PlusExclusief

Longartsen: ‘Misverstand dat gevaccineerden net zo goed in ziekenhuis terechtkomen’

Ongevaccineerden die met corona in het ziekenhuis belanden zijn gemiddeld twintig jaar jonger dan patiënten die wel zijn gevaccineerd. En: gevaccineerden die gezond zijn komen een infectie vrij goed door en belanden tot op heden bijna nooit in het ziekenhuis.

Longarts Leon van den Toorn, voorzitter van de longartsenvereniging NVALT. Beeld Jan de Groen
Longarts Leon van den Toorn, voorzitter van de longartsenvereniging NVALT.Beeld Jan de Groen

Dat stelt voorzitter van de Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT) Leon van den Toorn. Hij maakt zo korte metten met het volgens hem ‘wijdverbreide misverstand’ dat gevaccineerden net zo goed in het ziekenhuis kunnen belanden als ongevaccineerden.

Als er iemand is in Nederland die het direct merkt als de coronabesmettingen stijgen, is het de voorman van de longartsen wel. “Een week of drie, vier na het loslaten van de maatregelen zag je het gaan in de ziekenhuizen.” Van den Toorn wijst met zijn vinger naar het plafond van het Erasmus MC. “We hoopten dat we een minder heftige stijging zouden zien, dat die pas in januari zou zijn.”

Het lijkt valse hoop. De ziekenhuizen stromen steeds voller.
“Dat klopt. Mensen met Covid-19 zijn nu eenmaal patiënten met een acute ziekte, tegen wie je niet kunt zeggen: kom over drie weken maar terug. Alleen: je kunt ook niet alle ingrepen die eigenlijk binnen een paar weken moeten, eindeloos blijven uitstellen. We probeerden niet-spoedoperaties door te laten gaan, maar dat is nu niet meer te houden.”

Een paar weken geleden was 80 procent ongevaccineerd in het ziekenhuis. Nu is dat 50-50. Stellen vaccins teleur?
“Ik kan het nut van vaccins niet genoeg benadrukken. Als er niet gevaccineerd zou zijn, zou het volkomen uit de hand lopen. Dan zou de situatie honderd keer erger zijn dan nu. De mensen die gevaccineerd in ons ziekenhuis liggen, hebben bijna allemaal wat. Ze hebben een afweerstoornis, denk aan transplantatiepatiënten, nierfunctiestoornissen of ernstig overgewicht. Óf het zijn mensen van 75 met hartlijden, longlijden, of mensen die anderszins een zwakkere gezondheid hebben. De gevaccineerden die gezond zijn verdragen een infectie vrij goed en belanden tot op heden bijna nooit in het ziekenhuis. Ongevaccineerden die in het ziekenhuis liggen zijn gemiddeld twintig jaar jonger: rond de vijftig, in plaats van rond de zeventig.”

Toch worden de cijfers over die verhouding massaal genoemd als argument tegen prikken.
“Dit is ook precies waar wij bang voor zijn, dat deze cijfers uitgelegd worden als: zie je wel, het maakt niet uit of je gevaccineerd bent, want de verhouding is 50-50. Het is echt een wijdverbreid misverstand dat je als gevaccineerde net zo goed in het ziekenhuis kunt komen als een ongevaccineerde. Dat is niet het juiste plaatje. Stel: van de honderd mensen zijn negentig mensen gevaccineerd en tien niet. Van allebei die groepen liggen er vijf in het ziekenhuis. Dat lijkt 50-50, maar het is bij de ene groep vijf op de tien en bij de andere groep vijf op de negentig. Vaccineren werkt nog steeds heel goed, maar na verloop van tijd neemt de effectiviteit iets af.”

Toch wil 10 procent van de Nederlanders écht geen prik.
“Bij iedere ongevaccineerde die wordt opgenomen in het ziekenhuis met een ernstige covidinfectie denken we: diegene had dat kunnen voorkomen. Ik vind dat heel frustrerend. Dan moet je ook niet gek opkijken als de regering daar maatregelen voor bedenkt. Door je niet te laten vaccineren kun je onze ziekenhuiszorg extra in de problemen brengen.”

Welke patiënten blijven u bij?
“Patiënten die er echt slecht aan toe zijn en die nog geen vaccinatie hadden genomen, omdat ze twijfelden. Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond bijvoorbeeld, krijgen verhalen via familie of kennissen over dat je onvruchtbaar zou worden of andere schade op zou lopen. Tegen hen zeg ik soms: kijk naar dokters en verpleegkundigen. Als wij zouden denken dat vaccineren niet veilig was en bijwerkingen geeft, zou toch nooit 99 procent zich laten vaccineren?”

Ongevaccineerden hebben het vaak over vaccinatieschade, zien jullie die?
Zeer overtuigd: “Nee, niet. Nee, niet. Alleen heel af en toe krijgen mensen een allergische reactie. Dus dat wel. Maar de voordelen zijn zoveel groter. Wij zien juist dat vaccineren heel veilig is. En ik heb geen aandelen in vaccins, dat is gewoon een medische conclusie. Mensen die ongevaccineerd in het ziekenhuis belanden, hebben nagenoeg allemaal spijt van hun eerdere besluit.”

Gaan jullie daar het gesprek over aan?
“Het is niet zo dat we ze het hemd van het lijf vragen: heb je spijt, heb je spijt, heb je spijt? We bekijken dat wel steekproefsgewijs. Vaak horen we: ik ben dom geweest, ik zie nu wat het betekent om met corona in het ziekenhuis te liggen en te vechten voor mijn leven. De beslissing om niet te vaccineren heeft consequenties voor ons allen. Ook voor de maatregelen die moeten worden genomen. Óf we gaan iets met 2G doen, beperkingen opleggen aan degenen die ongevaccineerd zijn. Óf we laten dat los en zien af en toe weer een grote golf met besmettingen waardoor we weer in volledige lockdown moeten. Kies maar. Dat is niet makkelijk. Natuurlijk kun je alsnog in het ziekenhuis belanden als je gevaccineerd bent, maar die kans is dertig keer kleiner.”

Hebben we een zorginfarct?
“In Limburg hebben we pas gezien dat het helemaal volliep. Stel, op de eerste hulp liggen mensen die je nergens kwijt kunt, dan gaat het mis. Of als een heleboel mensen op je afdeling steeds zieker worden en je intensive care is vol, dan loopt het ook vast. Dat is een zorginfarct. Als longartsen zeggen wij: de situatie is echt heel nijpend momenteel. Dit gaat niet eindeloos goed.”

Wat dan?
“Uiteindelijk moeten we bijvoorbeeld bedden op de gang zetten of doet één verpleegkundige niet vier maar acht bedden. We gaan dan overleggen met verpleeghuizen: jongens, help ons, we moeten mensen overplaatsen. En ook met huisartsen: sorry, maar deze patiënt willen we graag naar huis laten gaan. Dan wordt het balanceren. De kwaliteit mag op zo’n moment misschien 1 procent minder worden, maar natuurlijk geen 20 procent.”

Honderden traumapatiënten kwamen tijdens de eerste golf verkeerd terecht en zijn overleden.
“Die cijfers ken ik niet, dus ik vind het lastig om daarop te reageren.”

Zijn er lichtpuntjes?
“Ja, er is ook goed nieuws.” Hij benoemt niet alleen de geleidelijk stijgende vaccinatiegraad, maar ook de verbeterde behandeling van Covid-19-patiënten. “Heb je nog een uurtje?” lacht de longarts, die onderzoeksgegevens van bijvoorbeeld nieuwe covidpillen bestudeert. Met een team specialisten adviseren zij ziekenhuizen. “Er zijn virusremmers in aantocht die absoluut veelbelovend lijken. Molnupiravir onder andere, een middel dat in Engeland al een voorlopige toelatingsstatus heeft. We bekijken daarvan nu de studieresultaten. Eerder hebben we bij behandelingen snel gezegd: doe maar. Korte tijd later bleek dan dat het toch minder goed werkte dan gedacht. Maar we komen pas met gericht advies als de eerste resultaten goed genoeg zijn. Met die behandeling hoop je dat mensen thuis mild ziek kunnen zijn en niet doodziek in het ziekenhuis belanden.”

Willen ongevaccineerden die medicijnen wél?
“Ja.” Hij blijft even stil. “Daar hoor ik ze niet over klagen. Nee. Je kunt je zeer afvragen: waarom willen mensen dat wel, en een vaccin niet? Dat is een goede vraag.”

Overleggen jullie met patiënten over het gebruik van dergelijke middelen?
“Nee, eigenlijk niet. Kijk, je moet het wel zeggen als het nieuwe behandelingen zijn die soms nog niet officieel geregistreerd zijn, dan mag de patiënt uiteraard meebeslissen over die behandeling. Maar ik heb nooit een patiënt gehad die zei: ik wil die behandeling niet. Een doodzieke patiënt zet blijkbaar minder vraagtekens bij een nieuwe behandeling die geadviseerd wordt in het ziekenhuis.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden