PlusAchtergrond

Komt de ‘coronapreek’ van Rutte op tijd en krijgt hij de geest terug in de fles?

Snel verslechterende coronacijfers dwingen het gealarmeerde kabinet nog tijdens de zomervakantie extra maatregelen te nemen. Het doel: een dreigende tweede golf indammen. Krijgen Rutte en zijn ministers de geest terug in de fles?

Premier Rutte en minister De Jonge tijdens de laatste persconferentie, mét gebarentolk Irma Sluis. Zij zal morgen ontbreken.Beeld ANP

Morgen volgt een nieuwe persconferentie met premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge, de eerste in zes weken. Voor het zover is komen alle betrokken bewindslieden samen voor overleg. Officieel mag het geen crisisberaad heten, maar de alarmbellen zijn wel degelijk afgegaan.

Veel Nederlanders zullen een déjà vu-gevoel hebben als ze de persconferentie zien. Natuurlijk, er zijn verschillen met de persconferenties van eerder dit jaar. Bruno Bruins is vervangen door De Jonge. Ook gebarentolk Irma is - o treurnis - 
niet van de partij.

Cruciale vragen

De overeenkomsten springen echter meer in het oog. Weer zal Rutte het land met een bezorgde blik toespreken, weer zal hij iedereen oproepen zich aan de regels te houden. Om als-je-blieft afstand te houden. Weer zal gewezen worden op de onwenselijkheid van nieuwe, nog strengere maatregelen. 

Beeld ANP

Twee vragen zijn cruciaal. De eerste: is de overheid nog op tijd om een tweede golf - die door sommigen als onvermijdelijk wordt beschouwd - te kunnen voorkomen? En de tweede: wat is daarvoor nodig?

Om met de eerste vraag te beginnen: de persconferentie komt in elk geval geen moment te vroeg. De afgelopen week zijn 2588 mensen positief getest op het coronavirus, bijna twee keer zoveel als een week eerder. In juli kon het groeiend aantal geconstateerde besmettingen nog verklaard worden door het toegenomen aantal tests. In zekere zin was dat zelfs goed nieuws: de GGD’s kregen een beter beeld van de verspreiding van het virus.

Alarmbellen

Dinsdag gingen de alarmbellen echter af. Terwijl het aantal tests de afgelopen week iets afnam, verdubbelde het aantal patiënten. Van de afgenomen tests was 2,3 procent positief. Een week eerder was dat nog maar 1,1 procent. Dat kan maar tot één conclusie leiden, zegt immunoloog Ger Rijkers van de Roosevelt University in Middelburg. “Er is een echte, reële stijging van het aantal patiënten. Het gaat de verkeerde kant uit.” Ook het RIVM noemt de cijfers ‘zorgwekkend’.

In sommige regio’s zijn de zorgen groter dan elders. Het RIVM roept Nederlanders inmiddels zelfs op om een drukke stad als Rotterdam te mijden als bezoek niet nodig is. Ook Amsterdam, Den Haag en West-Brabant zijn probleemregio’s. In deze gebieden pakt 3 tot 7 procent van de tests positief uit. In Amsterdam en Rotterdam is het gebruik van een mondkapje vanaf vandaag verplicht op drukke plekken.

Het is lastig om het aantal besmettingen van nu te vergelijken met die van maart en april. Immers: nu kan iedereen die kucht zich laten testen, toen was de testcapaciteit schaars en kwamen dus lang niet alle positieve gevallen aan het licht.

Een betere maatstaf, wat dat betreft, is het aantal ziekenhuisopnames. Dat ligt vergeleken met de hausse van dit voorjaar een stuk lager. Toen waren er dagen waarop 500 coronapatiënten het ziekenhuis binnen werden gereden. Nu meldt het RIVM er 44 per week. Dat zijn er per dag dus 6 of 7, bijna een factor 100 minder dan op het hoogtepunt van de eerste golf. Een vergelijkbaar beeld is zichtbaar bij het aantal coronadoden.

Geen reden tot zorg dus? Die conclusie is misschien wat optimistisch. Het aantal ziekenhuisopnames mag laag zijn, het is in een week tijd wel verdubbeld. Bovendien leiden meer besmettingen niet direct tot meer ziekenhuisopnames - daar zit doorgaans één tot twee weken tussen. Meer ziekenhuisopnames zijn in die zin ‘een kanarie in de kolenmijn’, zegt Rijkers, als voorbode van meer ellende.

Geluk bij een ongeluk is dat het virus nu veel jonge mensen treft. Zij lopen minder risico op ernstige complicaties. Het is niet voor niets dat dit juist de groep is die de regels het vaakst aan zijn laars lapt. De vraag is of zij zich voldoende bewust zijn van de schade die kan ontstaan als zij hun ouders of grootouders besmetten.

Preken

Doel van het kabinet zal dus zijn om dit besef tussen de oren te krijgen - vandaar ook dat een Haagse ingewijde stelt dat Rutte en De Jonge tijdens de persconferentie zullen gaan ‘preken’. Ook zullen zij spreken over ‘het ondersteunen van regionale maatregelen’. Bronnen in Den Haag stellen dat de kans groot is dat er op de vliegvelden iets gaat gebeuren. Te denken valt aan het inrichten van teststraten.

De vraag is wat er in de rest van het land gebeurt. Moeten we denken aan lockdownachtige ingrepen? Gaat de horeca in zwaar getroffen gebieden bijvoorbeeld weer dicht, of gaan de scholen daar beperkter open? Of een ander idee, van immunoloog Rijkers: “Een maatregel die iedere stad kan treffen is het sluiten van een deel van de parkeergarages in het centrum. Je zag bij de stranden dat dat hielp. Als ze niet kunnen parkeren, zien mensen af van een bezoek.”

Mark Rutte, hier tijdens een bezoek aan een teststraat van de GGD in Uden.Beeld EPA

Een andere mogelijkheid is dat burgemeesters meer instrumenten krijgen om in te grijpen bij risicovolle situaties bij mensen thuis, bijvoorbeeld met drukke feestjes waar geen afstand gehouden wordt. Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van het overleg van de 25 Veiligheidsregio, hintte daar vorige week op. In deze krant zei een aantal van zijn collega’s daar wel voor te voelen. Juist achter de voordeur vinden immers de meeste besmettingen plaats, maar daar kunnen ze nu niets uitrichten.

Volgens een ingewijde wordt nog druk overlegd over de precieze maatregelen die Rutte en De Jonge gaan afkondigen. De Tweede Kamer debatteert volgende week over de nieuwste ontwikkelingen. In de Kamer groeit de druk op het kabinet om daadkracht te tonen, bijvoorbeeld bij het testen van reizigers. “Ik wil niet langer van het kabinet horen wat er allemaal niet kan, maar wat er wél kan,” aldus PvdA-leider Lodewijk Asscher. Hij stelt ook voor om de fysieke introductiedagen van de studentenverenigingen overal in Nederland te schrappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden