Kwaliteit van banen is onvoldoende: ‘Het gaat de verkeerde kant op’

Beeld ANP

Meer onzekerheid, slechte contracten, minder te zeggen en toenemende druk: de kwaliteit van onze banen is onvoldoende. Dat is slecht voor werknemers, de samenleving en de economie.

Dat constateert de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) in een onderzoek dat woensdag is uitgekomen.

Nog nooit zijn er zoveel banen gecre­ëerd in Nederland. De werkloosheid slinkt, de economie draait vooralsnog goed. En toch is de kwaliteit van onze banen, dat wil zeggen: de condities waar onder we ons werk doen, niet goed genoeg, zegt de WRR.

Onzeker werk

Een groeiend aantal Nederlanders, inmiddels 36 procent, heeft onzeker werk als gevolg van tijdelijke contracten. Bijna de helft van de werkenden ervaart een gebrek aan autonomie en ook hun aantal groeit. En dan is er de snel groeiende werkdruk, vooral in de publieke sector. Niet voor niets demonstreren docenten en verpleegkundigen, staan nieuwe stakingen in het onderwijs op de planning en klagen burgemeesters over een tekort aan agenten.

“Het gaat de verkeerde kant op,” zegt Monique Kremer, wetenschappelijk medewerker van de WRR en hoogleraar aan de UvA. De WRR onderscheidt drie factoren die cruciaal zijn voor de kwaliteit van werk: financiële zekerheid, autonomie en een goede balans tussen werk en privé. “We zien dat al deze factoren onder druk staan.”

Jaren was Nederland een voorbeeld voor de rest van de wereld. In onze polder maakten werkgevers en werknemers afspraken over arbeidsvoorwaarden en loonstijgingen, die goed genoeg waren voor de werkenden, maar tegelijkertijd bedrijven en instellingen niet in problemen brachten. Inmiddels behoort Nederland op het gebied van werkomstandigheden tot de grauwe Europese middenmoot.

Flexibilisering

De flexibilisering is hiervan een belangrijke oorzaak, aldus Robert Went, econoom bij de WRR. Het aantal zzp’ers neemt toe en het is natuurlijk prima als mensen kiezen voor een bestaan als zelfstandige, maar niet als dat een negatieve keuze is, bijvoorbeeld omdat ze in vaste dienst geen tijd overhouden om te zorgen voor een kind of ander familielid. “De flexibilisering is doorgeslagen en zelfstandigen betalen een hoge prijs. Ze hebben minder zekerheden.”

Ook de voortschrijdende technologie, zoals robotisering, heeft invloed op ons werk. Al moeten we ons niet bang laten maken, zegt Went. “Robots maken mensen niet overbodig, maar kunnen het werk wel beter maken.”

De afnemende kwaliteit van werk heeft invloed op ons dagelijks leven. “In Nederland heerst veel ontevredenheid en die komt ook voort uit onzekerheid over werk en inkomen. Uit onderzoek blijkt dat mensen hun kinderwens uitstellen omdat ze een tijdelijk contract hebben,” aldus Kremer.

Ook samenleving en economie hebben baat bij tevreden werknemers, die voldoende zeker zijn om, bijvoorbeeld, een grote aankoop te doen. Ook hun productiviteit zal toenemen.

Aanbevelingen

De WRR heeft negen aanbevelingen voor de regering. Zo pleit de raad voor collectieve verlofregelingen die werknemers de kans bieden lang vrij te nemen voor zorg.

Ook moeten werknemers meer mogelijkheden krijgen te bepalen hoeveel uren ze willen werken, ook als dat er meer zijn. Werklozen zouden een ‘basisbaan’ moeten krijgen, bijvoorbeeld als hulpcongiërge op een school, of maatjes voor eenzame Nederlanders.

Basisverzekeringen zouden ervoor moeten zorgen dat alle Nederlanders, dus ook zelfstandigen, gedekt zijn voor arbeidsongeschiktheid en dat ze bijvoorbeeld zorgverlof kunnen opnemen. “Werkgevers denken wel eens dat het veel geld kost om werk beter te maken, ” zegt Kremer. “Maar ze zullen zien dat dit juist heel veel oplevert.”

De negen aanbevelingen

- Meer keuzevrijheid voor het aantal uren dat mensen willen werken
- Collectieve verlofregelingen voor zorg
- Een sterkere positie voor werkenden
- Maak goed werk onderdeel overheidsbeleid
- Voorkom oneerlijke concurrentie tussen werkenden met verschillende contracten
- Basisverzekering voor alle werkenden
- Meer persoonlijke begeleiding
- Een basisbaan voor werklozen
- Een aanpak voor goed werk binnen bedrijven en instellingen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden