PlusAchtergrond

Met een supermarkt vol zoete dingen maak je een nieuwe generatie kwetsbaar voor Covid

De supermarkten puilen uit van kinderproducten die te vet, te zout en te suikerrijk zijn. Het draagt allemaal bij aan obesitas, een risicofactor om op volwassen leeftijd ernstig ziek te worden van het coronavirus. ‘Dit moet een wake-upcall zijn, maar die geluiden hoor ik niet.’

Beeld Hollandse Hoogte / ANP XTRA

Cardioloog Leonard Hofstra wist wel dat er veel troep voor kinderen te koop was, maar nu hij de cijfers op een rij ziet, is hij toch geschokt. Bijna driekwart van de toetjes, repen, tussendoortjes en ontbijtgranen speciaal voor kinderen, is te vet, te zout en te suikerrijk. Dat is de conclusie van Unicef na een onderzoek naar 2000 producten. “Wonderlijk dat er überhaupt 2000 producten speciaal voor kinderen zijn.”

Hofstra vindt het choquerend dat veel kindersnacks juist nog ongezonder zijn dan het equivalent voor volwassenen. “Dat is zorgwekkend. Vooral omdat we weten dat 80 procent van de kinderen die te zwaar zijn dat probleem meeneemt naar volwassenheid.”

Kinderen die overgewicht hebben, lopen een veel groter risico om later chronische ziekten als diabetes, hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk te krijgen, zegt Hofstra. Precies die aandoeningen waarvan nu is aangetoond dat patiënten die ermee kampen een hoger risico lopen om ernstig ziek te worden van het coronavirus. “Daar gaan we nu hopelijk met een andere lens naar kijken.”

Kwetsbaar voor Covid

In het Verenigd Koninkrijk gebeurt dat al. Premier en ex-covidpatiënt Boris Johnson is niet alleen zelf aan het afvallen geslagen, ook zijn landgenoten moeten eraan geloven. Er gelden inmiddels strenge restricties voor reclame voor junkfood, winkels mogen geen ongezonde snacks bij de kassa leggen en kortingsacties voor snoep gaan in de ban. Ook is er een campagne opgezet om meer te gaan bewegen. Van een kantelpunt in Nederland ziet Hofstra vooralsnog niets.

“Ik vind dat Den Haag opmerkelijk weinig melding maakt van de relatie tussen leefstijl, gewicht en Covid-19. Dit moet een wake-upcall zijn, maar die geluiden hoor ik niet.” Volgens Hofstra ligt er juist vanwege de coronacrisis een uitgelezen kans om mensen op het belang van een gezonde leefstijl te wijzen. “We zien nu hoe kwetsbaar je bent als je ongezond leeft en overgewicht hebt. Ik zou tegen de regering willen zeggen: pak de koe bij de hoorns en zorg dat het hele land een slag gezonder wordt.”

Insulineresistent

Ook huisarts en voorzitter van de vereniging Arts en Leefstijl, Iris de Vries, wijst op de gevolgen voor de lange termijn van overgewicht op kinderleeftijd. “Bij deze kinderen staat het stofwisselingssysteem eigenlijk al onder hoge druk.” De Vries legt het als volgt uit: “De alvleesklier maakt het hormoon insuline aan, dat ervoor zorgt dat de suikers in de spieren komen. Maar kinderen met overgewicht zijn zelfs al insulineresistent. Dat betekent dat de spieren dat hormoon eigenlijk niet meer goed kunnen signaleren. Als reactie gaat de alvleesklier ongelooflijk hard werken om zoveel hormoon te maken dat de spieren daar nog wél naar luisteren. Als de alvleesklier dat jarenlang achter elkaar doet, dan heb je veel meer kans om allerlei chronische aandoeningen te ontwikkelen, zoals diabetes en hart- en vaatziekten.”

De Vries, die ook een adviserende rol heeft aan tafel bij minister Hugo de Jonge in het project Kansrijke Start, vindt het gigantische aanbod van ongezonde producten voor kinderen heel zorgwekkend. Het is niet alleen ongezond, als kinderen vaak heel zoete tussendoortjes krijgen dan beïnvloedt dat ook de smaakontwikkeling. “Dan kan het zo zijn dat kinderen groente, een salade of een ovenschotel niet meer kunnen waarderen. Maar ze krijgen ook een vol gevoel van de ongezonde producten. Daardoor hebben ze eigenlijk geen ruimte meer om ook de gezonde producten te eten die juist de voedingsstoffen bevatten die ze nodig hebben.”

Strenge maatregelen

Ze pleit dus voor stevigere maatregelen, zoals een suikertaks, om dit probleem te tackelen. “Je ontkomt er niet aan om strenger op te treden tegen fabrikanten. De markt heeft veel financiële belangen die het voor hen ongelooflijk lastig maken om gezondheid boven die belangen te plaatsen. Dan is regulering zeker nodig.”

Hofstra vindt het ook tijd voor maatregelen en meer daadkracht vanuit Den Haag. Hij denkt dan bijvoorbeeld aan het steviger aanpakken van misleidende teksten op bijvoorbeeld de kinderproducten, maar hij is ook ‘200 procent voor een suikertaks’, een methode die zich in het Verenigd Koninkrijk heeft bewezen. “Hier in Nederland wordt dan gezegd: we willen niet te veel betuttelen. Toch, als je kijkt naar welke immense interventies we toelaten om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan – zoals het niet meer bezoeken van ouderen - dan is een suikertaks peanuts. Terwijl we met die ingreep geweldige resultaten kunnen boeken.”

Hofstra wijst erop dat de gevolgen van een slechte leefstijl enorm zijn. Roken eist jaarlijks 20.000 slachtoffers. Het aantal mensen dat in Nederland aan Covid-19 is overleden wordt geschat op 6500 tot 10.000. “We weten uit een belangrijke studie dat 90 procent van alle hartinfarcten zijn terug te voeren op ongezonde leefstijlfactoren. Hetzelfde geldt voor beroertes. Waarom grijpt de overheid niet veel sterker in bij de chronische pandemieën? De daadkracht steekt hierin, afgezet tegen de covidmaatregelen, schril af.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden