PlusAchtergrond

Luchtvaart schrapt massaal vluchten - maar is dat genoeg om te overleven?

Luchtvaartmaatschappijen gaan vanwege de coronacrisis de komende dagen massaal vluchten schrappen om zo veel mogelijk kosten te besparen. Maar nu al is duidelijk dat het niet voldoende is. ‘Er is geen garantie dat luchtvaartmaatschappijen een langdurige reisstop kunnen overleven.’

Passagiersvluchten op Schiphol liggen vrijwel stil.Beeld EPA

KLM en Air France houden er rekening mee dat tenminste de komende twee maanden 70 tot 90 procent van de vluchten worden geschrapt. Ook Easyjet kondigt aan een groot deel van haar vloot te parkeren.

KLM is al begonnen met het afbouwen van haar vluchten; vier Amerikaanse bestemmingen zijn geschrapt. “We vliegen niet meer naar China, nauwelijks meer op Italië,” aldus topman Pieter Elbers tegen het personeel. “We gaan minder vaak naar de VS vliegen, volgende week nog minder. Daarna komt er een uitgeklede operatie naar New York en Atlanta. De impact zal enorm zijn. In maart opereren we 20 procent minder vluchten, in april 30 procent minder.”

Ook haalt de maatschappij haar zes resterende Boeings 747, die nog tot volgend jaar hadden moeten doorvliegen, per direct naar de kant. Dat heeft grote gevolgen voor het vrachtvervoer en het technisch personeel.

Toch is Elbers er niet gerust op. “Met steeds meer landen die hun luchtruim sluiten, weet ik echt niet of het scenario van min 30 procent nog te optimistisch is. Het kan zomaar gebeuren dat Nederland net als Italië helemaal op slot gaat. KLM gaat dit overleven maar niet vanzelf. Daar moeten we actie voor nemen.”

Ook Easyjet, de tweede maatschappij in Europa, houdt er rekening mee dat het merendeel van haar vloot aan de grond moet worden gehouden. De maatschappij heeft al een flink aantal vluchten geannuleerd, niet langer alleen naar risicogebieden.

Ryanair verwacht binnen zeven tot tien dagen het merendeel van haar vliegtuigen aan de grond te houden. In april en mei zal de grootste luchtvaartmaatschappij van Europa 80 procent van haar capaciteit te schrappen en daarnaast te moeten bezuinigen, onder meer via vrijwillige vertrekregelingen. Volgens topman Michael O’Leary van Ryanair is een complete meltdown onvermijdelijk. “In landen waar nog geen vliegverbod geldt, maken regels over het onderling afstand houden, vliegen onpraktisch, bijna onmogelijk.”

Gecoördineerde overheidssteun

“De toekomst van de Europese luchtvaart is precair,” zegt topman Johan Lundgren. “Er is geen garantie dat luchtvaartmaatschappijen een langdurige reisstop en vervolgens het risico van een langzaam herstel kunnen overleven. Dat zal in belangrijke mate afhangen van het behoud van toegang van Europese luchtvaartmaatschappijen tot geld van buiten, inclusief steun van overheden. Het is duidelijk dat gecoördineerde overheidssteun nodig is om ervoor te zorgen dat deze industrie overleeft en kan blijven opereren als de crisis voorbij is.”

Het zijn radicale maatregelen maar voldoende zijn ze niet. Bij Air France-KLM zullen de ingrepen hoogstens de helft van het omzetverlies goedmaken dat nu ontstaat doordat mensen niet meer willen vliegen. Het luchtvaartconcern zal diep in zijn financiële reserves en relaties met de banken moeten tasten. Zo heeft KLM vorige week al een kredietlijn van 665 miljoen euro aangesproken. Air France-KLM zinspeelt ook nadrukkelijk op het aanbod van de Franse en Nederlandse regering voor financiële steun.

Werktijdverkorting

KLM maakte voor het weekend al ingrijpende organisatorische maatregelen bekend. De maatschappij vraagt voor alle werknemers werktijdverkorting aan voor 30 procent van de werktijd. Daarvoor krijgen de medewerkers 70 procent van het loon uitgekeerd vanwege deeltijd-WW. De maatschappij zal het verschil niet aanvullen, een heet hangijzer bij de vakbonden.

Daarnaast worden 1500 tot 2000 arbeidsplaatsen geschrapt – juist het aantal waarmee KLM het afgelopen jaar groeide – vooralsnog via vrijwillig vertrek en vervroegd pensioen. KLM wil voorkomen dat er later gedwongen ingrepen volgen. De luchtvaartmaatschappij wil daarnaast tientallen miljoenen euro’s uitsparen door de winstdelingsregeling uit te stellen en vakantiedagen niet toe te kennen. En in plaats van dit jaar 1,5 miljard te investeren wordt dat bedrag met 300 tot 400 miljoen verlaagd.

Transavia is nog niet toe aan ingrijpende organisatorische maatregelen, maar sluit deze niet uit. De focus ligt de komende dagen vooral op reddingsvluchten om gestrande reizigers op te halen uit landen die hun luchtruim sluiten. De maatschappij vliegt de komende dagen met vrijwel lege vliegtuigen naar Marokko om daar gestrande Nederlanders op te halen. Daarnaast sluiten ook Jordanië, Oostenrijk en Finland het luchtruim en zal Spanje de toegang sterk beperken.

Verschillende regels

Probleem daarbij is dat landen verschillende regels hanteren. Zo laat Israël nog wel Israëliërs vanuit Europa toe en de VS Amerikanen, maar hebben onder meer Marokko en Servië alle toegang, ook voor landgenoten, geblokkeerd. Transavia adviseert mensen om sowieso niet meer te vliegen. “We adviseren passagiers met tickets tot 23 april om om te boeken.”

“We zijn echt wel bezig met scenario’s voor de middellange termijn om vluchten te staken om kosten te besparen,” zegt een woordvoerder van Transavia. “We bekijken de situatie van dag tot dag, van uur tot uur.”

‘Klein Schiphol’

Schiphol, dat inmiddels 20 tot 30 procent minder passagiers verwerkt dan in een normale week in maart, gaat, onder codenaam ‘Klein Schiphol’ haar activiteiten terugbrengen naar een deel van de terminals.

De luchthaven zal, als ‘vitale infrastructuur’ niet sluiten, maar werkt aan plannen om de activiteiten flink af te bouwen. “We zijn bezig met voorbereiden van allerlei scenario’s,” zegt een woordvoerder van Schiphol Groep. “We zijn daarvoor afhankelijk van de behoefte van de luchtvaartmaatschappijen.”

“Eén van de scenario’s is dat we doorgaan op een manier die we ‘klein Schiphol’ noemen, waarbij we vluchten en reizigers concentreren op een aantal plekken zodat we delen van de luchthaven kunnen afsluiten. We gaan Schiphol zo inrichten dat we de gevolgen zoveel mogelijk kunnen beperken.”

Net als in de rest van het land is ook ‘achter de douane’ alle horeca dicht. De lounges zijn wel open om mensen op te vangen maar ook daar wordt geen eten en drinken geserveerd. Wel zijn de Grab & Fly-winkeltjes met voorverpakte etenswaren open.

De crisis treft ook veel; bedrijven die op Schiphol zijn gevestigd. Evenals andere luchtvaartbedrijven hebben afhandelaars Swissport, Aviapartner en facilitair bedrijf Axicom arbeidstijdverkorting aangevraagd. Schiphol liet eerder weten daar naar te kijken.

De regionale vliegvelden nemen nog geen operationele maatregelen. “Wij hebben fors minder vluchten,” zegt Eindhoven Airport. “Alles dat nodig is om de gevolgen te beperken, zullen we doen. Maar op dit moment zijn er nog geen plannen. Wel is er minder personeel in de terminal aanwezig.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden