PlusExclusief

Meer jongeren pleegden in ‘lockdownmaanden’ suïcide: ‘Sociaal contact is zó belangrijk’

In 2021 hebben meer dan driehonderd jongeren onder de 30 jaar suïcide gepleegd. Dat is zo’n 15 procent meer dan in de jaren daarvoor. Vooral in de ‘lockdownmaanden’ januari, februari en december werd een hoger aantal zelfdodingen gezien.

Chris van Mersbergen
Gemiddeld overleden er in voorgaande jaren per maand iets meer dan twintig Nederlanders tot 30 jaar door zelfdoding. Beeld ANP / Julie Hrudova
Gemiddeld overleden er in voorgaande jaren per maand iets meer dan twintig Nederlanders tot 30 jaar door zelfdoding.Beeld ANP / Julie Hrudova

113-zelfmoordpreventie

Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem: chat via 113.nl, bel 113 of bel gratis 0800-0113.

Dat blijkt uit cijfers van Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie (Cans). Gemiddeld overleden er in voorgaande jaren per maand iets meer dan twintig Nederlanders tot 30 jaar door zelfdoding, meldt Cans. In januari, februari en december van 2021 lag dat aantal boven de dertig. De toename is vooral te zien bij mannen tussen de 20 en 30 jaar.

Het totaal aantal zelfdodingen in Nederland nam in 2021 niet toe. Ook in 2020 gebeurde dat niet, hoewel daar door het uitbreken van de coronapandemie en de ingrijpende coronamaatregelen wel voor werd gevreesd. Speciaal om die reden werd Cans opgericht.

‘Zorgwekkend en verdrietig’

Renske Gilissen, voorzitter van Cans en hoofdonderzoeker bij 113 Zelfmoordpreventie, noemt de toename bij 30-minners ‘zorgwekkend en verdrietig’. “Er gaat zo ontzettend veel leed schuil achter iedere zelfdoding.”

In de maanden waarin het aantal zelfdodingen het hoogst lag, golden er in Nederland strenge coronamaatregelen. In januari en februari gold er een harde lockdown, deels met avondklok. Afgelopen december begon met een avondlockdown, die op 19 december overging in een harde lockdown.

Gilissen stelt dat de precieze oorzaak van elke zelfdoding nog niet bekend is. “Er is zelden één oorzaak, vaak is er sprake van een opeenstapeling van meerdere factoren. Maar de strenge coronamaatregelen in januari, februari en december kunnen zeker hebben meegespeeld. Normaal is het aantal zelfdodingen per maand vrij constant, al zien we in januari wel vaak een piek. Maar in de genoemde maanden was het aantal echt hoger dan in dezelfde maanden in voorgaande jaren.”

De hoofdonderzoeker van 113 stelt dat de lockdownmaatregelen ‘een laatste druppel’ kunnen zijn geweest voor jongeren om tot suïcide over te gaan. “Sociaal contact met leeftijdsgenoten, uitgaan, het ontdekken van de wereld: het is voor jongeren zó belangrijk. Als dat allemaal niet of nauwelijks mogelijk is, kan dat leiden tot eenzaamheid en depressieve gevoelens.”

Topje van de ijsberg

Het hogere aantal suïcides is slechts het topje van de ijsberg, stelt de ‘klinische duidingsgroep’ van Cans, waarin professionals uit de praktijk zoals psychiaters zitten. De groep constateert dat er in 2021 veel meer leed is gesignaleerd onder jongvolwassenen, zoals toegenomen levensmoeheid, somberheid en verlies van perspectief.

Elnathan Prinsen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en lid van de duidingsgroep: “Waar volwassenen zich na een lockdown in de regel aardig mentaal weten te herstellen, is dat bij jongvolwassenen veel minder het geval. Zij rapporteerden tijdens de eerste lockdown twee keer zoveel mentale klachten als daarvoor. Een aantal maanden later was het nog steeds anderhalf keer hoger, terwijl je in oudere leeftijdsgroepen ziet dat die klachten weer teruggaan naar een normaal niveau. Als je als jongere dan een volgende lockdown ingaat met meer problemen, dan gaat zich dat stapelen.”

Volgens Prinsen is het brein van jongeren tot het 24ste levensjaar nog in ontwikkeling. “Daardoor zijn ze minder goed in staat om aan de lange termijn te denken. Los van corona zitten jongeren en jongvolwassenen al in een kwetsbare leeftijdsfase. Daarom verbazen deze cijfers me niet: we hebben vanuit onze beroepsgroep vanaf het begin van de coronacrisis al gezegd dat jongeren speciale aandacht verdienen.”

Pleidooi

Cans-voorzitter Gilissen doet een pleidooi om bij het heroverwegen van de lockdownmaatregelen – vrijdagvond is er weer een coronapersconferentie – de mentale effecten ervan op jongeren niet te vergeten. “Ik weet dat het lastige dilemma's zijn. Maar school, sport, horeca: houd dingen open voor zover het mogelijk is. En, wat iedereen kan doen: heb aandacht voor elkaar, vraag hoe het écht met iemand gaat. Als iemand in de knoop zit, is het belangrijk dat diegene er zo vroeg mogelijk over kan praten.”

Gemiddeld plegen er in Nederland vijf mensen per dag suïcide. Meer dan de helft van de zelfdodingen vindt plaats in de leeftijdsgroep tussen 40 en 70 jaar. “Het is cruciaal ook hier aandacht aan te blijven geven,” zegt Gilissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden