Plus Achtergrond

Manipulatie van reality-tv: ‘Dit is hoe het al jaren gaat’

Deelnemers van tv-programma De Villa werden opgejut en tegen elkaar opgezet, zo kwam deze week uit. Maar manipulatie is al zo oud als reality-tv zelf. ‘Eigenschappen van deelnemers worden enorm uitvergroot.’

De cast van Oh Oh Daar Gaan We Weer. Beeld RTL

Gejuich in de montagekamer. Eindelijk slaat de vlam in de pan in de villa van het programma Oh oh daar gaan we weer, het vervolg op het succesvolle Oh oh Cherso. Twee deel­nemers krijgen slaande ruzie omdat het vriendinnetje van de een te close is geweest met de ander. Hier zit de kijker op te wachten, weten de producenten.

Wat de kijker niet weet, is dat de ruzie het gevolg is van gestook en gehits van diezelfde producenten. “De kandidaten worden voortdurend tegen elkaar opgezet en aangemoedigd om zich extreem te gedragen,” zegt Sebastiaan Beens. Tussen 2014 en 2016 werkte hij als freelance ‘spotter’. Voor programma’s als Oh oh daar gaan we weer, Beauty and the Beat en Villa Single Mama scande hij de ruwe beelden, voor de montage ermee aan de slag ging. “Ik moest vooral scherp zijn op beelden waarop agressie, ruzies en seks voorkomen. Eigenlijk alles wat een beetje spectaculair was.”

De ophef die de afgelopen week ontstond over het programma De Villa, waarin twee vrouwen aangerand werden, waarna RTL-baas Peter van der Vorst besloot tot het in de ban doen van ‘guilty-pleasuretelevisie’, vindt hij ‘schijnheilig’. “Dit is hoe het al jaren gaat. Van der Vorst wil uitzoeken hoe dit kon gebeuren, terwijl iedereen in de tv-wereld weet hoe reality­programma’s tot stand komen.”

Boeteclausules

Dat begint met de contracten die de deelnemers moeten tekenen. Het Parool kreeg het contract onder ogen dat deelnemers van Oh oh daar gaan we weer tekenden met producent Warner Bros. Daarin staat onder meer dat deelnemers verplicht zijn, op straffe van een boete van 25.000 euro, tot een ‘actieve houding en nauwe samenwerking’ met de producent. Ook mogen de deelnemers zich niet negatief uitlaten over het programma en, opvallend, moeten ze zich ‘onthouden van enige gedraging die schadelijk kan zijn voor de reputatie, eer of goede naam van producent of RTL’.

Beens: “Die ‘actieve houding’ die ze moeten aannemen wordt uitgespeeld door de makers. Die vragen dan of ze ruzies net ietsje meer willen aanzetten. Of vragen aan een jongen en een meisje of ze ‘voor het camerashot’ elkaar even willen omarmen. Die beelden laten ze weer zien aan de partners van die twee. Dan krijg je wel ruzie.”

Een andere wetmatigheid bij reality-tv is het creëren van karakters. “Eigenschappen van deelnemers worden enorm uitvergroot: de een moet heel jaloers zijn, de ander heel sletterig. En deelnemers hebben niets te zeggen over welk beeld van hen in het programma wordt neergezet.”

Voormalig RTL-programmadirecteur Bert van der Veer ondervond dat aan den lijve toen hij en Judith Osborn in 2014 meededen met Jouw vrouw, mijn vrouw. “Ik werd neergezet als een norse, semi-intellectuele tv-nerd. Dat ben ik ook, maar zeker niet zo erg als in dat programma. Maar ik wist ook: zo werkt televisie. Je wilt als maker de kijker een verhaal voorschotelen.”

Van der Veer was betrokken bij de totstandkoming van de eerste Big Brother in 1999, toen het genre reality-tv nog nauwelijks bestond. “Dat programma werd nauwelijks gestuurd: de verveling van de deelnemers was de kracht. Maar er lag wel een scenario klaar om in te grijpen als het niet aan zou slaan: dat opeens de sprinklerinstallatie af zou gaan, de verwarming uit zou worden gezet of dat ze een paar dagen geen eten kregen. En alcohol is altijd goed om de boel op gang te krijgen.”

Ook bij de NPO

Het meisje dat in De Villa werd betast terwijl ze stomdronken in bed lag, zegt dat haar aanrander werd gestuurd door het productieteam. Dat verbaast Beens niets. “In het contract staat dat deelnemers een ‘actieve houding’ moeten aannemen. Dan heb je zo’n aanwijzing op te volgen.”

Volgens Peter R. de Vries treft niet alleen het productiebedrijf blaam: er zouden mails van RTL naar producent Blue Circle zijn gestuurd waarin expliciet ‘meer seks’ werd geëist, zei hij deze week in RTL Boulevard.

Ook Beens, die niet meer in de televisiewereld werkt, moest geheimhoudingscontracten tekenen, maar daar heeft hij nu lak aan. Hij wil dat mensen weten hoe dit soort programma’s tot stand komen. “En niet alleen bij de commerciële zenders; ook bij NPO-programma’s waarvoor ik werkte, zoals Beauty and the Beat (BNN) en Villa Single Mama (EO), werd gemanipuleerd en gescript.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden