Plus

LTO: polder deel Noordzee in voor landbouwgrond

Maak nieuw land in de Noordzee en gebruik het vooral voor landbouw. Dat plan lanceert Land- en Tuinbouworganisatie LTO Nederland. De ruimtelijke druk in Nederland is volgens LTO nog nooit zo hoog geweest.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

“Hoe benutten we de schaarse ruimte? Dat wordt dé discussie van het nieuwe kabinet,” zegt LTO-voorzitter Sjaak van der Tak. “Wij willen daar een nadrukkelijke rol in spelen. Laten we beginnen met een grondig onderzoek naar de mogelijkheden van nieuw land, bij voorkeur in de Noordzee. Die nieuwe polder van tienduizenden hectares biedt ruimte voor moderne en duurzame vormen van veehouderij, pootgoedteelt, groenten, bloemen en bollen. Vooral deze sectoren zitten verlegen om extra hectares.” Een locatie noemt Van der Tak niet. “Daar hebben we juist het onderzoek voor nodig. Maar de Waddenzee is in ieder geval uitgesloten.”

Het aantal boeren neemt al jaren af, Nederland telt nu 53.000 land- en tuinbouwbedrijven. Maar volgens de LTO hebben deze bedrijven juist meer grond nodig om op een duurzame en ook rendabele manier te blijven boeren. “Vergeet niet dat onze sector de afgelopen decennia alleen maar grond heeft ingeleverd. Stadsuitbreidingen, bedrijventerreinen, infrastructuur en de behoefte aan natuur, energie en recreatie eisen hun tol. Sinds de drooglegging van de Flevopolders is er geen landbouwgrond meer bijgekomen. Intussen kreeg jaarlijks bijna 8000 hectare landbouwgrond een andere bestemming. In de laatste 70 jaar was dat in totaal zo’n 500.000 hectare, zodat nu nog 1,8 miljoen hectare resteert.”

1 miljoen woningen erbij

Nu claims op de ruimte, bijvoorbeeld voor de bouw van een miljoen woningen, niet minder zullen worden, is het volgens de LTO tijd om in actie te komen. Van der Tak: “Veel boeren zijn bereid om bijvoorbeeld hun koeien meer buiten te laten lopen of ze willen aan de slag met bloemrijke akkerranden om zo de diversiteit te verbeteren. Maar dan heb je wel ruimte nodig. En die wordt steeds schaarser.’’

Om te voorkomen dat boeren en tuinders verder worden beperkt in groeimogelijkheden, is het volgens de LTO de moeite waard om een uitgebreid onderzoek te doen naar landwinning in de Noordzee. “Dan zou je een hoop ondernemers meer lucht kunnen geven.” Het gewonnen land hoeft volgens LTO niet alleen voor agrarische doeleinden te worden gebruikt. “Stedenbouw, recreatie en natuur kunnen er ook wel bij varen. Voor de land- en tuinbouw is dat ook goed, omdat het tot verminderde druk op de open ruimte leidt en een gunstig effect heeft op de grondprijzen.”

Van der Tak weet dat een Noordzeepolder qua haalbaarheid en financiering een project van de lange adem is, maar volgens hem is het de hoogste tijd om serieus onderzoek te doen. “Er zijn plannen om tot 2030 één miljoen huizen te bouwen in dit landje om de woningnood te stillen. Zogeheten inbreiding, dus bouwen binnen steden zelf, is een belangrijke eerste stap. Maar onze vrees is dat je het daarmee niet gaat redden, en dat er te veel landbouwgrond wordt opgeofferd. We moeten daarom ambitieuzer denken en handelen. Vandaar het plan voor landwinning in zee.’’

In zijn eerste visiedocument staan meer opvallende standpunten. Zo wil LTO een verbod op de aanleg van zonneparken op landbouwgrond. “Die zonnepanelen zijn een onnodige aanslag op het beschikbare land- en tuinbouwareaal. Ook jagen ze de grond- en pachtprijzen omhoog. Zeker zolang er ruimte beschikbaar is op daken van grotere gebouwen en op bedrijventerreinen, moet dit worden verboden.”

Verrommeling

De verrommeling van het landschap is Van der Tak een doorn in het oog. “Niet alleen die nieuwe energieparken, ook de bouw van grote distributie- en datacentra moet niet zomaar in open polderlandschap worden toegestaan. Concentreer zulke dozen daar waar al bebouwing is, bijvoorbeeld op bestaande industrieterreinen en maak optimaal gebruik van de ruimte.’’

Het woord herverkaveling valt ook. LTO stelt dat er landelijk gezien een investering van een paar miljard euro in herverkaveling moet worden gedaan. “Daarvoor is het nodig om grote en kleine verbeteringen aan te brengen in verkaveling, waterhuishouding en infrastructuur.”

De wens van LTO om meer landbouwgrond te creëren, wordt gedeeld door een meerderheid van de leden. Uit een steekproef onder 3372 LTO-leden blijkt dat meer dan de helft van de boeren en tuinders in ons land behoefte heeft aan meer grond, terwijl maar 5 procent wil gaan verkopen of verpachten. Meer dan 20 procent van de boeren die extra grond willen, is van plan om meer te gaan doen aan kringlooplandbouw, agrarisch natuurbeheer, waterberging, energiewinning en zorg- en recreatie. 70 procent vindt dat het areaal landbouwgrond niet meer mag krimpen en bijna 45 procent wil dat Nederland land gaat aanwinnen op zee.

Plan Noordzeeland niet nieuw

Er zijn in de recente geschiedenis vaker plannen bedacht om te bouwen in de Noordzee. Meest besproken is het idee om een vliegveld in zee te bouwen. Het plan werd uiteindelijk in 1999 door het toenmalige kabinet afgeblazen. En begin 2007 rondde het kabinet-Balkenende een studie af naar kustuitbreiding tussen Hoek van Holland en Scheveningen. Dat project bleek financieel niet haalbaar. Het laatste concrete plan was afkomstig van CDA-politicus Joop Atsma. Hij stelde veertien jaar geleden voor een nieuwe provincie in zee aan te leggen, met een grootte van maximaal 100.000 hectare. Ook dat project strandde op (financiële) haalbaarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden