Plus

Microplastics gevonden in de bloedbaan landbouwdieren, effect op gezondheid vermoed

Plastic in het bloed van landbouwdieren zegt iets over de alomtegenwoordigheid van plastic, benadrukt onderzoeker Leslie. Beeld Getty Images/EyeEm
Plastic in het bloed van landbouwdieren zegt iets over de alomtegenwoordigheid van plastic, benadrukt onderzoeker Leslie.Beeld Getty Images/EyeEm

Minuscule plasticdeeltjes zijn overal: in de zee, in de lucht, en ook in de bloedbaan van landbouwdieren, zo is aangetoond. De gevolgen voor de volksgezondheid zijn onbekend, maar bij muizen leidt blootstelling aan een grote hoeveelheid microplastics tot een allergische reactie.

“Er zit plastic in de rivier van het leven,” zo vat Heather Leslie (Vrije Universiteit Amsterdam) de bevinding van haar onderzoek naar het bloed van koeien en varkens samen. “Bij mijn weten is dat voor het eerst ter wereld aangetoond,” zegt de onderzoeker, die de bevinding vandaag presenteert op een wetenschappelijke bijeenkomst over microplastics in Theater Amsterdam.

Leslie voerde het onderzoek uit in opdracht van de Plastic Soup Foundation, een Nederlandse milieuorganisatie die ‘komende generaties niet wil opzadelen met de gevolgen van een verschrikkelijke plaag’, aldus de website. Leslies bevindingen moeten nog worden gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift, en zijn dus nog niet kritisch bekeken door vakgenoten.

Plastic in het bloed van landbouwdieren zegt iets over de alomtegenwoordigheid van plastic, benadrukt Leslie. Sinds de mens halverwege de vorige eeuw steeds massaler plastic is gaan produceren, duiken de kleine, onafbreekbare deeltjes overal op. In tandpasta, honing, de lucht, zeevissen en nu dus ook in de bloedbaan van zoogdieren uit onze landbouw.

Ongemakkelijk gevoel

Een grote verrassing is dit niet, zegt onderzoeker Juliette Legler (Universiteit Utrecht). Plastic was al aangetoond in de menselijke placenta en in de ontlasting van baby’s. “Op die plekken kan plastic alleen komen via het bloed.”

Kunststofdeeltjes in zoogdieren als de mens geven een ongemakkelijk gevoel. En buiten microplastics – deeltjes kleiner dan 5 milli­meter – en nanodeeltjes (nog veel kleiner) bevat het lichaam van de huidige mens vele andere chemicaliën die waarschijnlijk niet terug te vinden waren in de mens van driehonderd jaar geleden. “De leefomgeving is enorm veranderd,” zegt Legler. “Denk aan fijnstof en PAK’s, die ook in verband worden gebracht met gezondheidsproblemen.”

Ongebreidelde groei van microplastics en deze ‘nieuwe chemicaliën’ kunnen effect hebben op de levensverwachting van de mens. Hoe gevaarlijk een chemische stof voor het lichaam is, hangt altijd af van twee zaken, zegt onderzoeker Raymond Pieters (Universiteit Utrecht). “Allereerst de toxiciteit van de stof zelf, en de hoeveelheid die je binnenkrijgt.”

Stapelt zich op in organen

Pieters is gespecialiseerd in de invloed van toxische stoffen in de leefomgeving op het menselijke immuunsysteem. Het is al bekend dat luchtvervuiling de klachten van mensen met longziekte COPD verergert en wereldwijd zorgt voor vroegtijdig overlijden. Plasticdeeltjes in de lucht dragen bij aan die luchtvervuiling, stelt Pieters, die vandaag ook spreekt.

In proefdieronderzoek is niet alleen aangetoond dat bestaande klachten als gevolg van microplastics verergeren, maar ook dat microplastics ziek maken. “Als je muizen blootstelt aan hoge doseringen microplastics, krijgen ze allergische reacties. Maar dieronderzoek is niet vanzelfsprekend te vertalen naar de mens.”

Pieters vermoedt echter dat hoge doseringen plasticdeeltjes ook mensen ziek maken. Het stapelt zich op in organen; de longen, darmen, hersenen of lever. Het immuunsysteem wil het plastic afbreken, maar dat kan niet. Dat zorgt voor chronische ontstekingen, die tal van ziekten kunnen veroorzaken. Kanker, auto-immuunaandoeningen, obesitas en diabetes. Of de huidige leefomgeving al voor een te hoge dosering zorgt, kunnen Pieters en Legler niet beantwoorden. Meer onderzoek is nodig.

Zinvol en lovenswaardig streven

Net als veel anderen stellen Pieters, Legler en Leslie dat een voorzorgsprincipe goed is: er zijn zeer goede redenen om aan te nemen dat microplastics schadelijk zijn, dus waarom wachten met ingrijpen tot grootschalig menselijk leed het waterdichte bewijs levert?

In Nederland ziet men de noodzaak om minder plastic te gebruiken vrij goed, zegt Legler. Niet alleen is er geld beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek, de industrie en overheid zijn ook bereid tot samenwerking. Het is een zinvol en lovenswaardig streven voor een mondiaal probleem, al is de wereld groter dan Nederland.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden