Plus

Maximeer het aantal ic-bedden voor coronapatiënten, zegt het hoofd ic van Amsterdam UMC

Hoofd intensive care Armand Girbes (Amsterdam UMC) vindt het ‘oneerlijk’ dat covidpatiënten na anderhalf jaar nog steeds voorrang krijgen op andere patiënten. Vanwege gebrek aan capaciteit pleit hij voor een eerlijke verdeling van de ic-capaciteit. ‘Accepteer dat het maken van keuzes pijn kan doen.’

null Beeld Marc Driessen
Beeld Marc Driessen

Het is tijd om man en paard te noemen, vindt Girbes, hoogleraar ic-geneeskunde. De doelstelling om reguliere zorg, inhaalzorg en covidzorg te combineren zal de komende maanden niet haalbaar zijn. “Er is simpelweg te weinig capaciteit op de ic, en dat speelt ook op de operatiekamers.”

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) wil de bestaande beddencapaciteit van 1150 kunnen uitbreiden tot 1350 (zie kader) of zelfs 1700, maar dat is niet haalbaar, aldus Girbes. “Er is een tekort aan personeel op de ic’s, maar ook op de operatiekamers, verpleegafdelingen en eerstehulpafdelingen.”

Ziekteverzuim

Artsen en verpleegkundigen voelen de mentale druk van de inhaalzorg. Vanwege covid wachten andere patiënten al anderhalf jaar op bijvoorbeeld het opheffen van een stoma en ook hartoperaties blijven geregeld uitgesteld, weten ze. Een covidpatiënt die 30 dagen op de ic wordt verpleegd, ‘blokkeert’ bijvoorbeeld zo’n twintig operaties, zegt Girbes. Dat knaagt. Want het leidt ertoe dat iemand al langer dan een jaar via een slangetje in de darm gevoed wordt. Of dat een hartinfarct realistischer wordt.

Ook knaagt de wetenschap dat een covidpatiënt na een lange ic-opname – 100 dagen in uitzonderlijke gevallen – zelfs na een lang revalidatietraject niet meer vanzelfsprekend op het oude niveau kan functioneren. De prognose van patiënten met inhaalzorg is vaak beter. Verder is het goed voorstelbaar dat het zorgpersoneel het moeilijk verteerbaar vindt dat 4 op de 5 op covidpatiënten op de ic niet is gevaccineerd.

Al die factoren hebben hun weerslag. “Ons ziekteverzuim is opgelopen van 3 à 4 procent naar 10,” aldus Girbes. “Op sommige ic’s is dat zelfs 25 procent.” Als reactie op de schaarste pleit Girbes voor een limiet aan het aantal ic-bedden voor covidzorg. Om hoeveel bedden of welk percentage bedden het moet gaan, zegt hij niet. “Die keuze hangt niet alleen af van medische expertise. Het gaat ook om waarden in de samenleving. Daarover moet een maatschappelijk debat worden gevoerd, al is het daarvoor eigenlijk al behoorlijk laat.” Girbes hekelt daarbij de passieve houding van de overheid. “De knelpunten zijn al lang zichtbaar. Er wordt geen beslissing genomen.”

Covidzorg herijken

Medisch ethicus Suzanne Metselaar (Amsterdam UMC) vindt het een logisch moment om de vanzelfsprekende prioriteit van covidzorg kritisch tegen het licht te houden. “We hebben nu meer kennis dan anderhalf jaar geleden. We weten meer over de overlevingskansen van covidpatiënten. We weten beter welke schade de uitgestelde zorg oplevert. En er zijn nu beschermende vaccins. De covidzorg herijken is daarom een goed idee.”

Het heetste hangijzer is de positie van ongevaccineerden. Heeft een ongevaccineerde evenveel recht op een schaars ic-bed als een gevaccineerde? Metselaar vindt van wel. “Zware rokers of liefhebbers van extreme sporten geven we ook medische zorg. Gedrag dat een grotere kans op ziekte geeft, moet geen rol spelen. Dat geldt net zo goed voor de keuze om je niet te vaccineren.”

Deltapan voor de zorg

Girbes erkent dat het maximeren van het aantal ic-bedden voor covidzorg een grotere druk legt op ongevaccineerden, maar ook hij vindt dat de vaccinatiestatus niet van invloed moet zijn op een medische behandeling. “Een dronken motorrijder die tegen een boom rijdt, wordt ook behandeld. Wel wordt het dilemma groter als er elke week honderden dronken motorrijders binnenkomen op de ic’s, maar dat dilemma kunnen medici als ik niet in hun eentje oplossen. Laat het maar een dilemma blijven.”

Girbes zei al in mei dat er een deltaplan voor de (covid)zorg moest komen, waarbij het nodig was om ‘out of the box’ te denken. “Maar het lijkt bij het ministerie aan fantasie en voldoende kennis te ontbreken,” zegt hij. “En ook aan moed.”

Grotere toestroom door griep

In augustus berekende het RIVM dat komende winter 2200 tot 3400 coronapatiënten op de ic’s zullen belanden, maar deze maand werd dat opgehoogd naar 4800. Daarnaast kan ook de griepgolf leiden tot een grote toestroom.

“Daarom blijft het nodig om met elkaar te kijken naar mogelijkheden om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op scenario’s waarbij de behoefte aan ic-capaciteit oploopt tot 1350 bedden of daarboven,” aldus een voorlichter van het ministerie van Volksgezondheid. “Zo kun je denken aan het inzetten van griepbedden voor covidpatiënten of andersom. Duitsland en Nederland kunnen patiënten van elkaar overnemen en we kijken naar de mogelijkheden om covidzorg te concentreren op een beperkt aantal plekken.”

Het ministerie vroeg het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) om in beeld te brengen welke opties er zijn. “Dat moet uitwijzen in welke mate concentratie van covidzorg kan bijdragen aan de verlichting van het beddentekort bij onverhoopte piekbelasting,” aldus het ministerie. “De zorgprofessionals zijn zwaar belast en daarom is expliciet gevraagd oog te hebben voor het draagvlak onder de ziekenhuizen en het personeel.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden