Plus

Maximumstraf quarantaine torenhoog: ‘OM oordeelt bij eerste overtreding lager’

De maximumstraf op het overtreden van de vanaf volgende week verplichte coronaquarantaine is vier jaar cel of een geldboete van 87.000 euro, stelt hoogleraar algemene rechtswetenschap Jan Brouwer. Hij verwacht niet dat die torenhoge straffen snel zullen worden uitgedeeld. ‘Maar ik denk wel dat ze aan de hoge kant zullen zijn.’

De Koopgoot in Rotterdam, foto ter illustratie.Beeld ANP

Brouwer, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen: “Ik ben verbaasd over de hoogte van de straffen, het is echt niet niks. Maar ze zijn jaren geleden zo bij wet vastgelegd: vier jaar cel en een geldboete uit de vijfde categorie. Dus toen is dat in Nederland democratisch besloten en vonden we het blijkbaar een goed idee. Let wel: het zijn maximumstraffen. Het Openbaar Ministerie zal zich nog buigen over een passende strafmaat. Het OM zal bij een eerste overtreding natuurlijk lager gaan zitten. Maar ik denk wel dat de straffen aan de hoge kant zullen zijn. Er staat ook heel wat op het spel.” 

De rijksoverheid sprak gisteren in een persbericht over ‘fikse consequenties’ bij het niet naleven van de quarantaineplicht. Hoewel de Tweede Kamer en sommige deskundigen kritisch zijn over de gisteren aangekondigde maatregel voor nauwe contacten van bevestigde coronapatiënten, verbaast het Brouwer dat de maatregel nu pas van stal wordt gehaald. “De mogelijkheid staat al jaren in de Wet Publieke Gezondheid. Het kabinet dacht waarschijnlijk eerst: de bevolking werkt wel mee aan de quarantaineregels. Dat blijkt toch tegen te vallen.”

Waar de mondkapjesplicht door veel rechtsgeleerden, en ook door Brouwer, ongrondwettelijk wordt bevonden, is dat bij de quarantaineplicht volgens hem niet het geval.

Waarom niet?
“In het verleden is deze via de officiële staatsrechtelijke route in de wet opgenomen, in tegenstelling tot de mondkapjesplicht. Daarmee is de quarantaineplicht dus wél grondwetproof.”

Wie moet de quarantaineplicht straks gaan handhaven?
“Het uiteindelijke overtreden van de plicht is een strafbaar feit. Dus dan heb je het bijvoorbeeld over de politie of een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa, red.)”

Bij het niet meewerken aan het bron- en contactonderzoek dreigt het kabinet nu met een last onder dwangsom, die de burgemeester kan opleggen. Dan heb je het niet over strafrecht, maar over bestuursrecht.
“Ja, je kunt straks van meerdere kanten gebeten worden. Maar de quarantaineplicht opent de weg naar nog andere juridische prikkels. Neem het coronageval in Dokkum, waar een coronapatiënt die wist dat hij besmet was toch doorging met zijn sociale leven. Als hij daarmee anderen besmet en een café daardoor moet sluiten, kan de eigenaar van de zaak de veroorzaker privaatrechtelijk aansprakelijk stellen voor de geleden schade. Door de quarantaineplicht had hij immers geen horeca mogen bezoeken. 

De vraag is: hoe ga je bewijzen dat het met zekerheid die ene persoon is die voor de besmettingen heeft gezorgd? Dat zal niet makkelijk zijn. De laatste optie is - en dat hebben we eerder bij hiv weleens gezien - is dat iemand die sociale activiteiten aangaat in de wetenschap dat hij anderen kan besmetten, strafrechtelijk vervolgd kan worden voor mishandeling, zelfs voor zware mishandeling, als de gevolgen van het contact voor de gezondheid blijvend zijn. Maar ook hier geldt: lastig te bewijzen.”

Wanneer ben je een nauw contact?

Contacten van coronapatiënten worden door het RIVM ingedeeld in drie categorieën. 

1. huisgenoten

2. overige nauwe contacten

3. overige contacten

De eerste twee categorieën vormen samen de 'nauwe contacten'.  Huisgenoten zijn de mensen die leven in dezelfde woonomgeving als de patiënt en daardoor langdurig op minder dan 1,5 meter met hem in contact zijn.

De overige nauwe contacten zijn ook weer in twee groepen te verdelen. Ten eerste zijn het mensen die langer dan een kwartier op minder dan 1,5 meter afstand van de patiënt zijn geweest in diens besmettelijke periode. En dan zijn er nog mensen die korter dan een kwartier op korte afstand waren, maar daarbij wel ‘hoogrisicoblootstelling’ hebben - in het gezicht hoesten of zoenen. Ook zij zouden straks verplicht in quarantaine moeten.

Overige contacten ontspringen de dans en hoeven dus niet te vrezen voor ‘huisarrest’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden