Plus

Korpschef: ‘De politie die we willen zijn staat onder druk’

Nadat de politie week na week pleinen met betogers tegen de coronamaatregelen heeft leeg geveegd, komt korpschef Henk van Essen met een waarschuwing. De inzet van zo veel mensen, op deze manier, eist zijn tol. “De politie die we willen zijn staat onder druk.’’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Agenten die met een wapenstok op het hoofd van een man slaan. Een vrouw die wegrent van politiemannen in burger, en dan tegen een ME bus wordt geduwd. Vuurwerk en stenen naar de hoofden van agenten. Bewapende demonstranten, die steeds weer oprukken. Weekend na weekend is het raak, op pleinen in Nederland, waar betogers zich al dan niet aangekondigd verzamelen om te protesteren tegen coronamaatregelen, waarna het tot pittige confrontaties komt, onder het oog van smartphones, die alles vastleggen.

Het is misschien vaste prik aan het worden, maar normaal is het niet, zegt korpschef Henk van Essen. Hij waarschuwt: die escalaties, steeds weer, eisen hun tol. “Ik signaleer dat de politie die we willen zijn, die de verbinding zoekt, onder druk komt te staan.”

Wat is er aan de hand?
“Het maatschappelijk ongenoegen over maatregelen tegen corona neemt toe, de effecten van de maatregelen laten zich ook in steeds meer sectoren zien. Dat leidt tot meer protesten die ook nog verharden. Wij worden als politie gezien als het gezicht van maatregelen die we niet zelf hebben bedacht. Onze mensen worden tijdens demonstraties aangesproken op het beleid. ‘Kom naar onze kant’, wordt bijvoorbeeld gezegd. Ook zoeken demonstranten bewust de confrontatie op, met wapentuig. We willen begeleiden, tussen betogers staan, maar moeten steeds vaker begrenzen, waarbij we tegenover betogers komen te staan. En we zien ons steeds vaker genoodzaakt geweld te gebruiken.”

null Beeld ANP
Beeld ANP

Is het noodzaak iemand met een wapenstok op het hoofd te slaan, of aan te rijden met een ME busje?

“Als de politie zo moet ingrijpen, ziet dat er eigenlijk altijd naar uit. De vrouw die werd aangereden, dat ging echt per ongeluk. Zij is gebeld, er zijn excuses aangeboden. De man die werd geslagen, dat waren overigens ook geen mooie beelden, maar als ze worden gemaakt, laat dan de hele context zien. Daar was aanleiding voor. Bovendien was er al een aantal keren opgeroepen om het veld te verlaten. In de hectiek kan er een klap te veel worden gegeven, maar van ons mag worden verwacht dat we altijd professioneel optreden, we verantwoorden wat we doen. Dat gebeurt ook.”

Dat politiemensen hun werk moeten doen terwijl wantrouwende ogen en camera’s op hen gericht zijn, maakt het werken niet gemakkelijker. Op sociale media wordt opgeroepen politiemensen te filmen en te ‘ontmaskeren’, uit te vinden wie ze zijn. Vooral de aanhoudingseenheden, de zogenaamde Romeo’s, zijn onder vuur komen te liggen. De politiemensen in burger zijn bedoeld om raddraaiers en onruststokers met een snelle actie tussen de mensenmassa uit te halen, maar dat zorgt nu soms juist voor opstootjes. Vooral omdat complotdenkers geloven dat de politie de Romeo’s juist inzet om de boel op te stoken.

Van Essen: “Ik kan me tegen zulk fake news moeilijk verweren. Maar wat voor belang zouden wij daarbij hebben?”

Hij zal zijn mensen blijven inzetten, om de ‘rechtsstaat te handhaven’ en in te grijpen als coronamaatregelen of afspraken over demonstraties worden geschonden. De betogers aan de andere kant zijn niet van plan op te geven. Er is sprake van een ‘patstelling’, constateert Van Essen. “Ik wil daarom een appèl doen op het bestuurlijk gezag, om meer uitleg te geven over de maatregelen en te zorgen dat de maatregelen ook zoveel mogelijk hetzelfde zijn. Dat zal het draagvlak vergroten en de handhaving makkelijker maken. En tegen de betogers wil ik zeggen: demonstreren is een grondrecht, maar lap dan niet de regels aan je laars. In deze bijzondere tijd gelden bijzondere maatregelen. En wij moeten begrenzen als de spelregels niet worden gevolgd, anders is het ook niet uit te leggen aan klimaat - of Black Lives Matter demonstranten, die ook in kleinere groepen moeten protesteren.”

null Beeld ANP
Beeld ANP

En als het zo doorgaat?
“Er worden op dit moment heel veel overuren gedraaid. Het afgelopen halfjaar waren er 2500 aangekondigde demonstraties. Het zijn vaak dezelfde collega’s die weekend na weekend worden ingezet om dat in goede banen te leiden en te handhaven als dat nodig is, naast hun reguliere werk vol vaak pittige situaties. Dat doet iets met politiemensen, fysiek en mentaal, ook met het thuisfront. Ik zie dat mijn mensen te lang ‘aan’ staan. Straks hebben zij een adempauze nodig. En die wil ik ze geven.”

Wat gebeurt straks níet vanwege de overuren?
“Wij zijn als Nederlandse politie zichtbaar in de wijk, hebben een netwerk dat we in moeilijke tijden kunnen benutten. Dat is uniek, maar komt onder druk te staan. Nee, het opladen van collega’s kan niet ten koste gaan van de noodhulp. We doen er alles aan aanrijtijden te garanderen.”

Als politiemensen op hun tandvlees lopen, halen ze dan ook sneller uit?
“Nee, ik vertrouw op hun professionaliteit. Hierop zijn ze getraind. Ook om op te treden als ze zelf een andere mening hebben over de coronamaatregelen - dat debat speelt ook in onze organisatie. Maar ik ken geen voorbeelden van collega’s die daarom niet ingezet willen worden.”

Van Essen realiseert zich dat het al ruim een jaar zwaar is voor heel veel mensen in Nederland om zich aan de maatregelen te houden. Achter de schermen zegt hij tegen zijn eigen mensen: ‘hou nog even vol. Het einde is in zicht’ . En ondertussen beraadt hij zich op over de vraag hoe het maatschappelijk ongenoegen een andere uitlaatklep kan krijgen, om de patstelling te doorbreken. Maar hoe het precies moet? Straks heeft hij er een vergadering over, met zijn politiechefs. “We hebben een adviserende rol, die willen we benutten.” Maar uiteindelijk, beseft ook hij, ligt de echte oplossing in het vaccineren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden