PlusInterview

Klaas Knot: coronamaatregelen raken economie hoe dan ook

Dat de economie schade ondervindt van de steeds verder aangescherpte coronamaatregelen, is onvermijdelijk. Om het risico op een financiële crisis zoals in 2008 te beperken, moet de overheid wel nog lang doorgaan met het steunen van bedrijven, zegt president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB).

Klaas Knot.Beeld ANP

“Inmiddels is de crisis een half jaar gaande en moeten we constateren dat de tweede golf daar is,” zegt DNB-president Klaas Knot. “De onzekerheid over de economische gevolgen van de crisis is onverminderd groot. Ook zonder nieuwe maatregelen wordt de economie hard geraakt.”

De tweede coronagolf is daar. Wat betekent dat voor de economie?

“De onzekerheid over de economische gevolgen van de crisis is onverminderd groot, alhoewel de krimp van de economie iets kleiner is dan we vreesden. Het grootste deel van de economische impact sluimert nog onder de oppervlakte. Consumenten en ondernemers worden weer terughoudender. En als de salarissteun en belastinguitstel voor bedrijven wordt afgebouwd is het onvermijdelijk dat het aantal faillissementen zal oplopen. Daar moeten we op voorbereid zijn.”

Zal de klap weer net zo groot zijn als dit voorjaar?

“De eerste golf kwam volstrekt onverwacht. Inmiddels hebben ondernemers geleerd zich enigszins aan te passen aan die omstandigheden, kijk naar de groei van het webwinkelen. De tweede golf zal minder impact hebben dan de eerste, maar zal het herstel de komende tijd doen afvlakken.”

“Het is een beetje stilte voor de storm. Er zijn nog relatief weinig huishoudens en bedrijven in de financiële problemen gekomen. Dat heeft te maken met de buitengewoon ruimhartige overheidssteun.”

U pleit voor het onverkort doorzetten van die steun. Maar eerder riep DNB op tot voorzichtigheid omdat steun wankelende bedrijven overeind houdt.

“De overheid moet zeker in deze tweede golf voorzichtig zijn met het stoppen van financiële maatregelen. Als salarissteun en belastinguitstel voor bedrijven te snel wordt afgebouwd, is het onvermijdelijk dat het aantal faillissementen oploopt. De kosten van te vroeg met steun stoppen zijn groter dan de kosten van te lang doorgaan.”

“Pas te zijner tijd moet kunnen we gaan afbouwen, in sommige gevallen niet voor einde volgend jaar. Ik vind het buitengewoon verstandig dat de overheidsmaatregelen tot 1 juli 2021 zijn verlengd. Dat die vergeleken met dit voorjaar licht zijn afgebouwd, is logisch. Je wilt voorkomen dat de allerzwaksten overeind worden gehouden.”

Zulke ‘zombiebedrijven’ leveren later risico’s op voor de banken.

“Maar het is nog altijd beter bedrijven in leven te houden die eigenlijk niet levensvatbaar zijn. Hoeveel dat er zijn, weten we pas achteraf. Alleen als het waterpeil zakt, zie je wie er naakt zwemt.”

DNB constateert dat het risico op een bankencrisis klein is, maar wel toeneemt.

“Het financiële stelsel is weerbaar, omdat de crisis van buiten komt. Deze crisis is daarin anders dan de kredietcrisis van 2008. De hervormingen die we daarna hebben doorgevoerd, werpen hun vruchten af. Ook overheden, banken en toezichthouders hebben zeer grote maatregelen genomen. Daardoor is de rust op de financiële markten teruggekeerd.”

“De belangrijkste uitdaging blijft te voorkomen dat de economische crisis een financiële crisis wordt. De zeer omvangrijke overheidssteun heeft eraan bijgedragen dat de sector de schok heeft kunnen dempen in plaats van versterken.”

DNB maakt zich zorgen over consumenten die gezien de situatie veel geld lenen, vooral op de huizenmarkt.

“We waarschuwen al langer tegen overmatig leengedrag. Sinds de laatste crisis zijn de normen voor leningen en hypotheken aangescherpt. Er is een aflosplicht, je kunt nu tot hoogstens 100 procent van de huizenwaarde lenen.”

“Maar vanuit de politiek zijn er nu oproepen die ingrepen weer aan te passen en uitzonderingen te maken. Zulke maatregelen moeten juist nu niet worden versoepeld. In algemene zin waarschuwen we dat we voorzichtig moeten blijven met leennormen.”

Dit voorjaar hield DNB nog rekening met een lichte daling van de huizenprijzen – maar die stegen juist.

“Het heeft ons verrast dat er nog stijgingen zijn. Het tekort aan woningen is nog sterker dan wij hadden gecalculeerd. De huizenprijzen worden wel degelijk gedrukt door de onzekere economische omstandigheden, oplopende werkloosheid, afnemend consumentenvertrouwen. Alleen is schaarste sterker dan het drukkend effect van de crisis. Ik zou dat niet vertalen met ‘optimisme op de huizenmarkt’. De nieuwbouw van woningen ligt laag, vanwege de stikstofproblematiek.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden