Nieuws

Meerderheid van Tweede Kamer voor maximale straf voor doodslag van 15 naar 25 jaar

Waar al jaren voor wordt gepleit, lijkt nu te gebeuren: het verhogen van de maximale straf voor doodslag van 15 naar 25 jaar. Een meerderheid in de Tweede Kamer is voor en ook in de Eerste Kamer lijkt het kamp van de voorstanders groot genoeg te zijn.

Tobias den Hartog
Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer stemde in met het plan, ook in de Eerste Kamer lijkt er genoeg steun.    Beeld Getty Images
Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer stemde in met het plan, ook in de Eerste Kamer lijkt er genoeg steun.Beeld Getty Images

De discussie om de straf op te hogen wakkerde verder aan na de moord op het 16-jarige Rotterdamse meisje Humeyra. Haar ex-vriend Bekir E. doodde haar na maanden van stalking, maar de rechter vond het aanvankelijk niet bewezen dat E. met voorbedachten rade had gehandeld en achtte alleen doodslag bewezen. E. kreeg aanvankelijk 14 jaar cel en tbs. Wel oordeelde het gerechtshof later alsnog dat er sprake was van moord, waarna die straf hoger uitpakte.

Toch was de zaak reden voor rechters om aan te dringen op het dichten van het ‘gat’ tussen de maximale tijdelijke straffen voor moord (verhoogd van 20 naar 30 jaar in 2006) en doodslag (nu 15, straks 25).

Na het vonnis in de Humeyra-zaak, zette het kabinet Rutte-III daarom een koers uit: de strafmaat voor doodslag moest omhoog. “Een moord en een doodslag kunnen echter dusdanig veel gelijkenis vertonen dat een groot verschil tussen de gevangenisstraffen niet goed is uit te leggen,” zei toenmalig minister Ferd Grapperhaus (Justitie).

Coalitiepartijen verdeeld

Niet iedereen is die mening toegedaan. Sterker: de coalitiepartijen zijn zelfs verdeeld. D66 vindt de strafverzwaring overbodig, omdat het zelden voorkomt dat rechters zich beknot voelen door het huidige, lagere maximum. Toch stemde een ruime meerderheid in de Tweede Kamer in met het plan, ook in de Eerste Kamer lijkt er genoeg steun.

Wat meespeelt voor tegenstanders is dat er ook nog zwaardere straffen mogelijk zijn bij zogeheten ‘gekwalificeerde’ doodslag. Daarvan is bijvoorbeeld sprake als het doden van het slachtoffer tot doel heeft deze te laten zwijgen over een ander misdrijf waarmee het gepaard ging, bijvoorbeeld een verkrachting, overval of inbraak. Dan kunnen rechters ook nu al 30 jaar opleggen.

Toch wijzen voorstanders van zwaardere straffen voor doodslag erop dat het steeds moeilijker is geworden iemand voor moord te veroordelen. Het grote verschil tussen moord en doodslag is dat iemand bij moord met ‘voorbedachten rade’ handelde. Ofwel: hij of zij had het plan iemand te doden.

Maar de Hoge Raad heeft door een uitspraak in 2012 de lat nog iets hoger gelegd en geoordeeld dat rechters zeker moeten weten dat een dader niet handelde in een ‘gemoedsopwelling’. Een dader, vond de Raad, moet daadwerkelijk hebben kunnen nadenken over de gevolgen van zijn misdaad. Dat is soms lastig vast te stellen.

Bewijzen

Het Openbaar Ministerie adviseerde dan ook dat zwaardere straffen voor doodslag, zodra moord niet te bewijzen is, wel rechtvaardig zijn. ‘Doodslag is een impulsdaad. Maar ook impulsdaden kunnen het sluitstuk zijn van een denkproces. Dan is het mogelijk juridisch niet te bewijzen dat er sprake is van moord, maar het ligt er toch heel dicht tegenaan,’ schreef de top van het OM in een adviesbrief aan het kabinet.

Overigens laait de roep om zwaardere straffen eens in de zoveel jaar op. Ook de roep om de maximale tijdelijke celstraf voor moord op te hogen naar veertig jaar klonk het laatste decennium weleens, maar uit onderzoek bleek dat rechters in ons land de laatste jaren gemiddeld al ‘significant’ vaker zwaardere straffen zijn gaan opleggen in zowel moord- als doodslagzaken. Voor moord kan trouwens ook nog steeds levenslang worden opgelegd, al moet sinds enkele jaren na 2016 na 25 worden beoordeeld of iemand toch niet mag gaan werken aan terugkeer in de samenleving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden