en een slechtere luchtkwaliteit voor de huidige en toekomstige generaties.

Niet genoeg

De zaak was aangespannen door Milieudefensie, gesteund door ruim 17.000 burgers. Ook andere organisaties, waaronder Greenpeace, Jongeren Milieu Actief en de Waddenvereniging, sloten zich aan als mede-eiser. Shell kan in hoger beroep gaan tegen de uitspraak.

De rechter vindt niet dat Shell zijn verantwoordelijkheid voor het klimaat nu al schendt. Ook wil de rechter nog niet concluderen dat het bedrijf het klimaatdoel dat de rechter oplegt niet zal halen. Shell heeft immers de laatste jaren zijn doelen al bijgesteld. Maar, zo oordeelt de rechter, erg concreet is het bedrijf niet en er worden veel voorbehouden gemaakt. Bovendien verwijst Shell uitdrukkelijk naar zijn klanten en wil de verduurzaming van de maatschappij volgen. Dat is voor de rechter dus niet genoeg.

De rechter ging ook niet mee in het verweer van Shell dat concurrerende oliemaatschappijen simpelweg haar plaats zullen innemen en olie of gas zullen blijven opboren. Daarvan zei de rechter dat het om klimaatverandering te voorkomen onvermijdelijk is dat ook andere bedrijven snel overgaan op duurzame energiebronnen.

Miljardeninvestering

In een eerste reactie noemt Shell de uitspraak van de rechter ‘teleurstellend’. De oliemaatschappij verwacht in hoger beroep te gaan. “Er is dringend actie nodig om klimaatverandering aan te pakken. Daarom hebben we onze inspanningen versneld om tegen 2050 een energiebedrijf met netto nul uitstoot te worden, meebewegend met de samenleving, met korte termijn doelstellingen om onze vooruitgang te volgen.”​

Shell zegt miljarden te investeren in een economie die minder broeikasgassen uitstoot door financiële injecties in laadpalen voor elektrische auto’s, waterstof, duurzame energiebronnen en biobrandstoffen. “We willen de vraag naar deze producten vergroten en onze nieuwe energiebedrijven nog sneller opschalen.”

Shell zegt in 2050 CO2-neutraal te willen zijn, maar voor de tussentijd heeft het oliebedrijf aanmerkelijk minder ferme klimaatdoelstellingen uitgesproken. Tot 2030 wil Shell de CO2-uitstoot van zijn producten met 20 procent terugdringen. Pas daarna wordt een hogere tempo ingezet om al vijf jaar later op 45 procent te komen. Daarbij ziet Shell een belangrijke rol weggelegd voor het afvangen en ondergronds opslaan van CO2, biobrandstoffen, waterstof en het planten van bossen.

Milieudefensie verliet met gejuich de rechtbank in Den Haag. “Deze uitspraak gaat de wereld veranderen,” zei Roger Cox, de advocaat van Milieudefensie in een reactie. Eerder was hij al de advocaat van duurzaamheidsorganisatie Urgenda dat door een rechtszaak de Nederlandse overheid verplichtte tot meer klimaatbeleid.

“Wereldwijd staan mensen in de startblokken om oliemaatschappijen in hun eigen land aan te klagen naar ons voorbeeld,” zei Cox. “En dat niet alleen. Oliemaatschappijen zullen veel terughoudender worden met investeringen in fossiele, vervuilende brandstoffen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden