Plus

Kritiek op kabinet over trage hulp aan Afghaanse tolken groeit

Kamerleden en betrokkenen hebben kritiek op de trage hulp aan Afghaanse tolken en hun gezinnen. Door onwil en bureaucratie schoot Nederland hen veel te laat te hulp, stellen ze. Het kabinet stuurde maandagochtend alsnog een vliegtuig naar Kabul, maar dat kon niet landen en moest uitwijken.

Taliban patrouilleert op een markt in Kabul, op dinsdag.   Beeld AFP
Taliban patrouilleert op een markt in Kabul, op dinsdag.Beeld AFP

Dinsdag komt de Kamer terug van reces voor een debat over de opmars van de Taliban in Afghanistan. De ministers Bijleveld van Defensie en Kaag van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer moeten tekst en uitleg geven. Begin juni riep de Kamer het kabinet al op een vliegtuig te sturen om de tolken en hun naasten op te halen. Pas gisteren gebeurde dat, maar toen kon het toestel niet landen.

In de Afghaanse hoofdstad Kabul regeert intussen de chaos. Honderden wanhopige Afghanen probeerden gisteren aan boord van westerse repatriëringsvluchten te komen. Hun massale toestroom blokkeerde het vliegverkeer. “Het ziet ernaar uit dat we mensen in de steek laten met een risico op een doodvonnis,” zegt PvdA-Kamerlid Kati Piri. SP-Kamerlid Jasper van Dijk: “Iedereen ziet nu hoe Afghanen in de steek worden gelaten door een regering die verzuimt om hen in veiligheid te brengen.”

Blunder op blunder

Al maanden hameren betrokkenen erop dat het kabinet ruimhartig hulp moet bieden aan de naar schatting honderden Afghanen die Nederlandse troepen assisteerden. “Er zijn zo veel waarschuwingen geweest,” zegt Anne-Marie Snels, oud-voorzitter van militaire vakbond AFMP en nauw betrokken bij de tolken en hun gezinnen. “Het is onwil. Blunder op blunder is gestapeld, allemaal bureaucratie. De drie ministeries kijken en wijzen naar elkaar.”

Piri wil weten hoeveel mensen nog vastzitten in Afghanistan en recht hebben op hulp. “Dit is gebrek aan leiderschap.” Snels: “Op de avond dat de Duitse regering al in crisisberaad was, twitterde minister van Defensie Ank Bijleveld nota bene dat ze in de bioscoop is geweest. Niemand voelde de urgentie.”

Minister van Staat en oud-Navo-chef Jaap de Hoop Scheffer vindt de vraag of Nederland te laat in actie kwam ‘legitiem en relevant’. “Maar dat moet in het debat aan de orde komen, dat is aan de Kamer, niet aan mij.”

Weinig toewijding en loyaliteit

Het gemak en de snelheid waarmee de Taliban Afghanistan hebben veroverd verrasten regeringen wereldwijd, zei demissionair premier Mark Rutte gisteren op het Binnenhof. “Iedereen moet vaststellen dat het heel snel is gegaan. De hele wereld probeert mensen nu in veiligheid te brengen.” Ook De Hoop Scheffer zag dit niet aankomen. “Zelfs voor de Amerikaanse veiligheidsdiensten is dit tempo een verrassing. Maar blijkbaar was er te weinig toewijding en loyaliteit in het leger. Een krijgsmacht kun je opbouwen met geld, vliegtuigen en geweren. Maar moed en toewijding kun je niet kopen.”

Volgende zwarte bladzijde

In allerijl stuurden Navo-landen gisteren vliegtuigen naar Kabul om diplomaten, ambassadepersoneel, staatsburgers en Afghaanse helpers te evacueren. Op dat laatste punt heeft Nederland grove steken laten vallen, vinden parlementariërs en betrokkenen, soms verwijzend naar het Srebrenicatrauma waarbij duizenden moslimmannen uitgemoord werden en Nederlandse soldaten machteloos stonden.

“Dit wordt de volgende zwarte bladzijde in onze geschiedenis,” zegt Snels. “Ik krijg de verschrikkelijkste berichten binnen. Afghanen die hebben gewerkt voor de troepenmacht worden vermoord. Mensen slaan op de vlucht. We hebben zo lang gewaarschuwd!”

Kenners en Kamerleden hekelen het strikte toelatingsbeleid van Nederland. Het kabinet helpt alleen tolken en hun gezinnen. Volgens Piri koos het kabinet daar onder druk van de VVD voor: “En de selectie is ook nog uiterst strikt. Een voormalig plaatsvervangend hoofd van de bewakingsdienst van Kamp Holland kwam met vier jaar ervaring al niet in aanmerking voor de regeling. Hij stuurde me de hele mailwisseling. Hij zou ‘niet lang genoeg en hoog genoeg’ voor Nederland gewerkt hebben.”

De VVD benadrukt dat elke aanvraag degelijk beoordeeld moet worden om te voorkomen dat mensen teruggestuurd moeten worden als ze toch niet in aanmerking komen voor asiel. Volgens een andere bron wijst Nederland verzoeken ten onrechte af. “Ik denk dat men bang is dat Afghanen in Nederland gaan radicaliseren. Maar dat hadden ze dan van tevoren moeten bedenken. Ze zijn overrompeld.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden