Lastige insecten uit verre landen zijn in opmars

Beeld Shutterstock

Exotische insectensoorten zijn in opmars. Er liggen ergere plagen op de loer dan de ongemakken met de eikenprocessierups, waarschuwen experts.

We zijn wel iets gewend: papiervisjes, mieren, motten, broodkevers, bedwantsen, wespen en zelfs kakkerlakken zijn onderdeel van de Nederlandse huis-tuin-en-keukeninsecten, zoals de Amsterdamse GGD-bioloog Jan Buijs ze noemt. Maar daar blijft het al lang niet meer bij.

Mede door de klimatologische veranderingen is de insectenpopulatie uitgebreid met soorten van exotische herkomst als de bladpootrandwants, het mediterraan draaigatje en het veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje. De eikenprocessierups uit Noord-Brabant en Limburg vormt de absolute climax. De stad ziet er deze zomer drie keer zoveel van als vorig jaar.

10

De brandende haartjes van de eikenprocessierups kunnen tien milimeter lang worden.

“Die plaag was te voorkomen geweest,” zegt Bastiaan Meerburg, directeur van de Stichting Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) in Wageningen. Hij signaleerde de opmars vorig jaar al. “Toen hadden gemeenten moeten ingrijpen.” Zijn waarschuwende brief had geen effect. Het gevolg: overal eikenprocessierupsen. Door de hitte en harde wind vallen ze uit de bomen en kruipen ze over de grond. “Behalve dat ze de huid flink irriteren doen ze bij mensen weinig kwaad,” zegt Meerburg. Net als Buijs maakt hij zich meer zorgen over de tijgermug, die door goederentransporten uit China en Japan als larve naar Nederland is ‘gehaald’.

Knokkelkoorts

“Die soort mug kan ziektes overbrengen, de knokkelkoorts bijvoorbeeld. Dat wil je echt niet,” zegt Meerburg die erop wijst dat de mug al jaren in Nederland leeft. “We moeten alles op alles zetten om die muggen te doden.”

Niet alleen mensen zijn gebaat bij bestrijding van exotische fauna. De Amerikaanse rivierkreeft, die al is gespot in de Amsterdamse grachten, is funest voor het andere leven daar.

“Deze kreeft eet alle planten op en daarmee verdwijnt de zuurstof in het water. Het gevolg: vissen leggen het loodje. Dat is bij meer exotische dieren het geval. Ze verstoren het Nederlandse ecosysteem. Dat zie je bij het mediterraan draaigatje. Voor mensen is het vervelend, ze worden gebeten, dat doet even pijn. Voor de Nederlandse wegmier zijn de gevolgen erger. De meterslange koloniën die zich nu vormen, bestaan soms uit wel een miljoen mieren. Die verdringen de inheemse soort. Dan is er nog de overlast voor mensen die hun tuin zien verzakken. Sommigen gooien er bij gebrek aan beter maar kokend water over. Ik raad mensen altijd aan een professional in te schakelen om de dieren uit te roeien.”

Of er ook nog een ethisch vraagstuk met het bestrijden van hinderlijke dieren gepaard gaat? “Zeker,” zegt Meerburg die ook lesgeeft in ethiek van dierplaagbeheersing. “Het belangrijkste is preventie. Als je voorkomt dat er een plaag ontstaat, hoef je ook minder dieren te doden. Zo simpel is het.”

Mediterraan draaigatje

Draaigatje - Tapinoma nigerrimum Beeld -

Het mediterraan draaigatje (Tapinoma ­nigerrimum) is een ware uitdaging voor bestrijders. Het dier uit het Middellandse Zeegebied vormt koloniën van tientallen meters lang waarin soms wel miljoenen mieren verenigd zijn. De draaigatjes graven diep en soms zo veel dat stoepen of tuinen verzakken. Ook flora en fauna ondervinden last van het draaigatje. De gewone zwarte wegmier bestrijdt bladluis in tuinen, maar het draaigatje maakt die werkzaamheden onmogelijk. Het KAD adviseert niet zelf te proberen dit insect uit te roeien, maar professionals in te schakelen voor een effectieve bestrijding.

Bladpootrandwants

Bladpootrandwants Beeld Shutterstock

De bladpootrandwants (Leptoglossus occidentalis) komt oorspronkelijk uit Noord- en Midden-Amerika. In 1999 werd het insect voor het eerst in Italië gespot en sindsdien heeft het beest in hoog tempo terrein veroverd in de rest van Europa. De warme zomer van 2018 betekende een heus piekjaar voor het diertje, dat zich menigvuldigt bij tropische temperaturen. De wants heeft een steeksnuit, maar gebruikt die zelden om gif te injecteren. Tot op heden is in Nederland alleen de onschuldige variant van de bladpootrandwants gesignaleerd. Ernstiger is de verwante soort in Zuid-Amerika die de ziekte van Chagas overdraagt. 

Tijgermug

Tijgermug Beeld Shutterstock

De Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) komt uit Zuidoost-Azië. Waar bij andere insecten naar klimaatverandering gewezen kan worden als oorzaak van de grote overtocht, is deze mug door het toedoen van mensen naar Europa en Nederland gekomen. De eieren en larven reizen mee in transporten van de kamerplant Lucky Bamboo en in tweedehands banden. Als de tijgermug steekt, kan hij ziekten en virussen overdragen, waaronder de knokkelkoorts. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu spreekt van een verwaarloosbare kans, maar de overheid reageert op meldingen door de muggen gelijk uit te roeien. 

Eikenprocessierups

Eikenprocessierups Beeld Getty Images/iStockphoto

De eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) is op weg een eikenprocessievlinder te worden. Het insect komt in april de cocon uit als een oranjekleurige rups en wordt snel grijs-groen met een lichte streep aan beide zijkanten. De rups brengt geen ziektes over, maar zorgt wel voor lichamelijke ongemak: de witte brandhaartjes zorgen voor huidirritaties en jeuk. Wie dit overkomt kan het beste zo snel mogelijk heet douchen. Ga ook met een kledingroller over de huid en kleren om alle haartjes te verwijderen. Ze kunnen 10 millimeter lang worden. Tegen de jeuk kan het helpen de huid vet te houden.

Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje

Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje Beeld Shutterstock

Het veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje (Armonia axyridis) uit Zuidoost-Azië is circa twintig jaar geleden naar Europa gehaald als biologische bestrijder van bladluis. Aanvankelijk werd gedacht dat de tropische gast de Hollandse winter niet zou doorkomen, zodat de populatie vanzelf beheersbaar zou blijven. Dat liep anders af. Ook dit lieveheersbeestje bleek wintervast en al snel kwam de ware aard naar voren: het lustte behalve bladluis ook de planten die het moest beschermen en het verdreef inheemse soortgenoten. Voor mensen vormt dit insect met zijn schattige uiterlijk geen gevaar.

Kennen we al

Behalve de nieuwe exotische insecten die nu onder een vergrootglas staan, kent Nederland ook al ingeburgerde insecten. Ze worden zelfs de huis-tuin-en-keukeninsecten genoemd.

- Motten
- Muggen
- Papiervisjes
- Kakkerlakken
- Mieren
- Teken
- Broodkevers
- Wespen
- Kevers
- Bedwantsen

Lees ook: Een beest in bed 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden