PlusNieuws

Knops’ ministerie vroeg partijen om transparantie over giften, maar ook zijn CDA weigerde

Het CDA meldde tonnen aan campagnegiften niet aan het ministerie van Binnenlandse Zaken ondanks een herhaald schriftelijk verzoek. Saillant: CDA-campagneleider Raymond Knops is staatssecretaris van Binnenlandse Zaken.

Campagneleider Raymond Knops van het CDA reageert in het partijbureau op de exitpoll voor de Tweede Kamerverkiezingen.  Beeld ANP
Campagneleider Raymond Knops van het CDA reageert in het partijbureau op de exitpoll voor de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld ANP

Dat meldt het ministerie van Binnenlandse Zaken op vragen van het AD. Volgens de huidige wet hoeven partijen alleen directe donaties aan kandidaat of partij te rapporteren voor de stembusgang. Giften aan partij-gelieerde stichtingen of clubs hoeven pas later gemeld te worden.

Maar die regels veranderen binnenkort: met ingang van die nieuwe wet moeten ook donaties aan zulke ‘neveninstellingen’ vóór de verkiezingen gemeld worden, zodat kiezers goed zicht krijgen op de campagnekassen.

Daarom is alle partijen ditmaal voor de verkiezingen van maart alvast ‘gevraagd of zij op vrijwillige basis vooruitlopend op die verplichting de giften aan hun neveninstellingen wilden verstrekken’, bevestigt een woordvoerder van het ministerie. Dat gebeurde tweemaal per brief: een keer in september 2020 en nog een keer dit voorjaar. ‘Meer transparantie hierover kan bijdragen aan het vertrouwen in het verloop van de verkiezingen,’ staat in de laatste brief.

In een 'herinneringsbrief' vraagt het ministerie op 9 februari nogmaals om openbaarmaking van alle giften. Beeld AD
In een 'herinneringsbrief' vraagt het ministerie op 9 februari nogmaals om openbaarmaking van alle giften.Beeld AD

Zo zouden partijen zich alvast gaan gedragen naar de letter van de nieuwe donatiewet. Negen partijen hebben dit gedaan, vier niet: VVD, CDA, CU en SGP, meldt de woordvoerder. Andere politieke partijen zouden geen neveninstellingen hebben.

Oproep gemist

Het CDA herhaalt in een reactie alleen dat het ‘geheel in lijn met de regels van de wet’ handelt. “Wij hebben de regels gevolgd zoals die zijn,” meldt een woordvoerder van het partijbestuur slechts. Waarom het verzoek van het ministerie - waar CDA-campagneleider Raymond Knops nota bene staatssecretaris is - niet opgevolgd werd, blijft dus onduidelijk. Volgens CU waren er geen giften boven de 4500 euro om te melden.

De VVD stelt dat ze ‘de oproep gemist’ heeft: “Dit stond ergens in een brief die we midden in het campagnegeweld binnenkregen. We hebben het over het hoofd gezien, stom. We gaan het nu meteen fiksen,” meldt een partijwoordvoerder. In september was er overigens al een eerste brief, volgens Binnenlandse Zaken. De SGP kon vooralsnog geen duidelijkheid verschaffen.

Memo-Omtzigt

Vooral de partijfinanciën van het CDA liggen onder de loep na uitlekken van het memo-Omtzigt. In dat stuk suggereert ex-CDA’er Pieter Omtzigt dat sponsoren van de partij ongezonde invloed hadden op plannen en de lijsttrekkerskeuze. “Die sponsoren en iemand in het campagneteam hebben belang bij pogingen om wijzigingen aan te brengen in de CDA-plannen.”

Betrokkenen ontkennen dat. “Er is geen enkele sprake van invloed op ons programma, door wie dan ook,” zei partijleider Wopke Hoekstra. “Dit gaat over de integriteit van de partij. Normaal maak je de donaties deels dit jaar en deels volgend jaar bekend. Dat zijn de regels. Maar om daar nu negen maanden mee te wachten terwijl er zo’n forse en onware beschuldiging ligt: nee, daar moeten we afstand van nemen.”

Maandagavond maakte de partij daarom meer financiële stukken openbaar. Daaruit blijkt dat donateur/directeur fondsenwerving Hans van der Wind rond de stembusgang maar liefst 1,2 miljoen euro stortte, via diverse bv’s en dus ook aan zogenoemde ‘neveninstellingen’, zoals de stichting voor fondsenwerving en de businessclub. Omdat het geld via een omweg naar de partij vloeit, vallen deze donaties (in totaal meer dan vier ton van diverse begunstigers) buiten de vroege meldplicht in de huidige wet.

Het staatje met de giften die het CDA rond de verkiezingen kreeg. Twee donaties waren voor de verkiezingen en hadden gemeld kunnen worden.  Beeld CDA
Het staatje met de giften die het CDA rond de verkiezingen kreeg. Twee donaties waren voor de verkiezingen en hadden gemeld kunnen worden.Beeld CDA

De speciale adviescommissie die de regels voor partijfinanciering onderzocht, stelde eerder al dat donaties aan gelieerde clubs net zo snel transparant zouden moeten worden. Het kabinet nam dat over, de Tweede Kamer zal naar verwachting dit jaar nog instemmen met de wijzigingen. “Het is misschien niet illegaal om het niet te melden,” zegt een ingewijde. “Maar het is wel in strijd met de bedoeling van de nieuwe wet.”

De partijfinanciën van het CDA roepen meer vragen op. Zo vermelden de staatjes een storting van 230.000 euro van de Stichting Nederlands Ondernemersklimaat op 18 maart 2021 en nog een van dezelfde stichting op 20 mei 2021 (17.000 euro). Dat zijn giften van ‘onder andere Reggeborgh BV en Orbys’, meldt het CDA. Maar die donaties waren van ná de verkiezingen en de donerende stichting is op hetzelfde adres geregistreerd als de bv’s van Hans van der Wind. Maar dat is ‘toeval’, zei een betrokkene.

De vrijgegeven boekhouding rijmt ook niet met uitspraken van CDA-ingewijden die in februari nog meldden dat er ‘enkele miljoenen’ binnengekomen zijn met de entree van lijsttrekker Wopke Hoekstra: “Alles volgens de regels, met halve tonnen tegelijk.” Die zijn zo niet terug te vinden in de staatjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden