PlusAchtergrond

KLM is too big to fail, maar moet wel offers brengen voor steun

Het kabinet haalt alles uit de kast om de KLM in de lucht te houden. Maar de nationale trots zal, net als de bankensector eerder, wél door een hoepeltje moeten springen. Zonder voorwaarden komt er geen miljardeninfuus.

Doordat 90 procent van de KLM-vloot aan de grond staat, zou de holding momenteel 25 miljoen euro per dag verlies lijden.Beeld ANP

Wanneer precies is nog de vraag, maar mogelijk deze week maakt minister van Financiën Wopke Hoekstra bekend hoe de staat bij zal springen om KLM te redden. “We zetten alles op alles,” belooft hij. Omdat moederbedrijf Air France-KLM een beursgenoteerde onderneming is en alle informatie koersgevoelig is, praat het ministerie van Financiën steevast met een slot op de mond.

“De gesprekken voeren we binnenskamers, zodra er een uitkomst is, komen we daarmee naar buiten,” luidt Hoekstra’s mantra dezer dagen. Pas als de belangrijkste beurzen gesloten zijn, zal Hoekstra op enig moment met mededelingen komen.

Toch is één ding al wel zeker: Hoekstra zal met miljarden smijten. In Franse en Nederlandse media wordt al volop gespeculeerd over het vangnet dat gespannen wordt. Genoemde bedragen zijn de afgelopen week hard opgelopen, van 6 tot wel 18 miljard euro, waarvan het grootste deel voor Air France bestemd is. Bevestigd zijn die getallen echter niet. Hoewel de Franse minister Financiën Le Maire niet uitsloot dat de holding zelfs genationaliseerd wordt, is daar volgens bronnen geen sprake van.

Garant

Dat de nood hoog is, blijkt zonneklaar. Doordat 90 procent van de vloot aan de grond staat, verliest de holding momenteel 25 miljoen euro per dag, zou ceo Ben Smith zijn personeel hebben toevertrouwd. Het bedrijf kan weliswaar een beroep doen op de noodregelingen die in beide landen zijn opgetuigd – KLM doet bijvoorbeeld een beroep op looncompensatie door de overheid (NOW) – maar die bieden maar ten dele en slechts tijdelijk soelaas.

Wat ook doorsijpelt is het bericht dat er een voorkeur bestaat om banken de benodigde miljarden te laten lenen aan de luchtvaartmaatschappijen. Nederland en Frankrijk zouden dan vervolgens garant staan. In dat geval gaat er dus niet meteen geld uit de schatkist, maar moet de staat wel betalen als het bedrijf in gebreke blijft.

Ook voor ‘gewone’ bedrijven heeft het kabinet inmiddels voor ruim 10 miljard euro aan garanties afgegeven, maar vanwege de omvang en het belang van KLM zijn er in het geval van de vliegtuigmaatschappij aparte afspraken nodig. Hoekstra benadrukt keer op keer dat hij de luchtvaartsector (inclusief Schiphol) als een ‘vitaal onderdeel’ van de economie beschouwt. Vanwege de werkgelegenheid – KLM heeft 30.000 werknemers in dienst, Schiphol is volgens het kabinet goed voor bijna 100.000 voltijdsbanen – wordt het bedrijf als te belangrijk geacht om aan zijn lot over te laten.

Net als de banken destijds, is KLM dus too big to fail. De reddingsoperatie doet in zekere zin dan ook denken aan de redding van ABN Amro en de kapitaalsteun aan andere financiële instellingen tijdens de kredietcrisis. De banken die hun hand ophielden bij de Nederlandse staat, kregen destijds strenge voorwaarden opgelegd. Zij moesten voortaan hogere buffers aanhouden en kregen het strengste bonusbeleid in Europa voor hun kiezen.

Onverstandig

Vooral groene, progressieve partijen zien nu hun kans schoon om ook het luchtvaartbedrijf in een soberder en duurzamer korset te dwingen. Vanuit de regeringscoalitie oefent vooral D66 druk uit. Het is de partij een doorn in het oog dat de luchtvaart bij de klimaataanpak ‘telkens de dans ontspringt’, zei fractieleider Rob Jetten zaterdag nog. “Dit is het moment om strakke afspraken te maken, net zoals we dat in de bankencrisis hebben gedaan.”

Jetten wil onder meer dat KLM de plannen voor een duurzame kerosinefabriek versnelt. Tegelijkertijd gaan er in Den Haag stemmen op om het beloningsbeleid bij het bedrijf strenger te maken. Dat KLM op de komende aandeelhoudersvergadering een verhoging van de salarissen aan de top wilde voorleggen, schoot ook Hoekstra in het verkeerde keelgat. ‘Onverstandig,’ liet de minister weten.

Het voorstel werd afgelopen weekend ijlings van de agenda gehaald. KLM-baas Pieter Elbers zei de ‘ontstane onrust’ zeer te betreuren: “Alle focus van mij, en mijn KLM collega’s is gericht op de continuïteit van de onderneming en het behoud van KLM voor Nederland. Daar moet het over gaan en niet over beloningen.”

Het kwaad is echter al geschied. Want al is er politieke steun voor Hoekstra’s pogingen KLM overeind te houden, de scheve schaats die Elbers en co reden, wakkert in Den Haag twijfel aan over de maatschappelijke antenne van de bedrijfstop. En als de steun aan banken één ding heeft geleerd is het wel dat Kamerleden in dergelijke gevallen niet aarzelen om topmannen middels een parlementair standje in het gareel te dwingen.

Hoekstra liet in het verleden eveneens al eens zijn tanden zien, toen ING het salaris van topman Ralph Hamers met 50 procent wilde verhogen naar 3 miljoen euro. Dat voorstel moest ‘echt van tafel’, zei hij toen, hetgeen uiteindelijk gebeurde.

Voor KLM heeft Hoekstra een soortgelijke boodschap. “Het gaat wel om geld van de belastingbetaler,” zei hij tegen de NOS over het aanstaande reddingsplan. “Dat betekent dat wij zullen vragen om forse offers. Van aandeelhouders, van het management en waar nodig ook van het personeel.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden