Plus

Klachtenregen over bomvolle treinen: ‘NS mag zich niet achter personeelstekort verschuilen’

Reizigers klagen steen en been over de bomvolle treinen bij NS. Door personeelstekort zetten de spoorwegen minder treinen in, die vaak ook korter zijn. Bij Rover is het aantal klachten afgelopen maand verzesvoudigd. NS belooft beterschap, maar de top van de spoorwegen waarschuwt tegelijkertijd dat de dienstregeling misschien nog verder wordt uitgekleed.

David Bremmer
Reizigers op treinstation Leiden Centraal in de avonddrukte. Beeld jeroen jumelet/ANP
Reizigers op treinstation Leiden Centraal in de avonddrukte.Beeld jeroen jumelet/ANP

Ontvangt Rover op meldpunt Volletreinen.nl normaliter hoogstens enkele honderden klachten per maand, in september waren dat er bijna 1700. Deze maand staat de teller alweer op 430 klachten. “Dat is in het 11-jarig bestaan van ons meldpunt niet eerder voorgekomen,” zegt directeur Freek Bos. “In september 2019, het laatste jaar voor corona, lag het aantal meldingen 60 procent lager. “En er zitten nu een vijfde minder mensen in de trein.”

Oorzaak van de problemen is dat NS vanwege personeelstekorten met 10 procent minder treinen rijdt. Veel treinen zijn bovendien ingekort of gehalveerd. En de dienstregeling moet in de toekomst misschien nog verder afgeschaald, waarschuwde gisteren NS-directeur Bert Groenewegen zijn medewerkers in een videoboodschap. “De rek is eruit, het werk drukt steeds zwaarder op een kleinere groep, met alle gevolgen van dien. Instabiele roosters, onvoldoende ruimte om vrij te kunnen nemen en uitval.”

Donderdag werden nog intercity’s geschrapt tussen Utrecht en Den Haag, alsook Utrecht en Rotterdam. Op het traject Zwolle-Rotterdam was het zo druk dat NS-personeel een intercity liet ontruimen. Het leidde op sociale media tot een klachtenstroom. Oorzaak was hier overigens deels een acute calamiteit.

Topje van de ijsberg

Rover spreekt van het topje van de ijsberg en eist maatregelen van NS. “De directie mag zich niet achter de personeelsproblemen verschuilen. Dit probleem kan nog jaren duren, onconventionele maatregelen zijn nodig.” De belangenclub wil dat NS langere treinen desnoods met één conducteur laat rijden. “Nu wordt vastgehouden aan de interne norm van twee conducteurs, maar die is in het verleden vaker losgelaten.”

Sprinters kunnen volgens Rover helemaal zonder. “Metro's en trams hebben ook geen conducteur.” Rover vindt verder dat NS-kantoorpersoneel en winkelmedewerkers kunnen bijspringen als vertrek-assistent.

De reizigersvereniging krijgt bijval van de PvdA. “Wij gaan dinsdag een debat aanvragen over de chaos in het ov,” zegt Kamerlid Habtamu de Hoop. De PvdA noemt staatssecretaris Vivianne Heijnen (CDA) onzichtbaar en pleit voor meer financiële steun voor het openbaar vervoer. “Heijnen laat de boel te veel bij NS.” VVD-Kamerlid Fahid Minhas heeft donderdag eveneens vragen over de bomvolle treinen gesteld aan Heijnen. Minder conducteurs per trein ziet hij ook als één van de mogelijke oplossingen.

Voor langere periode

Heijnen beloofde gisteren een ‘stevige evaluatie’ van NS aan het einde van het jaar. Ze zegt al vaker erop te hebben aangedrongen dat NS ‘allerlei ­acties opzet’ om personeel aan te trekken en de dienstregeling ‘zo betrouwbaar mogelijk’ te laten zijn.

NS erkent de problemen. Thijs van Daalen is regisseur vraag & aanbod. Hij probeert het aantal treinen en treinritten af te stemmen op het aantal reizigers. Hij zegt dat NS hard bezig is om de grootste problemen op te lossen. “Prioriteit nummer één was afgelopen tijd om treinen zoveel mogelijk te laten rijden, gegeven het personeelstekort. Door de dienstregeling komende tijd niet meer wekelijks, maar voor langere periode te plannen, kunnen we treinen langer maken.

NS zegt daarnaast sinds deze week op drukke routes 200 extra treinen in te zetten. “Veel reizigers gaan het effect van deze maatregelen snel merken.” Het loslaten van de conducteursnorm wil de spoorwegen niet uitsluiten, maar enkel na overleg met onder meer het eigen personeel.

Waarom zulke korte treinen?

Volgens Van Daalen is er verbetering op komst. Hij snapt de ergernis over de te korte en regelmatig overvolle treinen al te goed. “Wij proberen iedere dag een zo goed mogelijk product aan te bieden. Het is ontzettend vervelend als dat dan niet lukt. Wij begrijpen dat nogal wat reizigers zich afvragen waarom treinen zo kort zijn.”

Die vraag wil hij graag beantwoorden. Van Daalen begint met het personeelstekort, waardoor NS nu noodgedwongen 10 procent minder treinen laat rijden dan dit jaar de bedoeling was. In 2023 zal dat waarschijnlijk nog iets meer zijn. “Door de tekorten passen wij nu wekelijks onze dienstregeling aan, normaal is dat eens of hoogstens enkele malen per jaar. Helaas valt het materieel niet tegelijk mee aan te passen. Ieder treinstel heeft onderhoud en service nodig, ook is de hoeveelheid personeel eraan gekoppeld.”

Van Daalen wijst erop dat NS dagelijks 4000 treinritten rijdt en daarvoor 750 treinstellen inzet. >Dat is allemaal vooraf gepland. We kunnen andere treinen niet zomaar meer wagons toebedelen.”

200 langere treinen

Om de drukte beter aan te kunnen gaan Van Daalen en zijn 300 collega's de dienstregeling nu voor langere tijd aanpassen. “Op drukke routes kunnen we daardoor langere treinen inzetten.” Op de routes waar normaliter de tien-minuten-treinen reden, doet NS dat sinds deze week al. “Dat zijn de trajecten Rotterdam en Schiphol, Schiphol-Arnhem en Amsterdam-Eindhoven.” In totaal zijn 200 treinen langer, stelt Van Daalen.

Daarnaast zet NS vanaf 10 oktober op het traject Zwolle-Amersfoort meer en langere treinen in. Hier regende het afgelopen tijd klachten. NS beklemtoont dat de oorzaak hier diverser is. Doordat een hoogspanningskabel van Tennet begin september op de bovenleiding bij Swifterbant viel, is de Hanzelijn door Flevoland voorlopig niet beschikbaar als corridor naar het westen. “Deze reizigersstroom loopt nu via Zwolle over Utrecht naar Rotterdam. Dat geeft veel extra drukte.”

NS-topman Groenewegen bezorgd over verschraling dienstregeling

In een videoboodschap aan het voltallige personeel heeft NS-interim topman Bert Groenewegen donderdagmiddag niet uitgesloten dat de dienstregeling nóg verder afgeschaald moet worden. Het tekort aan personeel is zo nijpend dat er op korte termijn extra menskracht nodig is. Er staan momenteel 2200 vacatures open, NS is ‘met man en macht’ aan het werven. In de zoektocht naar personeel worden onder meer tv spotjes uitgezonden.

Al met al zijn komende weken ‘cruciaal’, aldus Groenwegen die in de videoboodschap ook nadrukkelijk de hand in eigen boezem stak. De directie erkende lange tijd te weinig oog voor de eigen ruim 20.000 medewerkers te hebben gehad. Groenewegen uitte daarnaast de grote zorgen dat internationale treinlijnen naar onder meer Parijs, Londen en Berlijn aan de vrije markt worden overgelaten. Staatssecretaris Heijnen is dat voornemens te doen, mede onder druk van Brussel.

Structureel langere treinen

Per 10 oktober komen er structureel langere treinen, ook rijdt er volgens NS een extra pendeldienst tussen Zwolle en Amersfoort. “Afgelopen tijd reden er langere treinen als dat mogelijk was, maar niet structureel.”

Al met al zegt Van Daalen dat een substantieel deel van de reizigers snel minder volle treinen kunnen verwachten. “Het effect zou snel zichtbaar moeten worden.” Op Rover's meldpunt Volletreinen.nl zijn de meeste klachten te zien van reizigers op Zwolle, Utrecht, Leiden CS, Amersfoort en Amsterdam-Zuid. Die reizigers krijgen het in ieder geval beter.

Voorlopig blijven de klachten over korte, bomvolle treinen binnenstromen op Rover's meldpunt Volletreinen.nl. Zoals het nu gaat (donderdagavond bedroeg het aantal meldingen al ruim 430) ligt oktober op koers om de 1698 klachten van september te overtreffen. “Dat zou een unicum zijn,” zegt Rover-directeur Freek Bos. “September is altijd de drukste maand van het jaar, later treedt bovendien vaak een bepaalde meldingsmoeheid op. Oktober heeft nog nooit meer klachten geteld dan september.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden