Kwart musea moet binnen een jaar dicht

De Museumvereniging luidt de noodklok. Zonder financiële injectie en versoepeling van de coronamaat­regelen haalt een kwart van de Nederlandse musea de volgende zomer niet.

Een lege ontvangsthal in het Rijksmuseum in Amsterdam.Beeld EPA

Zo’n honderd Nederlandse musea verwachten binnen twaalf maanden de deuren te sluiten als overheidssteun uitblijft. Dat blijkt uit een enquête van de Museumvereniging onder haar 435 leden, waarvan twee derde de vragen beantwoordde.

Sinds 1 juni is 90 procent van de musea weer open, maar door de coronamaatregelen is slechts 20 tot 25 procent van hun capaciteit bruikbaar. Zelfs die tickets raken niet altijd uitverkocht. Het loslaten van de reserveringsplicht sinds 1 juli helpt, maar ouderen – traditioneel een belangrijke groep – durven meestal nog niet. De meeste bezoekers die wel komen, zijn Museumkaarthouders, van wie de jaarlijkse bijdrage wordt verdeeld over deelnemende musea. Buitenlands publiek, dat het volle pond betaalt, blijft juist weg.

Ontslagen

Het opdrogen van de toeristenstroom raakt de ruim veertig Amsterdamse musea hard. Het Tassenmuseum gooide eind april al de handdoek in de ring. Het Klederdrachtmuseum op de Herengracht is voorlopig dicht, maar hoopt zijn bestaan te rekken met een crowdfundingactie. Bij wetenschapsmuseum Nemo moeten 50 medewerkers weg, 30 procent van het personeel. Het valt te verwachten dat ook andere musea vooral educatie- en publieks­medewerkers zullen ontslaan. Door het verbod op bijeenkomsten en rondleidingen zijn zij feitelijk al werkloos.

Minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen kwam halverwege april met een steunpakket van 300 miljoen euro voor culturele instellingen. Dat is een druppel op een gloeiende plaat gezien de 2,6 miljard euro inkomstenderving die de sector dit jaar lijdt. Het overheidsgeld vloeit grotendeels naar instellingen die al rijkssubsidie krijgen. Van de rest kan de helft van de musea ook niet rekenen op ondersteuning van provincie of gemeente, bijvoorbeeld in de vorm van huurverlaging of -kwijtschelding. Afhankelijkheid van kaartverkoop maakt ­zeker kleine musea kwetsbaar, stelt de Museumvereniging.

Vrijwilligersteams

“Wij zitten op 40 procent van onze capaciteit en zijn alleen van vrijdag tot en met zondag open,” stelt Guus Sluiter, directeur van uitvaartmuseum Tot Zover in begraafplaats De Nieuwe Ooster, dat normaliter vijfduizend bezoekers per jaar verwelkomt. “Omdat we geen evenementen en tentoonstellingen kunnen plannen, is het lastig aanvullende subsidies aanvragen en publiciteit genereren. Ons café draait minimaal. Door onze reserves houden we het nog wel een tijdje vol, maar operationeel is het een ander verhaal. De meeste vrijwilligers vallen in de risicogroep en die kunnen we niet snel weer inzetten.”

Dat probleem speelt ook bij Museum Weesp. “Omdat we op de tweede verdieping van het stadhuis zitten, kunnen we niet zoals gebruikelijk elke middag open,” zegt algemeen medewerker Gerard Combee. “Maar om in het weekend hele dagen open te zijn hebben we twee vrijwilligersteams nodig en die zijn lastig te vinden. Het bezoek is overigens boven verwachting, zelfs twee keer zoveel als gewoonlijk. En omdat wij niet verzelfstandigd zijn en rechtstreeks onder de gemeente vallen, hoeven voor ons voortbestaan niet te vrezen.”

Ook Anouk de Wit, directeur van het Van Eesteren Museum in Nieuw-West, denkt het nog wel even uit te zingen. “We zijn eigenaar van ons pand en werken met vrijwilligers. Begin 2021 gaan we de rode cijfers in. Als we worden opgenomen in het kunstenplan van het AFK, biedt dat meerjarig perspectief om vast te houden wat we hebben opgebouwd, maar ik houd een beetje mijn hart vast.”

Volgens schattingen van de Museumvereniging zullen de publieks­inkomsten van Nederlandse musea tot en met 2021 minstens halveren. Ze pleit daarom voor een herstelpakket. Dat moet bestaan uit een Nationaal Herstelfonds, waarmee musea het bezoek kunnen stimuleren en verlies compenseren, tegemoetkoming in huisvestigingskosten en een verruiming van de Geefwet om donaties fiscaal aantrekkelijker te maken voor particulieren en bedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden