PlusAnalyse

Lockdown is ook ‘zure appel’ voor Rutte zelf

In een inktzwarte kerstboodschap kondigde premier Mark Rutte vanuit het Torentje de maatregelen aan waar hij tot nu toe niet aan wilde. ‘We moeten door deze heel zure appel heen bijten voordat het weer beter wordt.’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Hij had zo gehoopt dat zijn vorige televisietoespraak in maart de laatste zou zijn. Maar onder het oog van de natie moest Rutte vanavond doen wat hij al negen maanden lang niet wil: een totale lockdown afkondigen.

Alles wat hij tot nu toe juist níet wilde afkondigen, deed hij nu wel. Winkels dicht? Dat deden wij niet dit voorjaar. Andere landen weliswaar, maar wij hadden een intelligente lockdown. Scholen dicht? Dat zou echt alleen de állerlaatste optie zijn. De gevolgen voor kinderen van de vorige schoolsluiting waren té groot.

En nu moest het toch. Met een toespraak, in plaats van een persconferentie, onderstreept Rutte nog eens: het is menens.

Hink-stap-sprong

Waar het kabinet een week geleden nog hoopte dat strengere maatregelen uit konden blijven, ging het de afgelopen dagen in hink-stap-sprong richting een pakket maatregelen dat nog strenger is dan dat van maart. “Maar dan op anabolen,” verzucht een medewerker. Het aantal besmettingen liep de afgelopen dagen té snel op. En tijdens in inderhaast ingelast Catshuisoverleg van zondag schrok iedereen zich rot van de boodschap de RIVM-baas Jaap van Dissel had voor de aanwezige ministers: er dreigt een covid-explosie als niet radicaal wordt ingegrepen.

Dat doet pijn bij het toch al coronavermoeide Nederland, weet Rutte. Dit was dan ook het zwartste scenario dat de premier in de draaiboeken had.

Vijf weken lang gaat het land nagenoeg op slot. Alles om het virus eronder te krijgen. Hoe ongunstig dat ook uitkomt met Kerstmis en de jaarwisseling in aantocht.

Om de ernst te markeren, sprak Rutte direct tot Nederlanders, via een televisietoespraak. Om zorgmedewerkers te prijzen. Om burgers op te roepen om te zien naar wie eenzaam of gestrest is. Om ondernemers uit te leggen waarom het nodig is hun nering stil te leggen.

Tandvlees

Net als in zijn toespraak op 16 maart probeert Rutte ook dit keer het land moed in te spreken: “We komen hier doorheen. Met elkaar. En voor elkaar.” Maar waar Rutte toen nog zei te willen voorkomen ‘dat het land helemaal op slot gaat’, komt er nu een totale-lockdown-voor-5-weken.

Het zegt veel over de penibele situatie waarin het land alsnog is beland. Zestig coronadoden per dag, bijna 9000 besmettingen per dag, en een zorgsysteem dat kraakt in zijn voegen. “De realiteit is dat inmiddels meer dan een miljoen reguliere behandelingen in het ziekenhuis zijn uitgesteld. het zal je maar overkomen.” Personeel loopt al maanden op zijn tandvlees.

Controleren, indammen, uitsmeren, afvlakken: eigenlijk is niets helemaal uit de verf gekomen.

En dus gaat bijna alles dicht: van scholen tot sauna’s, van pretpark tot bouwmarkt. Op vakantie gaan in eigen land wordt ontmoedigd nu hotels geen eten of roomservice meer mogen aanbieden. Alle overdekte sportlocaties dicht. Op straat nog maar met zijn tweeën lopen, thuis nog maximaal twee bezoekers. Alles om te voorkomen dat mensen elkaar kunnen besmetten.

Economische schade

De economische schade zal enorm zijn als duizenden zaken de deuren moeten sluiten. Juist met de feestdagen. Ter illustratie: sommige juweliers halen 40 procent van hun jaaromzet in de laatste weken van het jaar.

Nu al heeft het kabinet voor bijna 40 miljard euro aan steunmaatregelen afgekondigd om zo veel mogelijk banen te redden en faillissementen te voorkomen. Daar komt nu een nog nauwelijks te behappen schep op.

Rutte: “We maken nu iets mee dat ongekend is, iets dat groter is dan we ooit in vredestijd hebben meegemaakt, en toch slaan we ons er doorheen.”

Begrip

Dat niet iedereen begrip heeft voor die boodschap, is niet vreemd. Vorige week nog lekte een interne memo van Economische Zaken uit met de conclusie dat heropening van de horeca zou leiden tot een daling van het aantal besmettingen. Het bleken ambtelijke verzinsels, niet gestaafd door bevindingen van het RIVM.

Rutte nam er afstand van, maar het maakte wel duidelijk dat het kabinet intern verdeeld is over de draconische maatregelen. Datzelfde kabinet vraagt nu om begrip bij burgers voor het platleggen van het land. Een deel van de Tweede Kamer zal vandaag dan ook geen spaan heel laten van het kabinetsbeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden