PlusInterview

Mark Rutte: ‘We staan er echt beter op dan 10 jaar geleden’

Mark Rutte. Beeld Jiri Büller/Lumen
Mark Rutte.Beeld Jiri Büller/Lumen

Mark Rutte stevent met zijn VVD af op verkiezingswinst. Voor de zekerheid zocht hij wel vast uit hoe hij als leraar aan de bak zou kunnen komen.

Een paar dagen voor de verkiezingen oogt VVD-leider Mark Rutte totaal niet gespannen. Nou geven de peilingen daar ook geen aanleiding toe: de VVD lijkt onbedreigd de grootste te worden. Hoewel peilingen dagkoersen zijn, heeft Rutte er weleens slechter voor gestaan. De kritiek op hem over de toeslagenaffaire, zijn soms ‘niet actieve herinneringen’ aan pijnlijke kwesties, zijn verbroken beloftes in 10 jaar premierschap; de kiezer lijkt het hem te vergeven.

Verbaast het u dat de kiezer zo vergevings­gezind lijkt?

“Ik weet niet of dat zo is. De peilingen zijn dan misschien niet ongunstig, maar dat zegt nog niets over de uitslag. Er zijn echt dingen niet goed gegaan. De toeslagenaffaire, de afwikkeling van de schade in Groningen, de dividendbelasting waardoor het leek alsof de VVD er alleen voor multinationals was. Ik ga door omdat ik trots ben op wat er wel goed is gegaan: voor de coronacrisis uitbrak, stonden we er heel goed voor. Maar het is nu aan de kiezer.”

Vindt u dat Nederland er beter op is geworden onder uw leiding?

“Niet door mij. Een premier maakt een land niet beter, dat doen we met zijn allen. Maar Nederland staat er goed op. Economisch zijn we echt sterker geworden. En los daarvan is ook het leefklimaat in Nederland goed. Niet voor niets willen zo veel buitenlandse bedrijven hier zijn. We staan er echt beter op dan tien jaar geleden. Ik zou bijna zeggen: een gaaf land.”

Maar burgers kunnen nog amper een betaalbare woning vinden.

“Daar moet nog veel gebeuren, maar zijn ook grote stappen gezet. Er moet wel meer landelijke regie komen. Maar er zal de komende jaren echt meer gebouwd worden. Het idee dat de woningbouw door het liberale beleid in problemen is gekomen, klopt niet.”

Woningcorporaties konden minder bouwen door de bezuinigingen.

“Grofweg een derde van de huizen zijn corporatiewoningen. We hebben een verhuurdersheffing ingevoerd, omdat ze zo goed in de slappe was zaten. Maar ze hebben nog steeds voldoende geld om te investeren. Het probleem zit in de vraag waar we kunnen bouwen. Er moeten een miljoen huizen bij en de ruimte is beperkt.”

Woningen moeten sinds uw kabinet ook van het gas af en dat kost mensen veel geld.

“We gaan mensen niet op idiote kosten jagen. Ook zien we dat in wijken waar we huizen van het gas afhalen, dat lastiger blijkt dan gedacht. Daar moeten we iets mee. We houden alleen draagvlak voor de energietransitie als iedereen het kan meemaken. Gas is niet het grootste probleem nu. Het is ook maar een van de onderdelen om de klimaatdoelen te halen. Dus we kunnen ook wat minder aan dit knopje draaien en wat meer aan een ander.”

Zegt u nou: een pas op de plaats maken?

“Gas zullen we nog tientallen jaren nodig hebben. Het idee was dat dit kon zonder veel extra kosten voor mensen. Bij de formatie moeten we echt lessen trekken uit projectwijken waar het nu nog niet goed loopt.”

De VVD wil een half miljard euro bezuinigen op de WIA door een strengere keuring voor arbeidsongeschikten.

“We willen niet dat we mensen voor de rest van hun leven een sticker arbeidsongeschikt op­plakken, simpelweg omdat de keuring niet strak genoeg is. Wie echt niet kan werken, krijgt een fatsoenlijk uitkering. De VVD wil de uitkeringen ontkoppelen van de lonen, maar niet de WIA of de AOW. Maar dan moeten we wel zeker weten dat mensen in die WIA zitten die uitkering ook echt nodig hebben. Die half miljard euro is voor ons geen doel op zich.”

De VVD wil geen kinderbijslag meer boven het tweede kind.

“Klopt. Het geld dat dit oplevert, steken we in de kinderopvangtoeslag. Die is nu te laag. Er is niks mis met de kinderbijslag, maar het is slimmer om gezinnen te ondersteunen door hen extra te steunen in de kosten voor de kinder­opvang. We maken hem niet gratis, dat kost vele miljarden en die zijn er nu niet.”

Deze campagne buitelen partijen over elkaar heen met dure beloftes. Is daar wel geld voor?

“Een nieuw kabinet moet niet bezuinigen in een crisis en ook de belasting niet verhogen. Dan is er nog wel geld voor belangrijke dingen die nodig zijn zoals investering in onze veiligheid, maar gratis kinderopvang? Dat is niet het eerste waar ik aan denk.”

Voor ná 17 maart, heeft Rutte al wel een plan ‘om de ellende van corona af te schudden’. “Ik zeg dat in alle bescheidenheid natuurlijk, want ik heb nog geen enkele zetel, maar toch…”

Zijn idee: knip de formatie in tweeën. Maak met de beoogde volgende coalitie eerst ‘in een paar weken’ een Nationaal Herstelplan. Ga ermee naar de Tweede Kamer en probeer met zoveel mogelijk partijen, ook uit de oppositie, tot een ‘breed gedragen akkoord te komen’.

Pas daarna gaat de formatie verder. “We moeten een vliegende start maken. We kunnen niet eerst maanden achter die dichte deur over het waterschap in 2023 zitten te praten. Zo’n formatie duurt al idioot lang, dat kunnen we nu zeker niet hebben. Voordeel is: als tijdens die formatie blijkt dat partijen het niet eens kunnen worden, is dat herstelplan in elk geval al af.”

Rutte wil wel een voorzetje doen voor zo’n herstelplan, met bouwstenen uit zijn eigen verkiezingsprogramma maar ook van álle andere partijen in de huidige Kamer. De hoofdpunten: de komende jaren niet bezuinigen om de economie te laten herstellen en geen belastingen ­verhogen die ‘economisch herstel hinderen’. Verlenging van de steunpakketten voor bedrijven en de cultuursector. En coulant met belastingschuld van bedrijven omgaan. In de zorg moeten ic’s een flexibele capaciteit krijgen, zodat snel kan worden opgeschaald. Met zorgpersoneel als ‘reservisten’ achter de hand.

Loopt u niet op de verkiezingsuitslag vooruit?

“Dit is mijn plan. Of ik het mag uitvoeren, is niet aan mij.”

Waarom maakt u dat plan niet nu al?

“Er is haast, maar niet zoveel haast. Als het half april af is, is dat op tijd. We willen alleen niet dat Nederland op ons moet wachten als er door het vaccineren het land weer opengaat. De economie moet uit de startblokken kunnen schieten.”

U wilt toch het liefst in een nieuw kabinet met CDA en D66 verder?

“Ik kan niet ontkennen dat de VVD graag met het CDA samenwerkt. Verder zeg ik niets.”

Als de peilingen een beetje kloppen, moet u over links op zoek naar een meerderheid nu u Geert Wilders uitsluit.

“Ach, niets zo links als Wilders als het om geld gaat, dan is hij net de SP. En als het gaat om strikter migratiebeleid: daar is gewoon een rechtse meerderheid in de Tweede Kamer.”

Straks moet u misschien aankloppen bij PvdA en GroenLinks.

“Ik ga niet met een hele linkse wolk van partijen aan tafel. Ik zie D66 en GroenLinks nu overtoepen met klimaatplannetjes, maar dan zullen wij als VVD alert zijn. We gaan die klimaatafspraken op een realistische manier halen. En ik voorspel jullie dat van de tien miljoen banen in 2030, twee miljoen in die grote klimaattransitie zitten. Dus ik zie ook gewoon kansen.”

En wat als het nou tegenvalt woensdagavond?

“Dan hoop ik dat ik fractievoorzitter wordt. Maar als de partij dat niet wil omdat we te veel hebben verloren, heb ik laten uitzoeken wat ik moet doen om mijn lesbevoegdheid te halen. Ik heb geschiedenis gestudeerd, dus ik moet er een diploma bijhalen. Ik geef al twaalf jaar les als vrijwilliger, dat wil ik dan een paar jaar fulltime doen. En dan ben ik nog maar 56 of zo. Dan is Diederik Samsom wel klaar met wat hij nu doet voor Frans Timmermans en kunnen we samen onze oude droom verwezenlijken: ontwikkelingslanden helpen een democratie op te bouwen. Niet via de VN of zo, lekker zelf. Haha, ik weet het niet joh. Als het maar nuttig is.”

Serie

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen publiceert Het Parool interviews met verschillende lijsttrekkers. Lees ze hier terug.

Kieswijzer

Op 15, 16 en 17 maart 2021 gaat Nederland naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. We legden 30 stellingen voor aan 18 lijsttrekkers, zodat u straks goed geïnformeerd een keuze kunt maken. Ontdek hier met welke lijsttrekker uw mening het meest overeenkomt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden