Plus

Kwart werknemers ondanks corona gedwongen op kantoor te werken

Ruim een kwart van de mensen die thuis kunnen werken, wordt door hun werkgever toch gevraagd naar hun vaste werkplek te komen. Ondanks de oproep van premier Rutte zo veel mogelijk thuis te blijven. Daar valt wettelijk niets tegen te doen.

null Beeld ANP
Beeld ANP

“Terwijl we met man en macht het virus proberen te bestrijden en de Britse coronavariant op ons afkomt, moet een groot deel van de thuiswerkers nog steeds vaak naar kantoor,” zegt CNV-voorzitter Piet Fortuin. “We roepen iedereen op om hierin verantwoordelijkheid te nemen. Werk echt zo veel mogelijk thuis.”

In een enquête van de bond geeft ruim 40 procent van de ondervraagde leden aan nog steeds regelmatig naar het werk te gaan terwijl het werk prima thuis kan worden gedaan. In 27 procent van de gevallen omdat hun baas dat eist. Daarnaast kan zo’n 40 procent van de werknemers sowieso niet thuiswerken, van bouwvakkers en buschauffeurs tot zorgpersoneel en medewerkers op Schiphol.

Klachten

Bij arbeidsinspectie SZW kwamen vorig jaar 382 klachten binnen van werknemers die door hun baas werden gedwongen thuiswerk op te geven. “De meeste klachten worden intern opgelost,” zegt een woordvoerder. “Wij hebben als inspectie ook geen bevoegdheid om te handhaven. We kunnen werkgevers niet verplichten thuiswerk toe te staan.”

Volgens vakbond FNV ligt dat toch wat anders. “Als werknemer heb je op grond van de wet Flexibel Werken het recht de werkgever te verzoeken om thuis te mogen werken. Je baas kan een verzoek alleen weigeren vanwege zwaarwegende, bedrijfseconomische redenen. Bijvoorbeeld als jouw werk zich niet leent voor thuiswerken of het niet in het rooster past.”

“Wie een functie heeft die thuiswerken toelaat, werkt in principe thuis. De werkgever kan je daartoe ook verplichten. Andersom geldt dat als het voor je werk nodig is dat je op kantoor bent, je niet zomaar kan thuisblijven.”

Geen recht op thuiswerken

Maar een wettelijk recht op thuiswerk bestaat niet, zegt Pascal Besselink van juridisch dienstverlener DAS. “In de wet staat dat de werknemer het kan vragen en dat de werkgever dat moet overwegen. Maar de werkgever mag zeggen: nee dat mag niet. Dat is voldoende. En bij bedrijven met minder dan 10 werknemers kunnen mensen het verzoek formeel niet eens doen.”

Volgens de jurist arbeidsrecht hoeft de baas niet uit te leggen waarom het belangrijk is vanuit kantoor te werken. “Er is in de wet niet opgenomen welk werk per se wel of niet thuis kan worden gedaan. Dat hoeft de werkgever ook niet aan te tonen.”

Werkgevers verwijzen bij coronamaatregelen vaak naar ‘het overheidsbeleid’. Maar dat bestaat niet. “De oproepen van premier Rutte om zoveel mogelijk thuis te werken, hebben geen enkele juridische basis. Werkgevers en werknemers moeten zich aan de wet houden.”

Rechtszaak

DAS krijgt veel coronavragen, zowel van werkgevers als werknemers, maar tot procedures leidt dat zelden. “Er is één keer een rechtszaak geweest over en bedrijf in Gelderland waarbij een werknemer niet naar kantoor wilde komen omdat ze haar werk grotendeels thuis kon doen. Ze vond dat op de werkplek de coronaregels niet in acht werden genomen.”

“De werkgever weigerde dat, omdat haar werkzaamheden, pakketjes sturen en ontvangen, deels op locatie gedaan moest worden.” De eis van de werknemer werd afgewezen., ook omdat de coronamaatregelen bij het bedrijf, dat professionele keukens levert, afdoende waren.

“Wel staat in de wet dat de werkgever zowel op kantoor als op de thuiswerkplek voor een gezonde, veilige werkplek moet zorgen. Dat had deze werkgever ook gedaan.” Maar dat geldt niet voor alle bedrijven. Vorig jaar kreeg de Inspectie SZW ruim 1600 klachten binnen over onvoldoende afstand op de werkvloer en 841 over de aanwezigheid van zieke collega’s.

De inspectie mag wel ingrijpen als werkgevers hun werknemers onvoldoende beschermen, op kantoor of op de thuiswerkplek. Sinds afgelopen december kan de inspectie bedrijven die coronamaatregelen overtreden, zelfs tijdelijk stilleggen. Dat is inmiddels bij vijf bedrijven gebeurd.

Veilige arbeidsplaats

“Als de werkgever geen veilige arbeidsplaats biedt op kantoor, dan kan dat een overtreding van de zorgplicht zijn,” zegt Besselink. “Je moet als werknemer wel aantonen dat de werkplek niet veilig is. Maar dat is erg lastig.”

Mogelijk gaat de situatie veranderen. “Er ligt nu een voorstel voor een ‘wet Werken waar je wil’, waarin een recht op thuiswerken is opgenomen,” zegt Besselink. “Maar dat is nog lang geen wet. Het is beter die in cao's te regelen. Er zijn nu eenmaal bedrijven die alleen vanuit het kantoor kunnen werken.

In totaal kreeg inspectie SZW vorig jaar 6448 klachten binnen die met corona en werk te maken hadden, waarvan 4264 over veilig en gezond werk. Dat leidde in ruim 1700 gevallen tot waarschuwingen. Er zijn tot nog toe ruim 100 overtredingen geconstateerd, drie daarvan hangt een boete boven het hoofd.

Coronafile?

Volgens het CBS is er geen sprake van een coronapiek in het woon-werkverkeer. De verkeersintensiteit lag in december doordeweeks rond de 80 procent in vergelijking met die van eind 2019 – in het weekend op grofweg 70 procent. Dat is veel drukker dan tijdens de eerste coronagolf, toen het verkeer maar 35 procent van het niveau uit 2019 betrof.

Inmiddels lijkt het verkeer weer af te nemen. Volgens Google ligt het verkeer nu 32 procent lager dan in januari 2020. Op 14 december, de dag voor de nieuwe lockdown was dat 18 procent lager. Ook het openbaar vervoer wordt veel minder gebruikt. Het aantal ov-reizigers lag donderdag volgens Translink 72 procent lager dan een jaar geleden. De dag vóór de tweede lockdown was dat 50 procent lager dan een jaar eerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden