PlusAchtergrond

Kritiek op miljoenensteun kabinet: ‘Start-ups hebben hier niets aan’

Jonge techbedrijven staan nog altijd in de kou. De miljoenensteun van het kabinet gaat aan het merendeel van de startende en groeiende techbedrijven voorbij. ‘Hier help je maar een paar honderd bedrijven mee. Er zijn 7000 start-ups in Nederland.’

Het merendeel van de start-ups bij flexkantoor Tribes komt niet in aanmerking voor overheidssteun.Beeld EPA

“Het is gek dat een dinosaurus als KLM straks 4 miljard euro krijgt overgemaakt terwijl duizenden jonge bedrijven met een schamele 200 miljoen worden afgedaan,” zegt Johan van Mil van de Amsterdamse investeerder Peak Capital. “In omliggende landen worden miljarden in start-ups en scale-ups gestoken.”

Het kabinet stelt vanaf deze week 100 miljoen euro aan leningen beschikbaar aan startende en groeiende techbedrijven, de Corona-Overbruggingslening (COL). Vanuit fonds Invest NL komt daar nog eens zo’n bedrag bij. De bedrijven kunnen er onder strenge voorwaarden tussen de 50.000 en 2 miljoen euro uit lenen.

“Een heel klein deel van de bedrijven kan maar aan de voorwaarden voldoen,” zegt Van Mil. “Veel start-ups dreigen om te vallen omdat ze problemen hebben met het betalen van personeel en investeerders. Veel bedrijven hebben gewacht op maatregelen; nu die voor hen niet werken, gaat dat leiden tot problemen. Ik verwacht dat dit het startpunt is van ontslagen en faillissementen.”

1,6 miljard euro

Volgens branchevereniging Dutch Startup Association (DSA) is zeker 1,6 miljard nodig om de sector te redden. “Hier help je maar een paar honderd bedrijven mee,” zegt voorzitter Lucien Burm. “Er zijn 7000 start-ups in Nederland, met 100.000 werknemers. De helft daarvan kan zijn personeel niet meer betalen, driekwart zit in geldproblemen. De overheid moet vooral de boel vlot trekken, maar dat lukt niet met alleen leningen die terugbetaald moeten worden, terwijl bedrijven helemaal niet weten of ze dat straks wel kunnen.”

In een brandbrief aan het kabinet – de tweede die DSA binnen een maand stuurt – hekelt de organisatie woensdag de voorwaarden voor steun: van 3 procent rente tot de verplichting bij bedragen boven de 250.000 euro een externe investeerder voor een kwart van het bedrag aan te trekken. “Investeerders hebben het nu ook moeilijk of gaan in ruil voor steun de hoofdprijs vragen.”

Investeerder Van Mil, die enkele bedrijven waarin Peak Capital participeert al is bijgesprongen, verwacht niet dat geldschieters nu het vel over de neus van ondernemers zullen trekken. “Wij zitten als investeerder niet in bedrijven vanwege de rente. Dat is kortetermijndenken. Ik ben er juist bang voor dat investeerders sowieso niet instappen. Om te voorkomen dat die markt op slot gaat, moet de overheid juist de regelingen verruimen.”

Ontslagen

Het water staat veel jonge techbedrijven inmiddels aan de lippen. “Ik heb een rondje gebeld langs zulke bedrijven die bij ons huren,” zegt Eduard Schaepman van flexkantoorketen Tribes. “Veel start-ups gaan toch mensen ontslaan omdat er gewoon geen hulp voor hen komt.”

Aan de overheidsregeling voor salarissen hebben de meeste start-ups en scale-ups niets. Dat komt doordat de NOW-regeling de coronaomzetdaling afzet tegen de omzet over vorig jaar. “De gemiddelde start-up en scale-up verdubbelt elk jaar in omzet,” aldus Schaepman. “Die komt daardoor nooit voor salarissteun in aanmerking. Die regeling is bedoeld voor de oude economie, terwijl de toekomst aan creatieve starters is.”

Ook de nieuwe COL-regeling, die deze week van start gaat, schiet zijn doel voor de meeste techbedrijven voorbij. “Het zijn leningen, voor bedrijven die toch al alleen kunnen bestaan van geld van buiten. Hoe moeten ze de aflossing, laat staan de rente van 3 procent, straks terugbetalen? Een noodfonds zorgt voor baanbehoud. Deze regeling niet.”

Risico nemen

Niet iedereen deelt de kritiek op de regeling. “Voor mij als investeerder is het fijn dat deze situatie met belastinggeld verzacht wordt,” aldus Alexander Ribbink van investeringsmaatschappij Keen Venture. “Maar als burger zeg ik: ondernemen is risico nemen.”

“Ik heb dit gesprek vandaag nog gevoerd met een van onze bedrijven, een scale-up. Die heeft nog voldoende geld om een jaar vooruit te komen. Toch overwegen ze in aanmerking te komen voor deze regeling, omdat ze anders misschien mensen overwegen te ontslaan. Wij moeten daar als investeerder dan 25 procent van meedoen.”

“Ik vind dat als burger oneigenlijk gebruik. Als commissaris vind ik het niet correct. Als het misloopt dan moeten de aandeelhouders, waaronder wij, worden aangesproken. Maar we  zijn we met andere investeerders meteen een van onze andere bedrijven te hulp geschoten dat actief is in de reissector. Dat  hebben dat intern gefinancierd. Zo hoort het ook.”

Bovendien zijn de voorwaarden van deze regeling niet gunstig. Het wordt niet aantrekkelijk gemaakt om mee te doen. Een rentepercentage moet in verhouding staat tot het risico. Of dat nu 3 procent is of 5, dat is no way voldoende om het risico te dekken dat je als investeerder nu loopt. Dan praat je over 10 procent of meer. Maar mijn business is niet het verstrekken van leningen tegen rente. Wij stappen er in voor een belang en investeren voor de lange termijn.”

Over de kop

Er zullen volgens Ribbink ongetwijfeld start-ups en scale-ups over de kop gaan. “De rol van de overheid mag ook niet zijn de waarderingen die tot voor kort voor bedrijven golden overeind te houden. Iedereen zal moeten inleveren.  Nu zal blijken, net als twintig jaar geleden toen de internetbel barstte, dat sommige ideeën niet zo goed zijn als ze leken. Er vindt een correctie plaats, maar dat hoort erbij.”

Ook voorzitter Burm van DSA verwacht een shake-out. “Veel bedrijven hebben de invulling van de regeling afgewacht om maatregelen te nemen. “Bedrijven sorteren voor op ontslagrondes. Veel start-ups overwegen faillissement, sommige kunnen niet anders. Deze bedrijven zijn heel fragiel. Daarmee ontmantel je de start-upsector en gaat veel innovatiekracht verloren.”

“We hopen dat uit de as van deze ellende nieuwe bedrijven ontstaan, maar dan moeten we wel, net zoals andere bedrijven, steun ontvangen om deze periode te doorstaan.”

Genoeg voor de slaapstand

Niet alle start-ups zijn negatief over de nieuwe regelingen. Start-up Zero Food Waste, dat met kunstmatige intelligentie voedselverspilling in de horeca voorkomt, maakt al ‘een beetje’ gebruik van de NOW-regeling en gaat ook de nieuwe COL-steun aanvragen.

“Wij rekenen op een klein half miljoen,” zegt oprichter Olaf van der Veen, “Onze investeerders zeiden direct ja toen we vroegen of ze voor een kwart wilden meedoen, wat is voorgeschreven, zonder dat we daarvoor veel aan hen moeten weggeven.”

Wel maakt Van Veen zich zorgen over de uitvoering. “Die 200 miljoen euro is niet voldoende. Daar red je een paar honderd bedrijven mee, of het betekent dat iedereen maar een klein beetje geld krijgt.”

“Als het uitpakt zoals we hopen en we krijgen wat we aanvragen, dan kunnen we ons bedrijf in slaapstand volhouden tot de horeca weer klaar voor ons is – alhoewel we hier niet zonder littekens uitkomen. We zitten niet in een situatie dat we contracten kunnen verlengen, maar dit geeft ons meer kans iedereen aan boord te houden.

Hij erkent dat die oplossing niet voor iedereen zal gelden. “Als je nog geen investeerders hebt of net uit een investeringsronde komt, heb je echt een probleem. En de voorwaarden zijn niet allemaal even handig gekozen. Ik ben wel blij dat er tenminste iets gebeurt. Uiteindelijk moet je iets kiezen en daarbij zullen slachtoffers vallen. Je kunt niet één formule op elke start-up plakken. Welke methode je ook kiest, er zullen altijd slachtoffers vallen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden