PlusUitleg

Licht aan het einde van de coronatunnel? Nee, crisis op crisis op crisis

Minister-president Mark Rutte en de Italiaanse premier Giuseppe Conte eerder dit jaar. De twee regeringsleiders steggelen over hoe een eurocrisis moet worden afgewend.Beeld ANP/Sem van der Wal

Schijnt er eindelijk weer wat licht aan het einde van de coronatunnel, blijkt er naast de huidige economische crisis ook het risico te zijn op een nieuwe bankencrisis – en misschien zelfs een eurocrisis.

1. Wat is er aan de hand?

Het Centraal Planbureau (CPB) presenteerde in maart zijn voorspellingen voor de postcoronatijd. Vier scenario’s, van somber tot inktzwart, over de krimp van de economie, de domper op onze koopkracht, de stijging van de werkloosheid en het tempo van herstel.

Het CPB concludeerde toen al dat de coronacrisis grote financiële problemen kan veroorzaken, zowel bij consumenten als bij bedrijven. Doordat wij als consumenten de afgelopen maanden minder uitgeven – uit somberheid, twijfel over onze toekomst of omdat we ontslagen zijn – krijgen bedrijven minder geld binnen.

Die hebben het toch al moeilijk, omdat ze ook te maken hebben met sluitingen, of beperkingen vanwege de 1,5 metermaatregelen.

Nu kunnen de meeste bedrijven aankloppen bij de overheid en bij de banken, die beloofd hebben toeschietelijk te zijn. Maar dat is volgens het planbureau niet voldoende. Een kwart van de kleine en middelgrote bedrijven – het fundament onder het bedrijfsleven – heeft volgens het CPB zelfs met overheidssteun nog zeker 7 miljard euro extra financiering nodig als de omzetten nog een halfjaar wegvallen.

Vaak zijn dat bedrijven die al leningen en kredieten bij banken hebben lopen. Gaan ze over de kop, dan zijn de banken hun geld kwijt. Die kunnen daardoor minder uitlenen aan bedrijven die kapitaal nodig hebben, die daardoor failliet kunnen gaan – een neerwaartse spiraal die uiteindelijk tot een volgende bankencrisis kan leiden.

2. Wat gebeurt er als banken in de ­problemen komen?

Als dat de ‘systeembanken’ ABN Amro, ING en Rabobank treft, kan de overheid niet anders dan die te hulp schieten. Dat geldt eventueel ook bij andere geldschieters, zoals na 2008 onder meer gebeurde bij NIBC en Leaseplan. Daardoor loopt de overheidsschuld verder op, moet er wellicht worden bezuinigd en belastingen worden verhoogd. Daardoor geven we nog minder uit – en is een nieuwe neerwaartse spiraal geboren.

Zo’n vaart loopt het vooralsnog niet. De Nederlandse banken staan er sterker voor dan in 2008. Ze houden meer geld achter de hand voor onvoorziene tegenslagen en hebben nog altijd minder probleemleningen op hun balans staan dan in 2008.

3. Hoe kan een bankencrisis worden voorkomen?

Alles staat of valt volgens het CPB met de duur van de overheidssteun aan bedrijven. Wordt die te snel afgebouwd, dan zullen bedrijven meer moeten leunen op de goedgeefsheid van banken. Maar worden de steunmaatregelen te kwistig of te lang volgehouden, dan is het risico groot dat er veel gemeenschapsgeld verbrandt met het overeind houden van bedrijven die eigenlijk geen bestaansrecht hebben.

Het kabinet zal de komende maanden ragfijn moeten analyseren wanneer het moet steunen en wanneer het moet stoppen.

4. En dit kan leiden tot een eurocrisis?

Het zijn momenteel geen optimisten bij het Centraal Planbureau. Als de coronarecessie langer duurt, kunnen in de eurolanden extra overheidsuitgaven en oplopende schulden bij bedrijven en banken tot een nieuwe eurocrisis leiden. Dat gebeurde tijdens de vorige crisis met Griekenland, Portugal en Ierland. Nu staat vooral het financiële systeem van Italië en Spanje er wankel voor.

Over Europese plannen om zo’n eurocrisis af te wenden, wordt nu binnen de Unie gesteggeld. Nederland is tegen een blanco cheque in de vorm van giften en coronaobligaties aan de zwaarst getroffen economieën en pleit – met Oostenrijk, Denemarken en Zweden – voor leningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden