PlusAnalyse

KLM moet koste wat kost in de lucht blijven

Het kabinet moet er alles aan doen om KLM overeind te houden. Als de maatschappij geheel of gedeeltelijk omvalt, dan zal dat tienduizenden banen kosten en de economische bijdrage van de luchtvaart aan de Nederlandse economie halveren.

Beeld ANP

“De belangrijkste functie is dat Schiphol die internationale reizen faciliteert,” zegt Rogier van Lieshout van het aan de UvA verbonden economisch onderzoeksinstituut SEO. “Die functie staat nu sterk onder druk.”

KLM rekent er op dat deze week vanwege de coronacrisis het aantal vluchten 20 procent lager ligt dan normaal, volgende week 30 procent. Dat percentage zal, zo verwacht moederbedrijf Air France-KLM, oplopen tot 70 á 80 procent voor een periode van tenminste twee maanden. Op Schiphol is het aantal reizigers inmiddels de helft gedaald. 

De luchthaven draagt volgens recent bijgesteld onderzoek van bureau Decisio jaarlijks 10,4 miljard euro bij aan de Nederlandse economie en is direct goed voor 113.900 banen. Alleen al KLM geeft ruim 28.000 mensen werk, waarvan bijna 20.000 rondom Schiphol.

En dan is nog niet eens alle bedrijvigheid – en bijbehorende banen – meegerekend van ondernemingen die hier vanwege Schiphol zijn gevestigd, van internationale hoofdkantoren tot vrachtbedrijven en de bloemensector. McKinsey rekende al eens uit dat als alle opstekers worden meegeteld, Schiphol jaarlijks 26 miljard euro en 287.000 arbeidsplaatsen bijdraagt aan onze economie.

Skeletoperatie

KLM rondt nu rigoureuze plannen af om haar vluchtschema tot een ‘skeletoperatie’ uit te benen met enkel, op aangepaste frequentie, vluchten naar een handvol sleutelbestemmingen als Parijs, New York en Atlanta. Dochter Transavia sluit niet meer uit dat al haar vluchten worden gestaakt. En de luchthaven zal binnenkort operatie ‘Klein Schiphol’ uitvoeren. Daarbij gaan vijf van de zeven pieren op slot. De luchthaven mikt erop dat dit volgende week dinsdag ingaat.

De belangen zijn groot. SEO onderzocht eerder wat er gebeurt met een luchthaven als de thuismaatschappij geheel of gedeeltelijk omvalt – zoals in het verleden in Brussel (Sabena) of Zürich (SAS). Omdat met het wegvallen van passagiers vluchten onrendabel worden, zullen steeds meer bestemmingen geschrapt moeten worden: precies wat nu gebeurt. Omdat daarmee ook cruciale te overstapmogelijkheden vervallen, worden ook de andere vluchten verliesgevend. Het verval wordt zo, als een sneeuwbal die van een berghelling rolt, steeds groter.

In het ergste geval valt Schiphol, dat tot voor kort 332 bestemmingen met Nederland verbond, volgens SEO terug naar 20 Europese bestemmingen en 27 intercontinentale luchtlijnen. Het aantal passagiers zal halveren, de bijdrage aan de Nederlandse economie kelderen tot 4,6 miljard euro per jaar en het aantal banen dalen tot onder de 60.000. “In een gezonde economie vinden die mensen wel weer een baan,” zegt Lieshout, “maar of dat nu zo is durf ik niet te zeggen.”

Nationaliseren

Alles staat of valt volgens de econoom bij het overleven van KLM. “Haar activiteiten zullen niet snel door een andere maatschappij worden overgenomen. Als KLM geheel of grotendeels wegvalt, dan zal dat groot effect hebben op de diversiteit van het netwerk, de werkgelegenheid en de economie. Die zal minder aantrekkelijk worden voor internationale bedrijven. Het is cruciaal dat KLM in de lucht wordt gehouden, desnoods door deels te nationaliseren zoals Italië nu met Alitalia doet.”

Frankrijk, dat 14 procent van moederbedrijf Air France-KLM bezit, heeft al laten doorschemeren onder meer bereid te zijn aandelen bij te kopen, als dat nodig is. Het Nederlands kabinet liet eind vorige week na overleg met topman Pieter Elbers en Dick Benschop van Schiphol weten KLM en de luchthaven ‘zo goed en zo breed mogelijk te steunen’ en Minister Hoekstra van Financiën heeft toegezegd ‘alles op alles zal zetten om Air France-KLM overeind te houden’.

Sindsdien is het stil. KLM zal gebruik maken van het economisch steunpakket dat het kabinet dinsdagavond bekend maakte, met name de regeling voor arbeidstijdverkorting. Maar specifieke maatregelen om de zwaar getroffen luchtvaartsector te steunen zijn er nog niet. Zelfs van het vurig door de luchtvaart gewenste uitstel van de vliegtaks die volgend jaar wordt ingevoerd, is het nog niet gekomen.

Videoconferencen

“Het is moeilijk te zeggen in hoeverre de luchtvaartsector, leveranciers en toerisme-industrie dit overleven en in hoeverre de overheid bijspringt,” zegt econoom Lieshout. “Deze crisis zal voor langere termijn effect hebben op de vraag naar luchtvaart. Mensen zullen ook de rest van het jaar niet op vakantie of zakenreis gaan of die uitstellen. Zakenlui wennen er nu misschien wel aan om te videoconferencen.

Discussie over de groei van de luchtvaart of opening van Lelystad kunnen voorlopig in de ijskast, misschien wel tot 2023 wat toch al de wens is van een deel van de Haagse politiek. Lieshout: “Schiphol zal dit jaar niet in de buurt van de grens van 500.000 vluchten komen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden