PlusInterview

Leijten over notulen: ‘Alles wordt geprobeerd om kritische Kamerleden in het hok te krijgen’

Haar motie van afkeuring ontlokte binnenskamers een opvallende klaagzang bij minister Wouter Koolmees en collega's, zo blijkt uit de maandag gepubliceerde notulen. SP-Kamerlid Renske Leijten over het mopperende kabinet, de ‘nieuwe tegenmacht’ en parlementaire concurrentie.

Leijten tijdens het debat over het aftreden van het kabinet naar aanleiding van de toeslagenaffaire.  Beeld ANP
Leijten tijdens het debat over het aftreden van het kabinet naar aanleiding van de toeslagenaffaire.Beeld ANP

De vrijgegeven staatsgeheime verslagen lezen voor Leijten als één grote ‘Operatie Beperk de Schade’. Het is niet dat het kabinet problemen bij de Belastingdienst bewust laat woekeren of Toeslagenouders eigenhandig probeert te ruïneren, maar het dominante geluid in de Trêveszaal lijkt het gemopper over kritische Kamerleden.

“Het gaat vooral over het temperen van Kamerleden, over politieke strategie. Het managen van de beeldvorming lijkt belangrijker dan het helpen van mensen.” Leijten was lid van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) en trok jarenlang samen met CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt op bij het ontrafelen van het schandaal. Behalve Leijten gaan in de ministerraad ook Omtzigt en VVD-Kamerlid Helma Lodders over de tong als ‘activistisch’ of lastig.

De coalitiediscipline moet hen door eigen ministers nog maar eens worden uitgelegd, vinden bewindspersonen als Koolmees, Hoekstra, Ollongren, Slob en Rutte. Veel van hen pleiten nu hartstochtelijk voor een 'nieuwe bestuurscultuur’.

Wat denkt u als u dat allemaal leest?

Dan denk je vooral: wat zijn al die mooie woorden van Rutte en Kaag waard over nieuw leiderschap en tegenmacht? Er voltrekt zich een schandaal waar ze bij zitten, staatssecretaris Menno Snel biecht dat op, vervolgens wordt er vooral nagedacht over het beheersen van de beeldvorming. En nu ik de stukken weer zie, besef ik opnieuw hoeveel bewindspersonen al wisten terwijl wij in de Kamer nog aan het vechten waren voor meer informatie. Op het ministerie van Financiën was een crisisteam opgetuigd, er lagen memo's, er waren al zorgen over het registreren van de tweede nationaliteit. Dat alles speelde en wij moesten strijden voor iedere snipper informatie. Daar lag ik vannacht weer wakker van.”

In het kabinet wordt geklaagd dat coalitiepolitici samen met u ‘strijden’ tegen het kabinet. VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen zegt: ‘Het is niet acceptabel dat coalitiefracties een scherper standpunt innemen dan oppositiefracties'.

We moeten af van dat monisme dat coalitiepartijen automatisch in de pas lopen met het kabinet. Vaak worden Kamerleden ‘voorbewerkt’ in de hoop dat besluiten beter vallen. Maar als diezelfde Kamerleden dan kritisch blijven, klinkt het van: dan geven we ze geen informatie meer. Zo werkt het toch niet?”

Het kabinet wordt wel verweten vooral met beeldvorming bezig te zijn, maar uit de notulen en andere voorbeelden blijkt dat Kamerleden soms ook erg gericht zijn op scoren. Trekt u zich dat aan?

“Er is concurrentie, tuurlijk. Toen wij een meldpunt voor gedupeerden openden, was Pieters (Omtzigt, red.) eerste reactie: ‘dit is oud nieuws'. Later trokken we samen op, dat doe ik altijd graag. Ik vind het ook niet erg als mijn naam niet onder een motie komt als daarmee de kans toeneemt dat deze het haalt. De cultuur moet ook wel anders: nu zijn plannen of vragen van buiten de coalitie voor anderen vaak per definitie niet serieus te nemen. Daar moeten we vanaf, Kamerleden moeten ook niet denken: dit is mijn onderwerp.”

Op 12 juli 2019 klaagt minister Koolmees over 'de gezamenlijke strijd' van coalitiepartijen met Leijten. De minister is 'zeer ontstemd'. Beeld Ministerie van Algemene Zaken
Op 12 juli 2019 klaagt minister Koolmees over 'de gezamenlijke strijd' van coalitiepartijen met Leijten. De minister is 'zeer ontstemd'.Beeld Ministerie van Algemene Zaken

Tonen de notulen aan dat het kabinet de Tweede Kamer heeft bedonderd?

“Ik vind het zorgelijk dat het kabinet de informatieplicht niet nakomt, die is verankerd in de Grondwet en op dit dossier via een motie nog eens benadrukt. Dat je dan terughoudend omgaat met informatieverstrekking strookt daar totaal niet mee, dat hoort gewoon niet. Dat zal in het Kamerdebat donderdag wel terugkomen.”

Over het lekken van de stukken: daar wordt aangifte tegen gedaan. U heeft ontkend het lek te zijn, al wordt wel naar u en collega's uit de onderzoekscommissie Kinderopvangtoeslag gewezen als potentiële bron.

“Ze doen maar, van alles wordt geprobeerd om kritische Kamerleden in het hok te krijgen, te temperen of wat ze noemen ‘sensibiliseren’. Wij kregen alleen de geobjectiveerde verslagen, die moesten ook weer terug naar het ministerie van Financiën. En op zich logisch hoor, dat ze aangifte doen van een lek, maar het is weer eens meten met twee maten. Hele begrotingen lekken uit, coronabeleid ook, en alleen hiervan wordt dan een nummer gemaakt.”

Demissionair minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) en Renske Leijten (SP) tijdens een vragenuur.  Beeld ANP
Demissionair minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) en Renske Leijten (SP) tijdens een vragenuur.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden