PlusAchtergrond

Meeste ‘nieuwkomers’ voor VVD in de Kamer lopen al een tijdje rond in Den Haag

De VVD is kampioen vernieuwzucht met maar liefst achttien nieuwe Kamerleden die woensdag worden beëdigd. Schijn bedriegt echter: menig nieuwkomer loopt al een tijdje rond in Den Haag. De beroepspoliticus is in opmars.

Klaas Dijkhoff (VVD) tijdens het afscheid van de oude kamerleden. Beeld ANP
Klaas Dijkhoff (VVD) tijdens het afscheid van de oude kamerleden.Beeld ANP

De enige partij waarbij kandidaten op een lage plek mogen hopen op een plaatsje in de Tweede Kamer, is de VVD. Na de verkiezingen, die de partij 34 zetels opleverden, zal de fractie toch een kleine tien bewindslieden leveren. Tot circa plaats 44 schuiven mensen dus door naar de Tweede ­Kamer.

Hoewel Kamervoorzitter Khadija Arib partijvoorzitters opriep om in het belang van de controle op de regering ervaring op de lijsten te behouden, heeft de VVD een andere drive. “We wilden nog een keer de grootste worden met een vernieuwde VVD,” zegt partijvoorzitter Christianne van der Wal. Ze keek naar de laatste twintig jaar en zag achtereenvolgens de PvdA en het CDA de grootste worden, achterover leunen en instorten.

Bedrijfsleven

Behalve het nieuwe verhaal, in gang gezet door Klaas Dijkhoff, zijn het ook de mensen op de kandidatenlijst die een belangrijke rol spelen in de grote winst – voor de vierde keer op rij, uniek in de geschiedenis. Alleen voormalige machtspartijen als CDA, KVP en PvdA lukte dat drie keer.

Wat opvalt, is dat er weinig nieuwelingen zijn die eerst carrière hebben gemaakt in het bedrijfsleven, wat vroeger vaak zo was bij de VVD. Acht nieuwelingen, vaak hoog op de lijsten geplaatst, kennen het Binnenhof al, omdat ze politiek assistent van een minister zijn geweest. Vijf andere nieuwelingen waren lid van de ­gemeenteraad of wethouder.

De politiek assistenten van bewindspersonen zijn het geliefdst – zij staan hoger in de pikorde dan de raadsleden. Ze zijn de schaduw van hun minister geweest, zien alles achter de schermen en ze hebben een grote politieke sensitiviteit. Zo staan in de top tien geen oud-raadsleden, maar wel vier voormalige politiek ­assistenten. Sophie Hermans (3) was assistent van premier Rutte, Bente Becker (4) van minister Kamp, Bas van ’t Wout (6) van OCW-staatssecretaris Rutte en Ockje Tellegen (10) was het van staatssecretaris Atzo Nicolaï. En er staan tot plek 34 nog zeven politiek assistenten op de lijst.

“Het zijn over het algemeen talenten, de mensen die ervaring hebben opgedaan op het Binnenhof,” legt Van der Wal uit. “Het is een vak, een in­gewikkeld vak. Dat kan dus een pre zijn, maar het moet voldoende in ­balans zijn met mensen van buiten.”

Niemand van buiten

Ook andere partijen putten uit medewerkers of politiek assistenten. De ­bekendste is die van Hugo de Jonge, CDA’er Bart van den Brink (21), die wellicht doorstroomt als het CDA gaat regeren. Zittend D66 Kamerlid Tjeerd de Groot (8) was ooit assistent van ­minister Brinkhorst. De SP is helemaal gefundeerd op medewerkers van de fractie. Zo waren de medewerkers van oprichters Jan Marijnissen en Remi Poppe latere fractievoorzitter Agnes Kant en Harry van Bommel. Nog steeds komt daar niemand van buiten.

In 2010, toen de VVD voor het eerst de grootste werd, zag de kieslijst er nog heel anders uit. De eerste dertig waren gedegen kandidaat-Kamerleden, maar de vijftien die volgden en ook in de Kamer kwamen, bleken in een aantal gevallen riskante avonturen. Affaires met drankmisbruik, ­hypotheekgerommel, geknoei met declaraties en extreem netflixen brachten de VVD in verlegenheid.

Probleemgevallen

Toenmalig partijvoorzitter Benk Korthals haalde deze probleemgevallen niet van de lijst, maar dacht ze ­op een onverkiesbare plek te zetten. De probleemgevallen kwamen echter gewoon opnieuw in de Kamer, omdat de VVD maar liefst 41 zetels haalde en men zelfs tot plek 56 Kamerlid werd.

Die fout wilde wijlen partijvoorzitter Henry Keizer niet maken. Er ontstond maar één ongelukje op zijn lijst, het Kamerlid Wybren van Haga, die door onroerendgoedstrapatsen uit de fractie werd gezet en nu succesvol is geworden als tweede man bij Forum voor Democratie.

Van der Wal verwacht geen ongelukken op haar nieuwe lijst. Toch zijn er veel zittende Kamerleden verdwenen. “Deze lijst is diverser en vernieuwender dan die van 2017. Het is nu een mooie mix van ervaring en vernieuwing.”

En, staat de opvolger van Rutte er ook al op? Van der Wal: “Ik geloof niet dat we nu een opvolger voor Rutte ­nodig hebben.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden