PlusNieuws

‘Levensgevaarlijk’: rookmelder voor helft Nederlanders onhoorbaar

Bij veel rookmelders heeft het alarmsignaal zo’n hoge frequentie dat de helft van de bevolking er finaal doorheen slaapt. Specialisten hebben beleidsmakers al gewaarschuwd dat de melders door veel Nederlanders niet worden gehoord, maar daar werd niet naar geluisterd.

Frans Boogaard
Per 1 juli moeten alle huizen op elke verdieping een rookmelder hebben, besloot het kabinet eerder.  Beeld Ramon van Flymen/ANP
Per 1 juli moeten alle huizen op elke verdieping een rookmelder hebben, besloot het kabinet eerder.Beeld Ramon van Flymen/ANP

Overheden stellen wel eisen aan de geluidssterkte van rookmelders, maar niet aan de toonhoogte. Een misser van jewelste, zegt audiologisch deskundige René van der Wilk, zeker nu de plicht om op elke etage minstens één rookmelder te hebben per 1 juli van alleen nieuwbouw is uitgebreid naar alle woningen.

Australisch onderzoek wees in 2009 al uit dat van rookmelders met een hoge frequentie maar 44 procent van de proefpersonen wakker werd, van rookmelders met een lage frequentie 92 procent. “Daarmee red je dus meer mensenlevens,” aldus Van der Wilk. CDA-Europarlementariër Toine Manders is geschokt. Hij kaart de zaak dinsdag aan bij Thierry Breton, eurocommissaris voor de interne markt, en wil snel maatregelen, ‘voordat er doden vallen’.

Lagere frequentie eisen

De bevindingen van Van der Wilk sporen met die van het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid. Dat noteerde in 2015 in een officieel advies: “De huidige geluidsfrequentie van rookmelders (met een toonhoogte van 3100 hertz) is niet optimaal om zoveel mogelijk slapende mensen bij brand te wekken.” En dan: “Zo blijkt dat bijna de helft van de jongvolwassenen in diepe slaap, slechthorende volwassenen en bijna alle kinderen (6 tot 15 jaar) bij de gangbare frequentie niet wakker worden. Het advies aan de wetgever is dan ook om een lagere geluidsfrequentie – bijvoorbeeld 520 hertz – te eisen.”

Binnenlandse Zaken gaat niet in op de vraag waarom het kabinet het NIPV-advies naast zich neerlegde en waarom het rookmelders verplicht stelt waarvan het alarmsignaal maar de helft van de gebruikers bereikt, terwijl er betere melders verkrijgbaar zijn. Dat kinderen, jongvolwassenen en volwassenen het signaal niet horen ‘betekent niet dat het niet zinvol is om de gangbare rookmelders op te hangen,’ meldt het ministerie. Dat verwijst verder naar een Europese productnorm ‘die alleen een bovengrens stelt van 3500 hertz’. Lidstaten kunnen echter eigen regels opstellen.

Herontdekking

De herontdekking dat de gangbare brandmelder een op de twee mensen niet wakker maakt, komt van Europarlementariër Manders. Tijdens het strijken hoorde zijn vrouw een paar weken niet dat het strijkijzer alarm sloeg, naar even later bleek wegens een leeg waterreservoir. Manders: “Ik ben me gaan oriënteren, en ontdekte dat heel veel huishoudelijke apparaten – magnetrons, waterkokers, inductie-kookplaten – alarmsignalen met een hoge frequentie hebben. En dat veel vooral oudere mensen die hoge tonen niet horen.”

Manders stelde daarover afgelopen donderdag schriftelijke vragen. Een dag later kwam hij erachter dat voor rookmelders hetzelfde geldt. “Dat is natuurlijk pas echt levensgevaarlijk. Ik wil dat dit nationaal en Europees snel wordt onderzocht.”

Een stokdove uit bed knallen

Bij de industrie is het frequentieprobleem al veel langer bekend. Wouter Puijk van FireAngel, een van de grotere leveranciers in de Benelux, kan er plastisch over vertellen. “Wij hebben alles in huis. Genoeg exotische apparatuur om ook een stokdove uit zijn bed te knallen. We kunnen zorgen dat er van alles gaat trillen, de rolluiken opengaan, de lampen gaan knipperen.”

En ja, ook de door het NIPV aanbevolen 520 hertz rookmelders kan hij leveren. “Alleen wíl niemand die omdat ze duurder zijn en er een toeter aan hangt ter grootte van een plafondlamp. Als mensen kunnen kiezen tussen een alarm van nog geen twee tientjes en een van 139 euro, dan is wel duidelijk wat ze nemen.”

Toprisico

Puijk vindt dat de wetgever meer steken laat vallen. Die ziet nog steeds de keuken als toprisico, terwijl – zegt hij – de slaapkamer al jaren gevaarlijker is, omdat jong en oud met i-pads en telefoons het bed induiken. Bovendien zijn rookmelders ’s nachts het belangrijkst. “Overdag ben je je eigen rookmelder. Ontstaat er dan een klein brandje, dan kun je dat zelf blussen. Maar toch schrijft de overheid, anders dan in diverse Duitse deelstaten, maar één rookmelder per etage voor, meestal op de gang en niet op de slaapkamer.”

Van der Wilk: “En dan is ook de slaapkamerdeur nog vaak dicht, tegen tocht of de kat. Onderzoek wijst uit dat mensen vanaf 60 bij een frequentie van 3000 hertz al snel 20 decibel gehoorverlies hebben, en dat neemt verder toe met de leeftijd. Met de rookmelder op de gang is het dan of er iemand naast je bed staat te fluisteren.” Ook het NIPV, dat onverkort achter zijn advies van 2015 blijft staan, onderstreept het belang van melders in alle leefruimten.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden