Mede-verdachte Ruinerwold: ‘Wat is er strafbaar aan geloven in God?’

De 67-jarige Gerrit-Jan van D. die negen jaar lang met zes kinderen in totale afzondering leefde op een boerderij in Ruinerwold, heeft zijn oudste kind een tijd lang verbannen naar een hondenhok. Zo liet hij zijn andere kinderen zien dat het kind de familie in gevaar bracht. Mede-verdachte Josef B. vindt dat er niets verkeerds gebeurde. “Ik heb een rein geweten.”

Rechtbanktekening van de Oostenrijkse huurder en klusjesman Josef B.Beeld ANP/Aloys Oosterwijk

Het is een van de vele schrijnende gebeurtenissen in het leven van een gezin dat al sinds 1989 gebukt ging onder een extreme geloofsovertuiging van vader, zo werd dinsdag duidelijk op de eerste zitting tegen Van D. en zijn Oostenrijkse huisvriend en Josef B. (58).

De openbaar aanklagers schetsten een beeld van een vader met een enorme aversie tegen alles wat zich buiten het gezin afspeelde, tot grote irritatie van Josef B. die als enige bij de zitting aanwezig was. Met zijn karakteristieke volle baard, schudde hij in zijn blauwe jas soms hevig met zijn hoofd als de bizarre feiten werden voorgedragen. “Het is een heksenjacht,” reageerde hij.

Het OM ziet dat anders. Volgens de twee officieren van justitie leerde Van D. zijn kinderen al vroeg dat er ‘slechte geesten’ in hun lichaam zouden komen als ze contact zouden zoeken met de buitenwereld. Ook dreigde Van D. dat dan de wereld zou vergaan, blijkt uit dagboeken van Van D. en verklaringen van zijn kinderen, die opmerkelijk genoeg geen van allen aangifte tegen hem hebben gedaan.

Het bleef volgens het OM niet bij verbale bangmakerij. Al sinds hun vijfde levensjaar konden kinderen rekenen op straf als Van D. het gevoel kreeg dat kinderen waren bevangen door de ‘slechte geesten’. Dan trok hij ze aan hun haren, kneep hun keel dicht, of sommige kinderen moesten urenlang in een koud bad water zitten. Een enkele keer zelfs moesten ze een straf voor een zondaar bedenken. Dat leidde ertoe dat het hele gezin vervolgens één kind bekogelde met modder.

Slechte geesten

Vooral de drie oudste kinderen hadden het zwaar te verduren. Zij hadden contact met de buitenwereld en gingen ook naar school, al was sociaal contact minimaal. Ze gingen nooit naar feestjes, geen schooluitjes  en moesten na de lessen direct naar huis komen. Vanwege hun contacten met anderen kregen zij ook de schuld van het overlijden van hun moeder in 2004 en het verlies van een stuk land in Staphorst waarop Van D. in de jaren negentig al illegaal bouwde aan zijn eigen utopia. 

Op dat land werd de oudste zoon eerst verbannen naar een caravan en moest hij later een zomer in een hondenhok verblijven omdat hij slechte geesten in zich had. De andere kinderen mochten geen enkel contact hebben met hem en hijzelf moest bidden. Hij was toen twaalf jaar. Ook de oudste dochter verbleef weken helemaal alleen in de woning in Hasselt omdat ze moest boeten.

Behalve ‘slechte geesten’ zag Van D. bij sommige kinderen ook ‘vrouwelijke geesten’ in hun aardse lichaam verschijnen. Twee van deze oudste kinderen zou Van D. om die reden ook seksueel hebben misbruikt. Het gaat om de oudste dochter en de tweede zoon van het gezin. Deze jongen zou een dag na het overlijden van zijn moeder al zijn misbruikt omdat Van D. hem vertelde dat haar geest in zijn lichaam zou zitten. De jongen was toen 12 jaar.

Van D. ging zo ver in zijn angst voor de buitenwereld dat hij zijn zes jongste kinderen hiervoor altijd heeft afgeschermd. Ze stonden niet ingeschreven, moesten zich stil houden en bleven zoveel mogelijk binnen. De drie oudste kinderen mochten met anderen ook niet over hun jongere broertjes en zusjes spreken.

‘Uitverkorenen van God’

Alle kinderen is volgens het OM altijd ingeprent dat de buitenwereld slecht was. Dat het de kinderen ‘onrein’ maakte en het hun missie als gezin bedreigde: zij waren immers ‘uitverkorenen van God’. De kinderen hadden de vrijheid om te vertrekken - de deur was altijd open - maar toch vindt het OM dat er sprake is van vrijheidsberoving. “Alles wat de kinderen steeds is verteld en wat ze hebben meegemaakt fungeerde als een figuurlijk slot op de deur,” aldus een van de openbaar aanklagers.

Niet alleen de kinderen van Van D. werden gestraft omdat ze niet volgens het evangelie van Van D. leefden. Het overkwam ook een huisvriend. Hij werd door Van D. aan handen en voeten vastgebonden en opgehangen. De man, van Oostenrijkse komaf, is nota bene samen met zijn eigen zoon Raphael een van de gulle gevers die elke maand er voor zorgde dat er 5000 tot 8000 euro binnen kwam bij het gezin. Dat verklaart mede waarom de politie een bedrag van 97.000 euro aan contanten in de boerderij in Ruinerwold vond. Alleen is nog niet precies duidelijk waar dat geld vandaan kwam en of dat legaal is verdiend. Ook Josef B. doneerde elke maand veel geld bij.

Behalve Van D. wordt ook de Oostenrijkse klusjesman Josef B. verantwoordelijk gehouden voor de misstanden die bijna dertig jaar hebben geduurd, alleen niet voor het seksuele misbruik. Volgens de officieren van justitie is hij al sinds de jaren tachtig een huisvriend, wist hij precies wat er speelde, was hij de schakel met de buitenwereld en beschouwt hij zichzelf als een discipel van Van D.

Rein geweten

B. zelf snapt niet waar iedereen zich nu zo druk over maakt en noemt dit hele proces een heksenjacht. “Wat is er strafbaar aan geloven in God? Ik heb een rein geweten en niemand van hun vrijheid beroofd.”

Van D. was niet zelf aanwezig bij de zitting. Hij kreeg in 2016 een hersenbloeding en ligt in het ziekenhuis van de gevangenis in Scheveningen. Hij kan niet praten. Om die reden is hij ook nog steeds niet verhoord nadat het geïsoleerde gezin begin oktober vorig jaar werd gevonden. Beide verdachten blijven voorlopig vast zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden