PlusUitleg

Langer wachten tussen twee coronaprikken, kan dat zomaar?

Door anders om te gaan met de vaccinvoorraden en met de periode tussen de twee prikken wil het kabinet sneller gaan inenten tegen het coronavirus. De mitsen en maren op een rij. 

De periode tussen de eerste en tweede prik van het vaccin van BioNTech/Pfizer gaat van drie naar zes weken.  Beeld ANP
De periode tussen de eerste en tweede prik van het vaccin van BioNTech/Pfizer gaat van drie naar zes weken.Beeld ANP

1. De vaccinatiestrategie wordt weer aangepast. Wat verandert?

Twee dingen: de periode tussen de eerste en tweede prik van het vaccin van BioNTech/Pfizer gaat van drie naar zes weken. En het uitgangspunt dat iemand pas een oproep voor vaccinatie krijgt als zowel de eerste als de tweede dosis op voorraad is, wordt losgelaten. De voorraad hoeft niet langer 100 procent te zijn. Vijftig procent is voldoende.

2. Wat zijn de voordelen?

Die staan opgesomd in een gezamenlijk advies van het Outbreak Management Team (OMT) en de Gezondheidsraad aan minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge. Idee is dat in kortere tijd meer mensen kunnen worden ingeënt, erop vertrouwend dat de toegezegde leveranties tijdig arriveren. Het betekent dat waarschijnlijk volgende week het inenten van thuiswonende mensen boven de 90 begint. In het oorspronkelijke schema waren zij pas half februari aan de beurt.

3. Zitten er nadelen aan?

Er zijn maar heel weinig data over de effectiviteit van het vaccin bij uitstel van de tweede prik. Producent Pfizer waarschuwt in ieder geval dat de bescherming na zes weken vermindert. Zeker als de vaccinleverantie stokt, kan dat een risico zijn. Deze week bijvoorbeeld, levert het bedrijf 92.000 doses aan, in plaats van de toegezegde 155.000 doses. Vanaf volgende week moeten de leveranties weer op het beloofde niveau liggen en arriveren – als het goed is – een krappe 190.000 doses. Desalniettemin noemde Pfizerdirecteur Marc Kaptein woensdagavond bij Op1 de nieuwe strategie ‘begrijpelijk’.

4. Hebben andere landen ervaring met deze vaccinatiestrategie?

Vanwege de opmars van de Britse variant rekken ze in het Verenigd Koninkrijk de periode tussen de twee prikken op tot wel twaalf weken, bij zowel het Pfizervaccin als het daar al in gebruik zijnde vaccin van AstraZeneca. Pfizer heeft gewaarschuwd voor verminderde effectiviteit. 

Maar nood breekt wetten, redeneren de Britten, ervan uitgaand dat een eerste prik er in ieder geval voor zorgt dat mensen langere tijd niet ernstig ziek worden van het coronavirus. De eerste prik leidt tot een effectiviteit van 52 procent, volgens Pfizer. Als na drie weken een tweede prik volgt, stijgt de effectiviteit naar 90 procent. Nederland wil de tweede prik binnen zes weken geven. Daarmee sluiten ‘we’ ons aan bij Duitsland, Denemarken en Frankrijk.

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) krijgt spontaan een knuffel van een van de bewoners, tijdens zijn bezoek aan een zorginstelling.  Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) krijgt spontaan een knuffel van een van de bewoners, tijdens zijn bezoek aan een zorginstelling.Beeld ANP

5. Is er nog een ander risico?

RIVM-directeur Jaap van Dissel wees woensdag op mogelijke risico’s die in Israël aan het licht zijn gekomen. De Israëliërs zijn het snelste ter wereld met vaccineren. Maar Van Dissels Israëlische collega Nahman Ash heeft gewaarschuwd dat de eerste dosis mogelijk minder bescherming biedt dan gedacht. 

Dat zou een verklaring kunnen zijn voor het oplaaien van het aantal nieuwe besmettingen. Daar zitten ook mensen bij die al een eerste prik kregen. Maar er is vermoedelijk ook een verband met de Britse variant die in Israël rondgaat. Er kan tevens een connectie zijn met het feit dat met name 60-plussers zijn gevaccineerd. En mogelijk houden mensen zich na de eerste prik minder aan de coronaregels. Zo zijn er nog veel vraagtekens.

6. Kan het virus zich instellen op een langere tijd tussen twee prikken?

Ja. Hoe langer je met de tweede prik wacht, hoe groter de kans dat een variant ontstaat die niet meer vatbaar is voor de immuniteit van het vaccin. Door de tijd tussen de eerste en tweede prik te laten oplopen, stijgt dus de kans dat de effectiviteit van het vaccin daalt. “Het is een afweging tussen onzekerheden,” schetste OMT-lid Marc Bonten op Radio 1 het dilemma. Op de vraag hoe reëel het risico is dat die strategie leidt tot een mutant die niet meer vatbaar is voor het vaccin, zei Bonten: “Dat weet niemand.”

7. Is het uitgesloten dat Nederland de termijn tussen de twee prikken oprekt van zes tot twaalf weken, zoals de Britten?

Vooralsnog raden de Gezondheidsraad en het OMT het af. De kabinetsadviseurs volgen wel met belangstelling de Britse ervaringen. Als uit onderzoek daar blijkt dat die strategie werkt, zou Nederland kunnen volgen. 

8. Zijn er nog andere opties om de vaccinatiestrategie aan te passen?

Nederland kan de vaccins van AstraZeneca en Johnson & Johnson versneld toelaten ‘in geval van een noodsituatie’, aldus het advies van de Gezondheidsraad en het OMT.  Voor toelating van de vaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna wachtte Nederland op groen licht van het Europese medicijnagentschap EMA. Minister De Jonge kan een noodvergunning te verlenen zonder tussenkomst van het EMA. Eind deze maand komt de Europese instantie met een oordeel het vaccin van AstraZeneca. Dat van Johnson & Johnson beoordeelt het EMA waarschijnlijk eind februari, begin maart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden